Windows 10 krijgt flinke makeover

Lanceringsevenement

De ‘teasende’ CEO liet nog wel weten dat er een apart evenement komt voor de aankomende, ingrijpende update voor Windows. Dat is iets dat Microsoft de afgelopen jaren nauwelijks heeft gedaan voor Windows 10. Grofweg niet meer groots sinds het uitbrengen van de allereerste release in juli 2015. Daarna is wel elk half jaar een grote update uitgebracht, waarvan sommigen flink wat veranderingen en ook nieuwe functionaliteit brachten.

De laatste paar jaar is Microsoft overgegaan naar een meer afwisselend ritme voor de halfjaarlijkse releases. Een lichtere release met relatief weinig veranderingen, gevolgd door een wat zwaardere release die meer vernieuwing brengt. De lente-update is dan bescheiden, en de herfst-update is ingrijpender. De Windows-maker reageert daarmee op interne ontwikkel- en kwaliteitsproblemen, én op externe terughoudendheid om mee te gaan in de upgrademolen.

Tweede jeugd

Windows 10 krijgt dit jaar nog een flinke update, die gebruikers dan moet verleiden om mee te gaan naar de nieuwste versie. Sinds vorig jaar gaan er al geruchten rond dat Microsoft eraan werkt om zijn besturingssysteem nieuw leven in te blazen. Dit zowel qua technologie ‘onder de motorkap’, als ook qua uiterlijk; de gebruikersinterface. Een tweede jeugd voor het 6 jaar oude platform, dat nog veel oudere elementen in zich draagt.

Onder de codenaam Sun Valley wordt er binnen Microsoft gewerkt aan een brede makeover voor Windows 10. Dit is dan dus niet de eerste update van dit jaar. Die zogeheten 21H1-release is namelijk al geruime tijd in de afrondende fase geweest. De vrijgegeven testreleases hebben geen zaken getoond die Nadella’s belofte van ‘grootste update van het decennium’ staven.

21H1 is bescheiden update

Integendeel zelfs: 21H1 is een bescheiden update, zo blijkt nu de uitrol van deze verse release is begonnen. Een feature die in reviews wordt uitgelicht, is dat documenten nu sneller laden. Niet alle gebruikers krijgen meteen deze verbetering geïnstalleerd. Microsoft voert de uitrol geleidelijk uit, door de update gefaseerd aan te bieden aan computers met Windows-installaties. Gretige gebruikers kunnen al wel zelf een iso-image downloaden. In maart dit jaar heeft Microsoft er bij bedrijven al op aangedrongen om de 21H1-release te testen.

Naar verwachting komt Sun Valley dus tot uiting in de 21H2-release (codenaam Cobalt). Het uitbrengen daarvan in de herfst zou terugrekenend naar testfases met zogeheten Insider Previews goed overeenkomen met het door Nadella aangegeven evenement in de lente of voorzomer. Een bijna afgeronde, en qua functies dan complete uitvoering van 21H2 zou dan in juni of juli beschikbaar zijn voor testers; de zogeheten Windows Insiders.

Tot op heden heeft Microsoft voor de eerste van de twee updates per kalenderjaar de lentemaanden april/mei aangehouden, met dan de tweede update in de herfstmaanden oktober/november. Dit jaar wordt dat dan dus een flinke update, die meer verandering gaat brengen dat gemiddeld voor de tweede update per kalenderjaar.

UI-stukken van Windows 7, en 8

Op stapel staat in ieder geval een visuele makeover. Het 6 jaar oude besturingssysteem draagt namelijk nog veel UI-elementen in zich van oudere Windows-versies. Dat betreft niet alleen grafische elementen zoals iconen diep in systeembestanden, maar ook bijvoorbeeld de duopolie van configuratieschermen. Windows 10 heeft naast de modern vormgegeven Instellingen-app ook het klassieke Configuratiescherm. Laatstgenoemde verraadt qua uiterlijk nog z’n herkomst uit de tijd van Windows 7.

Ook het Start-menu is in de huidige incarnatie een erfenis van het verleden. In Windows 8 heeft Microsoft de bekende lijstweergave van applicaties op de schop gegooid, voor touch-bediening. Dat heeft veel weerstand en frictie opgeleverd, met name voor gebruik op non-touch computers en door gebruikers die gewend waren aan het klassieke Start-menu. In Windows 8.1 en in diverse updates voor Windows 10 is dat menu telkens wat aangepast.

In Sun Valley zou een flink herontwerp van het Start-menu komen. Daarbij worden ook onderdelen als het actiecentrum, de bestandsverkenner en de taakbalk meegenomen. Laatstgenoemde heeft nu net al een verandering voor de kiezen gekregen: een ingebouwde widget voor nieuws en interessegebieden. Deze toevoeging stoot sommige gebruikers tegen de borst.

Naadloze ervaringen

De verweving van Windows met Microsofts contentplatform MSN en zoekmachine Bing ligt wel in de lijn der verwachtingen. Naar verluidt gaat de aankomende, ingrijpende update voor Windows 10 ook het Fluent-ontwerp van cloudaanbieder Microsoft omarmen. De zogeheten Fluent UI is een opensource, cross-platform ontwerp van Microsoft voor webapps, mobiele apps, en meer.

“Het is een nieuwe benadering voor hoe we werken om over disciplines en productteams heen meer naadloze ervaringen te brengen die natuurlijker voelen op de apparaten die onze klanten gedurende hun dag gebruiken”, wist directeur productdesign Benedikt Lehnert ruim een jaar geleden al uit te leggen. Zijn Medium-blogpost nu lezende lijkt het onvermijdelijk dat Windows ook ‘meer Fluent wordt’.

 

De toepassing van dit Fluent Design op Windows 10 zal zich ook vertalen in zaken als andere animaties en vernieuwde systeemiconen, die in sommige testbuilds van het besturingssysteem al zijn waargenomen. Ook de vormgeving van vensters wordt geraakt; zo lijkt de Instellingen-app afgeronde hoeken te krijgen en zullen knoppen een andere radius krijgen.

Deze toegang tot instellingen van Windows bestaat momenteel dus nog in een ‘dubbele uitvoering’: naast het modern vormgegeven, touch-gerichte Instellingen-venster is er nog het Configuratiescherm met Windows 7-achtig uiterlijk. Laatstgenoemde gaat voorlopig nog niet weg, zo is de verwachting. Maar Microsoft wil nu al wel de kloof tussen de twee instellingen-apps wat verkleinen.

En zo heeft Windows 10 nog wel meer ‘achterstallig onderhoud’ aan boord. Denk aan discrepanties in de donkere modus. Deze ‘verduisteringsoptie’ valt systeembreed in te schakelen, maar mist soms legacy-onderdelen van het systeem. Gebruikers kunnen in sommige hoeken en gaten van Windows toch ineens een fel wit app-venster of -menu voor ogen krijgen. Ook dit wordt in Sun Valley aangepakt. Consistentie is het sleutelwoord.

Winkelverbouwing

De grote verbouwing aan Windows 10 gaat echter niet alleen om uiterlijk. Een andere verandering die Windows gaat krijgen, is volgens rondgaande berichten de komst van een nieuwe appstore. Terwijl Apple en Google onder vuur liggen voor hun regels en taxatie van app-developers wil Microsoft zich profileren als de open winkel, voor programma’s, diensten en platformen van derden.

Nadella heeft in zijn toespraak op BUILD gezegd dat de grote Windows-update grotere economische kansen biedt voor developers en voor contentmakers (zogeheten creators). De lokkende boodschap voor developers is dat er met minder moeite meer valt te verdienen op Windows.

Microsoft heeft dergelijke beloftes al eerder gemaakt. Toch zijn Windows’ appstore en app-gebruik tot op heden nog altijd vele malen kleiner dan de appstores en het app-gebruik voor iOS en Android. Dit ondanks lagere omzetafdracht, ontwikkelfinanciering, en andere stimulansen die Microsoft al sinds het debuut van Windows 8 heeft ingezet.

Erfenis van 10X

Verder brengt Sun Valley naar het nu lijkt ook restanten van een geschrapte aftakking van Windows 10. Het oorspronkelijk voor dubbelscherms apparaten bedoelde Windows 10X is officieel geschrapt. Dit na het grotendeels wegvallen van het ambitieuze doel van apparaten met twee schermen, en eventueel met opvouwbare of inklapbare schermen.

Dergelijke apparaten zijn vooralsnog geen gemeengoed, en de paar beschikbare devices hebben een relatief hoog prijsniveau. De coronacrisis heeft mogelijk ook bijgedragen aan het uitblijven van - of niet aanslaan van - dergelijke apparaten en hun nieuwe interfaces voor gebruikers én developers.

10X is nog geherpositioneerd; om ook meer reguliere apparaten te omvatten. Zoals enkelscherms laptops die zijn om te klappen (zogeheten 2-in-1 touch-notebooks), en goedkopere laptops. Die herpositionering naar een nieuw ‘Windows light’ heeft de beoogde nieuwe variant niet gered.

Microsoft heeft bij de aankondiging van het premature einde voor 10X nog wel aangegeven dat sommige onderdelen worden overgeheveld naar de reguliere Windows 10-ontwikkeling. Eerste tekenen daarvan zijn al ontdekt in testbuilds, zoals een aangepast actiecentrum en betere touch-bediening.

Liefde aanwakkeren

Op ontwikkelaarsconferentie BUILD heeft Microsoft-CEO Nadella verteld dat hij de aankomende grote update voor het computer- en tabletbesturingssysteem zelf al een paar maanden gebruikt. “En ik ben enorm opgewonden over de volgende generatie van Windows.” De crux zal zijn of gebruikers en app-developers dat ook worden.

Vorig jaar heeft Windows-topman Panos Panay al openlijk het doel gesteld dat Windows door gebruikers niet langer moet worden gezien als noodzakelijk, maar als iets waar ze van houden. Hij heeft dat aanwakkeren van de liefde sindsdien nog herhaald. De aankomende makeover die Sun Valley brengt, moet zorgen voor deze nieuwe liefde.