Denk na vóór je ontslaat: laat AI eerst zijn waarde bewijzen

Bijna 40 procent van de ruim 1000 directies uit 11 landen die aan een onderzoek (pdf) hebben deelgenomen, geeft aan dat zij lage tot matige personeelsreducties hebben doorgevoerd, anticiperend op de toegevoegde waarde van AI. Voor 21 procent was het zelfs reden om fors te snijden in de personeelsomvang. De onderzoekers van Return on AI – de onderzoekspoot van advies- en trainingsorganisatie Scaled Agile – geven niet aan wat de respondenten zelf verstaan onder ‘lage’, ‘matige’ en ‘forse’ maatregelen. Wel neemt 29 procent van de ondervraagden minder mensen aan dan normaal in afwachting van de gevolgen van AI-implementaties.

“Als jouw CEO AI gebruikt om mensen te ontslaan, betekent het slechts één ding: die heeft geen voorstellingsvermogen”, oordeelt Jensen Huang, CEO van Nvidia, in een interview met de Amerikaanse nieuwszender CNBC. “Die CEO’s hebben geen visie op wat de volgende stap zal zijn. Ze krijgen het krachtigste gereedschap in de menselijke geschiedenis in handen en het eerste wat ze doen is mensen ontslaan.”

Kijk verder dan efficiënte productie

Het is slimmer om eerst te kijken hoe AI kan bijdragen aan de groei van de onderneming en dus terughoudend te zijn met personeelsreducties. Veel organisaties kiezen ervoor om in eerste instantie bedrijfsprocessen efficiënter in te richten met AI. Van de ondervraagden uit het onderzoek zegt 90 procent dat AI waarde oplevert. Daarbij hanteren ze echter heel verschillende definities van waarde. Sommigen melden minder handwerk, minder fouten en lagere operationele kosten. Dat zijn redelijk goed te meten voordelen. AI kan echter ook waarde opleveren door betere targeting en hogere conversie, waardoor de organisatie meer klanten bedient of hogere prijzen kan vragen door betere dienstverlening. Die verbeteringen zijn vaak lastiger om zuiver toe te schrijven aan AI, omdat omzet door meerdere factoren verandert.

AI kan echter ook waarde opleveren doordat het in producten of diensten verwerkt zit en de organisatie daarmee marktaandeel behoudt of wint, bijvoorbeeld doordat klanten AI-functionaliteit al verwachten. Dit aspect van de inzet van AI is vaak strategischer en langzamer meetbaar: de waarde blijkt pas echt wanneer het product of de dienst op schaal beschikbaar is.

Combineer strategieën

De beste resultaten komen van een gemengde aanpak, concluderen de onderzoekers: dus door AI in te zetten voor zowel productiviteitswinst als voor gerichte nieuwe bedrijfsmodellen. De groep die deze strategie toepast, geeft in het onderzoek ongeveer drie keer zo vaak een ‘hoge waarde’ uit AI te halen als organisaties die slechts één route kiezen. Daarbij realiseren organisaties die zowel investeren in vaardigheidstraining voor personeel en ‘AI-fluency’ bij het management, een veel hogere waardecreatie dan organisaties die dat niet of slechts een van beide doen.