Gartner: slechts 13% van CIO’s haalt substantiële waarde uit AI

“Volume is geen waarde”, zei Alicia Mullery, VP Analyst bij Gartner, maandag op het Gartner IT Symposium/Xpo in Orlando. “AI leidt tot een afrekening bij organisaties die fundamentele disciplines missen, zoals vooraf bepalen wat een use case moet opleveren en vastleggen wanneer je ermee stopt.”

Stopregels

Gartner onderscheidt in het onderzoek een groep koplopers, die het bureau ‘vanguards’ noemt. Dat zijn CIO’s die betere bedrijfsresultaten boeken en van wie de CEO de opbrengst van AI hoog inschat. Deze koplopers hanteren vaker stopregels, zowel in de pilotfase als in productie. Organisaties met criteria om een AI-pilot niet door te zetten naar productie behoren 2,3 keer zo vaak tot deze groep. Voor organisaties die ook AI-toepassingen met weinig waarde uit productie halen, is dat 2,6 keer. Toch heeft slechts 31% van de CIO’s de eerste afspraak vastgelegd en 17% de tweede.

“Het opstellen en naleven van deze criteria is teamwerk”, aldus Mullery. “CIO’s hebben zakelijke partners nodig die bereid zijn afscheid te nemen van investeringen die weinig opleveren.”

Kosten moeilijk voorspelbaar

De druk op CIO’s neemt intussen toe. 58% zegt dat de verwachting dat AI kosten bespaart groter is geworden. Tegelijk verwacht 51% dat AI de totale eigendomskosten (TCO) van technologie juist verhoogt. Volgens Mullery hanteren veel organisaties nog financierings- en governancemodellen die zijn ontworpen voor cloud en SaaS. “Traditionele IT-kosten zijn grotendeels voorspelbaar. AI-kosten zijn dat niet: die hangen af van kansberekening en worden pas duidelijk tijdens het gebruik.”

Functies vervagen

Ook op personeelsgebied zit er een groot gat tussen ambitie en uitvoering. Organisaties die functies expliciet herontwerpen voor samenwerking tussen mensen en AI-agents, behoren 2,4 keer zo vaak tot de koplopers. Maar slechts 4% van de CIO’s heeft zulke plannen.

Dat AI vooral IT-banen zou schrappen, ziet Gartner niet terug in de cijfers. Doordat AI het goedkoper maakt om technologie te ontwikkelen, groeit de vraag naar IT-werk juist. 40% van de respondenten verwacht in 2027 meer IT-personeel aan te nemen, vooral in cybersecurity en data en analytics. Tegelijk vervagen de grenzen tussen functies, stelt Mullery: ontwerpers gaan testen en testers denken mee over ontwerp. Organisaties hebben daardoor minder verschillende functietypen nodig, maar elke functie krijgt een bredere verantwoordelijkheid.

Gartner ondervroeg voor de 2027 CIO and Technology Executive Agenda tussen mei en juli 2026 in totaal 2.002 CIO’s en technologiebestuurders.