Europa bouwt eigen zoekindex als alternatief voor zoekmachines VS

Het European Search Perspective (EUSP) is een samenwerkingsverband van het Duitse Ecosia en het Franse Qwant en bestaat sinds 2024. Het doel van de samenwerking was om een significant deel van de zoekopdrachten in Frankrijk en Duitsland af te handelen. Met het aanbod wil EUSP nu die doelstelling uitbreiden naar alle Europese lidstaten.

Daarvoor is het belangrijk om per land een nationale index op te bouwen van websites en andere digitale content. Die index kan dan via API’s worden gebruikt voor zoekmachines, documentindexering (vectorisatie) en allerlei LLM‑toepassingen, waaronder generatieve AI, die dan niet meer afhankelijk zijn van de indixen van Amerikaanse bedrijven. Het biedt bijvoorbeeld Europese AI-startups en zoekmachinebedrijven de mogelijkheid eigen dienstverlening te bouwen zonder zelf dure crawl‑ en indexinfrastructuur op te zetten

EUSP bouwt tegen betaling of commitment

In het aanbod geeft EUSP de lidstaten twee opties. Ze kunnen EUSP tegen vergoeding de index laten bouwen of ze stellen de zoekmachines van Ecosia of Qwant in als default, waarna EUSP de index gratis zal creëren.

EUSP stelt dat 99,5 procent van Europese zoekvragen nu via twee VS-bedrijven en één Russisch bedrijf loopt. Een belangrijk deel van het Europese bruto binnenlands product van ongeveer 18 miljard euro is afhankelijk van de zoekmachine-gebaseerde economie. Dat Europa geen eigen index heeft – de toegangspoort tot de eigen digitale economie – levert een kwetsbaarheid op die ingezet kan worden als een economisch drukmiddel. Een beperking of zelfs afsluiting van de toegang tot die buiten Europa beheerde indexen kan leiden tot ernstige systeemrisico’s en zelfs economische ontwrichting.

De politiek ingehaald

Op de Digital Sovereignty Summit in Berlijn in november 2025 hebben de Europese leiders zich gecommitteerd aan het verminderen van kritieke digitale afhankelijkheden en het bouwen van soevereine infrastructuur waar nodig en haalbaar. Sindsdien is er echter nog weinig concreets gebeurd. De twee private spelers proberen nu met EUSP het gat te vullen dat is ontstaan door trage politieke opvolging.

EUSP is overigens niet het enige initiatief dat iets aan deze kwetsbaarheid in de Europese digitale economie wil doen. In het kader van OpenWebSearch.eu bouwen veertien onderzoeksinstellingen, waaronder CERN, een open webindex met Horizon-financiering, maar die subsidie is in februari 2026 afgelopen.