AI versnelt werk, maar voorkom ‘brain fry’ met vijf regels

‘Brain fry’ is de benaming die onderzoekers geven aan de mentale overbelasting door buitensporig gebruik en toezicht op AI‑tools, voorbij wat iemand aankan. In een artikel in de Harvard Business Review beschrijven ze de fysieke symptomen als een ‘zoemend’ gevoel of een mentale mist met moeite om zich te concentreren, problemen met besluitvorming en hoofdpijn. Daarmee onderscheidt brain fry zich van een ‘burn out’, waarbij er sprake is van chronische werkstress met vooral emotionele symptomen zoals negatieve gevoelens over het werk, uitputting en verminderd effectief functioneren. Het lijkt er zelfs op dat de inzet van AI een verlaging ( min 15 procent) van burn-outgevallen tot gevolg heeft.

Meer volume, minder kwaliteit

De oorzaken van brain fry liggen in veranderende werkomstandigheden als gevolg van de introductie van AI. Voor veel mensen verschuift de aandacht van produceren naar toezicht houden, terwijl de complexiteit van het werk toeneemt. Het management verwacht dat de investeringen in AI een hogere productiviteit opleveren en sturen in toenemende mate op output. Daarin schuilt het gevaar dat het volume van het geleverde werk ten koste gaat van de kwaliteit.

Meer tools inzetten blijkt ook niet te leiden tot een hogere productiviteit. De toename vindt wel plaats bij de inzet van een of twee tools, maar daalt juist bij de introductie van meer dan vier. Intensief toezicht houden op AI blijkt een toename van 14 procent in mentale inspanning te vergen van medewerkers. Brain fry komt het meest voor in marketinggerelateerde functies (26 procent), maar ook bij HR (19 procent), operations en engineering (18 procent) en finance (17 procent). Juridisch medewerkers lijken er het minst last van te hebben (6 procent).

Aandacht voor het probleem

De onderzoekers geven vijf tips voor managers om het risico van brain fry te verminderen:Herontwerp werkprocessen op een holistische manier zodat mens en AI optimaal samenwerken: spreek een maximum af voor het aantal AI-agents of -tools één persoon tegelijk aanstuurt en moet monitoren. Beperk dat aantal tot drie.

• Maak heel concreet wat AI wél en níet verandert aan het werk en wat het management van mensen verwacht aan resultaat. Voorkom dat medewerkers te veel willen doen om aan impliciete verwachtingen te voldoen.
• Beoordeel en beloon mensen op het resultaat dat AI-gebruik oplevert voor de business of de klant, niet op hun productie of het gebruik van AI.
• Train mensen in de regie-vaardigheden die nodig zijn om AI gericht in te zetten. Zorg dat medewerkers scherp krijgen welke taak ze met AI willen oplossen, voordat ze AI aan het werk zetten. Welk deel pak je zelf op en wat laat je door AI doen? Wanneer is de output van AI goed genoeg en hoe verhoudt zich die tot andere prioriteiten?
• Maak goede afspraken wanneer werknemers AI-output actief (live) moeten volgen en wanneer ze AI juist batchgewijs achteraf kunnen controleren. Live toezicht is nodig bij hoge risico’s bijvoorbeeld op juridisch of financieel vlak. Bij laag risico en bij repetitief werk kan batchgewijs zorgen voor een lagere cognitieve inspanning.

Op deze manier kun je als leidinggevende de menselijke aandacht beter kanaliseren en brain fry voorkomen. De cognitieve load van medewerkers is een nieuw arbeidsrisico en moet gemeten worden.