genAI in bedrijf: alles krijgt een AI-sausje
Het is haast onontkoombaar: kunstmatige intelligentie komt naar elke toepassing, elke functie, elke baan, elke sector. ICT-leveranciers struikelen over elkaar heen met hun aankondigingen van AI-driven innovaties en verbeteringen. Aan CxO’s de taak om door de bomen toch het bos te blijven zien. Zowel wat betreft AI-claimende leveranciers als ook wat betreft de eigen organisatie en ICT-landschap.
© Shutterstock.com
De AI-omarming in de markt dendert door en lijkt maar weinig onberoerd te laten. De techwereld brengt en beleeft zelf een nieuwe revolutie. De beloftes, mogelijkheden en verwachtingen hierbij zijn groot, groter, groots. Echter, soms is AI simpelweg een kostenbesparend bedoelde chatbot. Een front-end implementatie waar eindgebruikers weinig aan lijken te hebben en waar gebruikende bedrijven soms juist meer zorgen van kunnen krijgen. Zoals een opgeblazen factuur voor AI-gebruik dat wordt aangejaagd door externe factoren.
Buzzwoord en beurswaarde
Soms is AI wel degelijk een krachtige vorm van automatisering die voor flinke veranderingen zorgt. De kwestie van betrouwbaarheid - versus zogeheten hallucinaties door AI’s - is en blijft hierbij een belangrijk punt. En soms is AI slechts AI-in-naam. Het is al enige tijd bekend dat het toevoegen van ‘AI’ aan een bedrijfsnaam, product of strategie voor een oppepper van de beurskoers kan zorgen. Of voor toegang tot meer investeringskapitaal, zeker in de Verenigde Staten waar venture capital een belangrijke drijfveer is voor ICT.
Naar de beursimpact van het zogeheten ‘AI-washing’ is in mei 2022 al eens wetenschappelijk onderzoek gedaan. Daarbij is geconstateerd dat aandelen van bedrijven met AI in de naam het flink beter doen dan die van bedrijven zonder AI in de naam. Dat was dus nog vóór het debuut in november 2022 van OpenAI’s ChatGPT dat zowel de mogelijkheden van AI als ook de hype daaromheen naar nieuwe hoogten heeft gestuwd. Begin 2023 is AI op de aandelenbeurs geduid als de volgende aanjager, na recente fads als blockchain, cryptovaluta en NFT’s (non-fungible tokens). En na de oudere hype van het dotcomtijdperk.
Inmiddels is AI-washing officieel erkend door de Amerikaanse beurswaakhond SEC, die er fel op is en het publiek waarschuwt voor overtrokken claims. Recent heeft die toezichthouder nog een waarschuwend signaal afgegeven door twee investeringsadviseurs aan te klagen voor misleiding met geclaimd AI-gebruik. De AI-wildgroei gaat echter veel verder dan de waan van de beurs en de gretigheid van de techindustrie.
Ook aan klantzijde
Tegenover het aanbod vanuit AI-omarmende - of: AI-claimende - ICT-leveranciers staat natuurlijk de kant van de afnemers. Terwijl de aanbieders elk hopen dat hún producten of diensten met AI meer aanslaan in de markt, opereren klanten ook met zulke hoop (of: FOMO, fear of missing out). De krachtige drijfveer om met nieuwe technologie je concurrentie de loef af te steken en met AI een beslissende voorsprong te nemen.
Cruciaal daarbij is kiezen voor ‘echte AI’, in plaats van vallen voor AI-washing. Geen geringe opgave voor CIO’s en andere techbewuste topmanagers. Zij moeten de wildgroei in het aanbod doorzien en dan navigeren naar wat voor AI-inzet de meeste meerwaarde heeft voor hun organisatie. Dat bepalen van de meerwaarde moet ook geen eenmalige exercitie zijn. Early adopters van Microsofts AI-assistent Copilot, wat wordt aangedreven door OpenAI’s GPT-technologie, zijn na maanden van gebruik tot relativerende bevindingen gekomen.
De hulp van kunstmatige intelligentie is weliswaar nuttig, maar blijkt ook prijzig te kunnen zijn. Soms is dat te prijzig voor wat het oplevert, zo luidt een kritische conclusie van een Copilot-testende onderneming. Andere vroege gebruikers ervaren wel waardevolle efficiencyvoordelen, bijvoorbeeld tijdsbesparing door AI-gegenereerde notulen van onlinevergaderingen.
Daarbij kan menselijke controle naderhand nog wel nodig blijken te zijn. Zo heeft een ad agency meegemaakt dat volgens de Copilot-notulen ene Bob over productstrategie had gesproken, maar beide bleken niet waar te zijn. Het gevaar van fouten en verzinsels is nog veel groter bij harde data zoals cijfers in spreadsheets. AI-inzet kan dus voor de ene toepassing meer geschikt zijn dan voor de andere, ongeacht wat de leverancier claimt of de klant denkt of hoopt.
‘Schaduw AI’
Ondanks deskundig laveren langs de diverse leveranciers, hun AI-oplossingen en eigen inzet daarvan kunnen CIO’s en andere ICT-managers te maken krijgen met wildgroei van AI zelf. Want net zoals met eerdere revolutionaire veranderingen op techgebied dreigt er een zekere mate van ‘shadow IT’.
Pc’s, smartphones en clouds zijn opgekomen doordat gewone business managers en eindgebruikers die ICT-middelen zelf konden inzetten voor hun werk. De geschiedenis kan zich nu herhalen met AI. Immers, veel aangeboden AI-toepassingen zijn simpelweg via een browser te gebruiken en meer geavanceerde mogelijkheden zijn met een gewone creditcard te ontsluiten.
CIO-paradox
Naast mogelijke interne AI-wildgroei speelt er nog een paradox voor ICT-leidinggevenden. Zij moeten meer met minder doen en kijken daarvoor ook naar AI. In plaats van futuristische of revolutionaire AI-inzet willen veel CIO’s kunstmatige intelligentie inzetten voor het temmen van hun bestaande ICT-infrastructuur.
Bijvoorbeeld het aanpakken van applicatiewildgroei of het vermijden van cloud-wildgroei, een trend die The Wall Street Journal in april opmerkte. Het goed bijhouden, slim analyseren en dan automatisch optimaliseren van cloudgebruik - dat zelf veelal geautomatiseerd is - kan immers veel geld schelen. In het gebruik van AI om grip te krijgen op ICT-wildgroei schuilt volgens onderzoek van Canva en Harris Poll het gevaar van toenemende complexiteit en daarmee weer wildgroei.
Magazine AG Connect
Dit artikel verscheen ook in AG Connect editie 2 van 2024. Wil je het blad ook ontvangen? Bekijk dan onze abonnementen.
Reacties
Om een reactie achter te laten is een account vereist.
Inloggen Word abonnee