Loopbaan

Software-ontwikkeling
vragen

Wat is IT-onderwijs?

Schijnbaar domme vraag misschien, maar toch moet ik 'm even stellen.

© CCO / Pixabay qimono
10 oktober 2019

Het belang van IT (of completer: ICT) is onmiskenbaar. De groeiende vraag naar IT'ers én (gewone) werknemers met digital skills onderschrijft het belang van digitale geletterdheid. Dus is het onderwijzen van IT (of ICT dus) cruciaal. Volgens velen kan dat niet vroeg genoeg in de schoolcarrière. En voor het onderwijzen van IT is IT-onderwijs voor onderwijzers dus ook belangrijk. Maar wie gaat wie dan wat leren, en wanneer?

Kortom: wat is IT-onderwijs nu precies? Daarmee heb ik het nu dus niet over informatica-opleidingen, ICT-studies en ander tech-gericht aanbod van universiteiten, hbo's en mbo's. Ik wil het al jaren actuele - of dus: slepende - onderwerp van IT-onderwijs op middelbare scholen en op basisscholen aansnijden. Dat hete hangijzer krijgt nu nog wat kolen op het vuur gegooid met het onderwijsadvies van Curriculum.nu.

Algemeen advies uit de praktijk

Die commissie annex werkgroep bestaant uit praktijkmensen: leraren en schoolleiders. En zij presenteren Onderwijs-minister Slob nu met een advies om digitale geletterdheid op te nemen in het nieuwe, toekomstgerichte curriculum voor alle scholieren in Nederland. Het loffelijke streven van meer aandacht voor technologie, en onze moderne tech-gedreven media, wordt daarbij geadviseerd. Plus lessen programmeren: op basisniveau op de bassischool, en dan 'gewoon' programmeren op de middelbare school.

Hoe ga je dat invullen? Dat lijkt een makkelijk te beantwoorden vraag. Kies een veelgebruikte, bekende programmeertaal en ga aan de slag. Alleen kan die neiging om praktisch (en snel) van start te gaan zich op termijn wreken. De snelheid van de IT-wereld staat namelijk haaks op de langetermijnaanpak in de onderwijswereld. Ga maar na: een x aantal jaar geleden zouden kinderen dan leren programmeren in ActionScript, (Visual) Basic of (Turbo)Pascal. En leren designen plus coden in Adobe Flash, of MacroMedia ShockWave.

Of nog verder terug in de tijd: leren programmeren in Smalltalk, RPG of COBOL. Hoewel laatstgenoemde anno nu toch een leuke baan kan opleveren, bij banken en dergelijke. En kennis van zulke IT-klassiekers kan best leuk zijn, voor een nerdig project. In de loop der jaren zijn er genoeg talen, technologieën, IT-leveranciers en (hun) producten de revue gepasseerd. Natuurlijk wil een leverancier best dat zijn programma, tool, platform of server wordt onderwezen. En bij veelgebruikte IT-middelen is daar vanuit de markt natuurlijk ook vraag naar. Maar hoe lang nog?

Praktisch versus theoretisch

Het kan dus lastig zijn om in het onderwijs praktisch bezig te zijn. Een theoretische basis kan dan beter zijn om kinderen tech-kennis en -kunde bij te brengen. Maar heb je daar niet meer analytisch inzicht en abstract denkvermogen voor nodig dan wat bijvoorbeeld basisschoolleerlingen in huis hebben? Dus moet je eerst dát zien bij te brengen. Een theoretische basis voor de latere praktijk.

Of schat ik die leeftijdsklasse nou helemaal verkeerd in? Misschien kunnen basisscholieren dit best aan. Maar misschien verzanden leerlingen dan later in teveel theoretische kennis. Hou je zo de bekende IT-kloof tussen onderwijs en arbeidsmarkt in stand? En hoe zit het met de kloof in tech skills, analytisch inzicht en abstract denkvermogen van docenten versus een toekomstgericht tech-curriculum? Die leerkrachten hebben zelf op school en later op de lerarenopleiding ook niet echt veel IT-les gekregen, vrees ik.

Wapperende floppies

Ik heb zelf in ieder geval zuchtende herinneringen aan een wiskundeleraar, die prima thuis was in formules maar die liep te wapperen met 8 inch diskettes om ons Pascal te leren programmeren op toen al antieke pc's. Thuis was ik wel verder met mijn Commodore 64. Een platform wat inmiddels ook allang achterhaald is. Onderwijskundig gezien is het beter om IT-onderwijs meer future proof aan te pakken. Dat is hoe dan ook zeker. Maar hoe dan?

Reactie toevoegen
3
Reacties
JGM van der Zanden 22 oktober 2019 12:18

Voor de lagere school is het abstractieniveau en logica van programmeren sowieso te hoog; dus no-go.

In de hogere VWO klassen is logica juist behulpzaam om jongeren verder te helpen in hun ontwikkeling. Maar laat ze daar dan kennis maken met formele talen en algoritmes, zoals die door Hoare en Edsger Dijkstra werden gebruikt/beschreven. En laten de jongeren vooral niet het spaghetti gepruts aanleren dat zelfs de gemiddelde professionele programmeur nu nog uit zijn pen afscheidt. Maar leer ze dan werkelijk de beginselen van structured programming; en dat kan alleen effectief met strikte talen, dus bijv. Pascal. Wie dat beheerst zal later ook in C, Basic, Java of voor mijn part Cobol de juist aanpak vinden.

Martin de Haas 15 oktober 2019 12:37

Beste Jasper,

Wat een goed artikel. De problemen die je noemt bij het formuleren van IT onderwijs komen overeen met de problemen van het gehele onderwijs maar ook die met het up to date houden van CV's door ICT'ers.
Nu krijg je regelmatig geen kans om als Java programmeur aan de slag te gaan omdat jouw Cobol kennis daar niet op matched. Maar het kan toch niet zo zijn dat al die eerdere programmeer ervaring er nu helemaal niet meer toe doet? De vraag is dus eigenlijk welk generieke fundament ligt onder de specifieke Cobol kennis wil je je een ervaren programmeur noemen.
Uit de onderwijstheorie blijkt dat het vermoedelijk niet mogelijk is bij mensen abstracte kennis aan te leren zonder eerst vanuit een concreet voorbeeld te starten. Die theorie zegt dus eigenlijk dat iemand die het concrete "programmeren in Cobol" kan en de generieke IT kennis heeft die bij een Sr. programmeur past verder is met het leren van Java is dan iemand die jr Java programmeur is.
Mijn voorstel zou daarom zijn om een staalkaart aan generieke ICT vaardigheden op te stellen en dan per blok een specifieke taal ter kennismaking te kiezen die goed als basis kan dienen voor het later leren van andere talen, voorbeelden zijn het vroegere BASIC, dos en het huidige HTML, CSS en javascript.
Ook blijkt dat mensen veel meer leren als ze iets maken wat voor hen betekenis heeft. Binnen bedrijven is dat automatisch het geval, voor leerlingen die nog niet eens weten wat werken voor een baas is moet je daarvoor iets anders kiezen. Ik zou scholieren daarom de kans willen geven om games, films, robots, etc. te maken.

Met vriendelijke groet,
Martin de Haas

Bop 14 oktober 2019 15:23

Digitale vaardigheden toekomstbestendig maken, zeg maar.

Het vak Nederlands is ook best nuttig, waardering van de eigen taal een voorwaarde.
Vet koel, zeg maar.