Beheer

Security
Ouderwets potlood

Ouderwets potlood

Wat een gedoe, dacht Felienne Hermans, toen ze hoorde over een initiatief dat zich druk maakte over een stemcomputer.

© CC0: Pixabay.com,  Ulleo
26 september 2019

Ishetalvrijdag.nl, isereenvvderopgestapt.nl of kanikeenkortebroekaan.nl; tegenwoordig zijn er allerlei URL’s die een leuk zinnetje zonder spaties vormen. Voordat dit echt in de mode was, had je het veel serieuzere wijvertrouwenstemcomputersniet.nl. De site werkt nog maar ziet er inmiddels wel een beetje gedateerd uit.

Ik kan me nog goed herinneren dat ik omstreeks 2007 voor het eerst van het initiatief hoorde, dat was opgezet door onder ander Rop Gonggrijp, oprichter van XS4ALL.

Wat een gedoe, dacht ik toen, en (een vaak gehoord argument tegen allerlei vormen van belangrijk activisme): “Hebben die mensen niks beters te doen?” Waarom zou je je nou in godsnaam druk maken over een stemcomputer? Natuurlijk legden Gonggrijp en co heel belangrijke zaken bloot, op een aantal verschillende vlakken. Zo bekeken ze de zaak vanuit de beleidsmatige hoek, en berekenden ze dat de stemcomputers het proces helemaal niet goedkoper maar eerder duurder zouden maken. Ook probeerden ze de stemcomputers te hacken, wat redelijk eenvoudig lukte door ze van nieuwe software te voorzien, onder andere door gebruik te maken van een wachtwoord dat ingesteld stond op het woord 'GEHEIM'. Je zou het bijna niet geloven, maar het was echt zo! Met hun nieuwe software konden ze de stemcomputers zo programmeren dat ze in plaats van stemmen tellen een potje schaak konden spelen. Dat liet goed zien dat je eigenlijk alles op de stemcomputers kon draaien, dus ook software die precies op de stemmerteller lijkt maar dan steeds +1 doet op de PvdA bijvoorbeeld, ook al heeft iemand de SP aangeklikt.

Voor de liefhebbers: het hele rapport over de hack is nog online te vinden. Naast het hacken keken ze ook nog naar de fysieke beveiliging van de machines, bijvoorbeeld welke (metalen) sleutels erop zaten, en waar de machines opgeslagen werden. Ook op dat vlak waren de machines tamelijk lek, de sleutels kon je zo bijbestellen en de sloten konden zelfs met een paperclip wel opgemaakt worden. En de stemkasten stonden maandenlang klaar in een onbeveiligde loods in Rotterdam.

De sleutels kon je zo bijbestellen en de sloten konden zelfs met een paperclip wel opgemaakt worden

Ik herinner me dat ik wel onder de indruk was van de vindingrijkheid van deze hackers, zo van: “Echt lachen joh; wat zijn het toch nitwits bij de overheid dat ze dat niet beter regelen.” Maar ik vond het dus ook behoorlijk overdreven, alsof mensen echt moeite gaan doen om een stemcomputer te hacken, of in te breken in een loods om met een USB-stickje vervalste stemsoftware op die dingen te laden.

Maar wat zat ik ernaast! Ik was het hele verhaal eigenlijk een beetje vergeten, tot het steeds meer in het nieuws kwam dat stemcomputers in Amerika misschien gehackt zijn of zouden kunnen worden. Nieuwe wetgeving zal waarschijnlijk een papieren afschrift van iedere stem verplicht gaan stellen om hacken tegen te gaan. Toen realiseerde ik me dat we in Nederland mede dankzij het activisme van wijvertrouwenstemcomputersniet aan die situatie ontsnapt zijn, omdat de overheid na testen in 2006 afzag van het gebruiken van stemcomputers. En dat is prima; een paar uurtjes wachten op de uitslag is niets vergeleken bij mogelijke alternatieven.

Maar voor mij is de grootste les hier: als slimme mensen zich heel druk maken over zaken binnen hun expertisegebied, maken ze zich waarschijnlijk niet 'druk om niks'.

Magazine AG Connect

Dit artikel is ook gepubliceerd in het magazine van AG Connect (septembernummer 2019). Wil je alle artikelen uit dit nummer lezen, klik dan hier voor de inhoudsopgave.

Reactie toevoegen
3
Reacties
Ton van den Hoogen 28 september 2019 19:24

Ik kan het niet laten nog even te reageren op Anoniem hieronder. Kennelijk vindt Anoniem het erger dat bewezen is dat er kan worden gefraudeerd (met stemcomputers), dan dat er aantoonbaar daadwerkelijk wordt gefraudeerd (met potlood). Ik ben die mening in ieder geval niet toegedaan.

Verder blijft het onderzoek van Gonggrijp waardevol, maar stel dat hij vervolgens een website had gemaakt met de naam : stemcomputersmoetenbeter.nl. Met daarin de mankementen en oplossingen opgesomd. En vervolgens actie had gevoerd om dat voor elkaar te krijgen. Dan hadden we in 2019 betere stemcomputers gehad. En ondertussen waren er in de afgelopen verkiezingen, in ieder geval naar mijn inschatting, hoogstwaarschijnlijk minder of helemaal geen fraude gepleegd. Met andere woorden: het onderzoek van Gonggrijp was prima, zijn vervolgacties hebben in dit geval Nederland absoluut niet verder geholpen.

Anoniem 27 september 2019 19:36

Inderdaad is niet bewezen dat er stemfraude is gepleegd. Dat zou ook nogal moeilijk zijn, gezien de gebreken in die systemen en omgeving. Maar er is wel bewezen dat er fraude mee kan worden gepleegd en dat is erg genoeg om die machines niet te willen gebruiken.
Verder staat me niet bij dat er sprake was van hysterie aan de zijnde van Gonggrijp cum suis. Wel van een geslaagde bewustwordingscampagne, zeer tegen de zin van producent Nedap en de minister van binnenlandse zaken.

Ton van den Hoogen 26 september 2019 12:30

Tja, ik kan me die discussie ook nog herinneren. En het is zeker een goede zaak dat buitenstaanders kritisch kijken naar de inzet van computertechnologie, zeker als het gaat om zoiets wezenlijks als stemrecht.
Er is aan dit hele verhaal wel een maar...er is tot nu toe geen enkele keer bewezen dat door computerhacks stemfraude is gepleegd. Terwijl al heel, heel veel keer is voorgekomen dat met stemmen op papier, met potlood en al, wel is gefraudeerd. Alles bij elkaar is elk fraudegeval er een teveel. Maar de hysterie die Gongrijp en consorten tentoonspreiden was wel heel erg over the top.