Ministeries moeten X verlaten, adviseren topambtenaren

Topambtenaren adviseren het kabinet-Jetten om de Rijksoverheid terug te trekken van X, het sociale mediaplatform van Elon Musk. In een intern memo wijzen zij op de toename van desinformatie, racisme, discriminatie, misogynie en antisemitisme op het platform sinds de overname door Musk in 2022. De Rijksoverheid is niet de enige die twijfelt over X: grote bedrijven, nieuwsmedia en gemeenten trokken zich al terug.

Sabina Posthumus is freelance redacteur. Meer van deze auteur

In een intern memo adviseren topambtenaren dat de Rijksoverheid zich terugtrekt van X (voorheen Twitter). Reden: desinformatie, racisme, discriminatie, misogynie en antisemitisme op het platform. Volgens het memo staat dat op gespannen voet met het uitgangspunt dat de overheid ‘haar eigen wetten en regels naleeft en burgers niet blootstelt aan content die daarmee strijdig is’.

Naast de officiële accounts is de helft van de ministers en staatssecretarissen van het kabinet-Jetten ook nog op een persoonlijk X-profiel actief. Dat geldt onder anderen voor alle negen VVD-bewindslieden, behalve justitieminister David van Weel, aldus de Volkskrant. De krant verwacht ook dat het kabinet na de zomer zal beslissen om het advies te volgen of niet.

Stroom van racisme en beledigingen

De Volkskrant publiceerde afgelopen weekend een artikel met daarin een analyse van ruim tachtigduizend berichten die in de week voorafgaand aan de landelijke verkiezingen in oktober 2025 werden geplaatst als reactie op landelijke politici en partijen. Conclusie: een stroom aan racistische berichten, scheldpartijen en beledigende uitspraken, die niet bij het OM terechtkomen. Sowieso bereikt maar een fractie van alle bedreigingen en beledigingen het Team Bedreigde Politici van de politie in Den Haag, staat in het artikel.

Niet meer adverteren

Sinds de overname van Elon Musk zijn verschillende bedrijven al van X vertrokken. H&M stopte met Twitter, en liet 7,6 miljoen volgers achter, net als warenhuis Macy’s en modemerk Chanel. Grote adverteerders zoals Apple en Disney plaatsen geen betaalde advertenties meer, net als Coca-Cola. Door een grote adverteerdersuittocht verloor X inkomsten, maar de laatste jaren lijkt dat weer wat aan te trekken.

Ook nieuwsmedia hebben het platform verlaten. Dagblad The Guardian kondigde op 13 november 2024 aan dat het niet langer zou posten op X vanuit zijn meer dan tachtig redactionele accounts, met als reden de verspreiding van ‘extreemrechtse complottheorieën en racisme’ op het platform. Ook Zweedse krant Dagens Nyheter en het Spaanse La Vanguardia verlieten het platform. In Nederland stopten onder meer KRO-NCRV, Trouw, Villamedia, Free Press Unlimited en de Volkskrant.

Gemeenten

Verschillende gemeenten hebben zich ook teruggetrokken van het platform, schrijft Binnenlands Bestuur. Bijna alle gemeenten hebben een account, maar ongeveer de helft is er actief, begin 2025 was dat ongeveer 56%. In januari 2025 heeft 48 procent van de gemeenten een bericht geplaatst op X en 8 procent alleen een reactie.

Twintig procent van de gemeenten geeft in de bio of een vastgepind bericht aan dat ze niet meer reageren op X. Bij zes procent staat vermeld dat de gemeente helemaal niet meer actief is. Tien gemeenten hebben hun account verwijderd of op inactief gezet.

Onderzoekers van Digimonitor keken ook naar het gebruik van alternatieve sociale mediaplatforms, zoals Bluesky en Mastodon. Slechts zeven gemeenten maken actief gebruik van Bluesky: Alkmaar, Almere, Alphen aan den Rijn, Bunnik, Den Haag, Leeuwarden en Oosterhout. Ze vermelden dit nog niet op hun website. Twaalf gemeenten hebben een account op Mastodon. Alleen Oldambt en Amsterdam zijn er ook echt actief.