Vaticaan gaat zich in AI verdiepen

Paus Leo staat op het punt zijn eerste encycliek te publiceren (publicatiedatum nog onbekend), waarin naar verwachting de nadruk zal liggen op de noodzaak van een op ethiek gebaseerde benadering van AI. Hij heeft een studiegroep opgericht om de impact van AI diepgaand te bestuderen. Wie precies in die studiegroep zitten, is niet bekend gemaakt.

Waardigheid

De interesse van paus Leo in technologische ontwikkelingen werd duidelijk toen hij in 2025, kort na zijn verkiezing, aan de kardinalen aangaf dat de katholieke kerk het aan de wereld verschuldigd is om met al haar kennis bij te dragen aan de oplossing voor uitdagingen die AI met zich meebrengt op het gebied van ‘menselijke waardigheid, rechtvaardigheid en arbeid’.

Nieuw twistpunt met Trump

De Philadelphia Inquirer vindt de timing van de aankondiging interessant: Trump rondde zojuist een werkbezoek aan China af, waarbij AI veel aandacht kreeg. In zijn Air Force One zaten onder andere Elon Musk (onder andere xAI) en Jensen Huang (CEO van Nvidia). Mogelijk wordt de nieuwe encycliek een volgend twistpunt tussen Trump en paus Leo.

Rome Call For AI Ethics

Het Vaticaan heeft eerder ethische richtlijnen opgesteld voor de toepassing van AI in bijvoorbeeld oorlogsvoering, onderwijs en gezondheidszorg. De onderliggende oproep is dat de technologie moet worden gebruikt als een hulpmiddel ter aanvulling van, en niet ter vervanging van, menselijke intelligentie.

In 2020 riep paus Franciscus techbedrijven op om een AI-belofte te ondertekenen, bekend als de Rome Call for AI Ethics, die onder andere de kernbeginselen voor AI-regelgeving schetst, waaronder inclusiviteit, verantwoordelijkheid, onpartijdigheid en privacy. Onder andere Microsoft, IBM en Cisco hebben die de verklaring ondertekend. In zijn laatste jaren riep paus Franciscus op tot een internationaal verdrag om AI te reguleren, omdat de risico’s van technologie die menselijke waarden als mededogen, barmhartigheid, moraliteit en vergevingsgezindheid te groot waren om louter te vertrouwen op de moraliteit van AI-onderzoekers en -ontwikkelaars. 

Deze oproepen van paus Franciscus waren vrijwillig, een encycliek heeft meer impact op 1,4 miljard katholieken, en kan mogelijk zelfs regelgevingsdiscussies beïnvloeden.

En het milieu

Het Vaticaan waarschuwt ook voor de milieueffecten van de AI-wedloop, waarbij het wijst op de ‘enorme hoeveelheden energie en water’ die nodig zijn voor AI-datacenters en rekenkracht.