Development

Software-ontwikkeling
De ellende van Excelletjes

Excelletjes

Excel is net als democratie: slecht, maar beter dan elk alternatief.

© Microsoft
9 december 2020

Na mijn proefschrift over het analyseren van Excelsheets kan er niets gebeuren in Excelland of ik krijg er van alle kanten mails en tweets over. Zo ook bij het coronadebacle in het VK, dat natuurlijk ook een softwarematige kant heeft.

De coronacijfers die Public Health England publiceerde – de Britse tegenhanger van de RIVM – stegen begin oktober opeens enorm. Zo waren er op één dag wel 23.000 nieuwe besmettingen. Dat was wel erg veel, en bleek na ander onderzoek een correctie te zijn. Door een Excelsheet dat was vol geraakt, konden er geen nieuwe besmettingen meer geteld worden, en waren tussen 25 september en 2 oktober maar liefst 15.841 positieve gevallen niet meegeteld in de cijfers.

De reacties van serieuze softwaremakers waren natuurlijk niet van de lucht. Van “Je moet hier helemaal geen Excelsheet voor gebruiken” en “Excel is ook geen database” tot “Wat een prutsers”. Het is natuurlijk heel makkelijk om Excel hier de schuld te geven, maar is dat eigenlijk wel terecht?

Misschien is software maken gewoon erg moeilijk, of zijn wij mensen er niet zo goed in

Ten eerste zijn er natuurlijk talloze voorbeelden van ellendige fouten waar andere programmeertalen bij betrokken waren. Het mislukte heatlhcare.gov van Obama werd geschreven in Java. Het Operationeel Politie Platform (OPP) probeerde het met een eigen programmeertaal, maar zonder veel succes. Het project heeft sinds 2015 al 50 miljoen gekost en is nog niet in de buurt van klaar. Dus niet alleen Excelletjes leiden tot ellende. Misschien is software maken gewoon erg moeilijk, of zijn wij mensen er niet zo goed in.

Ten tweede staat tegenover elk rampenverhaal ook een scenario waarin Excel wel de perfecte oplossing bleek. Ook zo’n verhaal kwam deze week in het nieuws, maar met veel minder rumoer, omdat een succesverhaal nou eenmaal niet zo veel nieuwswaarde heeft als een lekker gevalletje schadenfreude. In Tsjechië bleef de eerste golf in maart en april verrassend genoeg uit. En dat kwam door een … Excelsheet! Pavel Řehák, directeur van een verzekeringsmaatschappij, die handig was met Excel en helemaal geen expert is op het gebied van infectieziektes, maakte in februari een model op basis van de cijfers in Italië. Hij bleef aan de bel trekken, tot zijn model uiteindelijk de premier bereikte, die strenge maatregelen instelde en zo een eerste golf voorkwam. Het is natuurlijk niet erg waarschijnlijk dat deze directeur zo’n model in Java of Oracle had kunnen maken, laat staan in een eigen programmeertaal. Dat laat mooi zien dat Excel toegankelijk is, en mits met kennis gebruikt, mensen in staat stelt om berekeningen op te stellen die ze niet in een ander systeem kunnen opzetten.

Pavel Řehák waarschuwde met zijn model overigens in juni al voor de tweede golf, en vroeg om strengere maatregelen, maar die leken de politiek daar niet haalbaar. Nu beleeft Tsjechië zijn eerste golf, met cijfers vergelijkbaar met die van ons op dit moment. Misschien is mensen overtuigen verstandig te zijn, het enige dat nog moeilijker is dan software zonder fouten maken.

Magazine AG Connect

Dit artikel is ook gepubliceerd in het magazine van AG Connect (novembernummer, 2020). Wil je alle artikelen uit dit nummer lezen, klik dan hier voor de inhoudsopgave.

Reactie toevoegen
4
Reacties
Bop 11 januari 2021 18:47

Tja, een 'excelletje' maken voor een schatting ter overtuiging van politici is wat anders dan een 'database' in Excel.

Nono 15 december 2020 12:43

Excel is een fantastisch product dat heel veel mkb/kmo's door de dagelijkse beslommeringen helpt. Maar je moet ook weten wanneer het tijd is om naar een alternatief te kijken. Of weten dat je telkens de data opnieuw importeert uit de grote database om geen 2 waarheden te maken.
Ik heb eindeloze discussies gehad waarom ik voor de afdeling ABC 100 had terwijl de manager 120 had. Ik haalde de cijfers uit de db van de boekhouding, hij hield nog eens alles manueel bij in Excel. Met soms nogal een creatieve invulling naar boekperiode toe. Tsja, wie maak je dan iets wijs.

Anoniem 12 december 2020 00:16

Sailant detail: Excel kan 'maar' 16384 kolommen aan en meer dan een miljoen rijen.
Dus in dit geval had ieder slachtoffer blijkbaar zijn eigen kolom in plaats een rij, dus hóe je Excel gebruikt is natuurlijk ook belangrijk...

Atilla Vigh 09 december 2020 12:14

Natuurlijk leent Excel zich voor bepaalde doelen. Net zoals elke willekeurige DBMS. Besef dat Excel, DBMS of wat dan ook middelen zijn om een doel na te streven. Dat doel kent randvoorwaarden. Als die randvoorwaarden niet passen in het middel dat je gebruikt om het doel na te streven, moet je een ander middel gebruiken. Wat je vaak ziet, en is common sense, is dat er heel slecht wordt uitgevraagd. Een tweede probleem is dat degene die naar oplossingen kijkt onmogelijk alle mogelijke oplossingen (middelen) van haver tot gort kent. Je moet - zeker bij IT-producten - goed thuis zijn in de pragmatische producteigenschappen, niet de vierkleurenfolder van de leverancier zo maar geloven. Natuurlijk zijn er nog legio andere aspecten die een rol spelen zoals onderhoudbaarheid, gebruiksvriendelijkheid, kosten, etc...