DICTU werkt aan eigen AI-platform voor overheidstaken

AI-agents krijgen een steeds grotere rol in de beleidsvoorbereiding en de uitvoering, verwacht Richard Wiersema, directeur Operatie van DICTU. “Ik denk echt dat AI een hoge vlucht gaat nemen in de dienstverlening van de overheid aan de samenleving. Het gaat de komende jaren echt booming worden”, zegt hij in een interview met AG Connect tijdens Oracle World Tour.

Wiersema noemt een aantal voorbeelden, zoals bij het beoordelen van de aardbevingsschade in Groningen. “AI kan snel beoordelen of schade niet al een keer eerder is ingediend voor een claim.” Maar bijvoorbeeld ook bij het opsporen van illegale visserij: “Nu gaan twee inspecteurs op pad. De ene bestuurt een drone. De andere stapt in een bootje en vaart op aanwijzing van de dronepiloot naar bijvoorbeeld een illegale fuik. In de toekomst gaat dat met automatische beeldherkenning op een drone die op afstand wordt bestuurd. Op basis van een AI-melding wordt dan een inspecteur gericht op pad gestuurd.” Op die manier kan de inspectie veel efficiënter verlopen.

AI ís een essentiële motor achter de modernisering en verbetering van overheidsdienstverlening aan burgers en bedrijven

Een derde voorbeeld dat Wiersema noemt is het gebruik van AI-agents om Kamervragen en Woo-verzoeken veel sneller te beantwoorden. “Die agents kunnen informatie veel sneller verzamelen en bijvoorbeeld uitzoeken welke informatie een departement al eerder over een onderwerp heeft gedeeld.” Meer in het algemeen ziet Wiersema AI als een essentiële motor achter de modernisering en verbetering van overheidsdienstverlening aan burgers en bedrijven. DICTU ontwikkelt voor die toepassingen een eigen agentic AI-platform, dat eind 2026 klaar moet zijn. “Waar het mij om gaat is dat we allerlei technologische ontwikkelingen niet alleen zo goed mogelijk, maar ook zo veilig en soeverein toepassen in ons werk voor de overheid en de samenleving.”

Een veilig en gecontroleerd alternatief voor publieke genAI

Sinds vorig jaar geldt er om redenen van veiligheid en soevereiniteit al een terughoudend beleid binnen de rijksoverheid voor het gebruik van publieke generatieve AI-diensten zoals Copilot en ChatGPT. Toch is er grote behoefte aan op de werkvloer. “Iedereen gebruikt generatieve AI in de privésfeer, maar op het werk mag het niet. Dan gebeurt het ondertussen natuurlijk toch en heb je er dus helemaal geen grip op.”

Om in die behoefte te voorzien, moet een veilig en gecontroleerd alternatief komen dat is ontwikkeld binnen overheidskaders.
Wiersema ziet het niet als een probleem dat een in-huis ontwikkeld AI-platform zich niet meteen kan meten met dat van OpenAI of Microsoft. “Ik zie onszelf ook niet als een concurrent van ChatGPT of Copilot. Het gaat om slimme en veilige adoptie van dergelijke technologie en zeker om autonomie en soevereiniteit. In het begin zit er nog een flinke foutmarge in de resultaten van ons model, maar zo’n AI-agent moet worden getraind. Door veel te proberen lukt het steeds vaker om raak te schieten.”

Leren omgaan met agents is heel erg belangrijk

Er ligt de komende tijd een taak voor de verschillende onderdelen van de rijksoverheid om medewerkers te trainen in het werken met de AI-agents. Voorheen hadden ze ieder hun rol in het primaire proces. “Nu krijgen ze een meer controlerende rol. Dus het leren omgaan met agents is heel erg belangrijk.” Voor de invulling van die opleidingstaken en het beheer van de agents verwacht hij een goed samenspel tussen DICTU en de betrokken organisaties, waarin ieder een eigen rol oppakt. Het gaat niet alleen om technologie, maar ook om verantwoord gebruik en toezicht. Het is een gedeeld leerproces dat nog in ontwikkeling is. “Ik denk dat we daar echt nog wel wat in moeten gaan ontdekken, omdat we op dit moment nog niet zo ver zijn. We zitten eigenlijk nog maar in een beginfase van de toepassing van AI. Het is serieus, het is geen experiment meer, want we gebruiken het inmiddels, maar er valt nog heel veel uit te zoeken.”