Gemeenten betaalden vorig jaar €185 miljoen voor Microsoftproducten

Microsoft-producten worden veel gebruikt bij gemeenten. Iedereen mailt met Outlook, vergadert met Teams en houdt overzicht met Excel. Daarnaast wordt Microsoft ingezet voor cloudopslag, beveiliging en data-analyse. Toch was onbekend hoeveel geld elk jaar aan Microsoft-producten en -diensten wordt uitgegeven. Onderzoeksjournalisten van Binnenlands Bestuur en het AD zijn maanden bezig geweest om dat in kaart te brengen. Uit hun onderzoek blijkt dat in 2025 bijna €185 miljoen is overgemaakt aan Microsoft. Dat is omgerekend meer dan €10 per Nederlander en bijna € 25 per huishouden.

Puzzelstukje

Het kabinet wil dat de overheid minder afhankelijk wordt van Amerikaanse technologie, maar had zelf ook geen overzicht over de uitgaven. ‘Een deeltje van de puzzel is nu boven water,’ zegt Tweede Kamerlid Barbara Kathmann (PRO). ‘Zo kunnen wij ons werk beter doen.’ Volgens Kathmann is inzicht in de bestaande uitgaven noodzakelijk als de overheid bestaand ICT-geld uiteindelijk anders wil besteden. Kathman: ‘Politiek is keuzes maken en voornamelijk financiële keuzes maken.’ Ondertussen wordt met Microsoft onderhandeld over een nieuw collectief meerjarig contract.

Alles bij elkaar €3 miljard

Die €185 miljoen is maar een ‘topje van de ijsberg’ als je het vergelijkt met alle uitgaven van de overheid aan Big Tech, die techfilosoof Martijn Aslander schat op €3 miljard per jaar. Hij rekent daar alle overheidsorganisaties in mee, en telt ook de kosten van onderzoek, advies, inkoop, implementatie, opleidingen, beheer, audits en beveiliging erbij op. Hij denkt bovendien dat er wordt betaald voor diensten en producten die de overheid helemaal niet nodig heeft.

Gewend

Volgens voormalig D66-Tweede Kamerlid Kees Verhoeven zullen gemeenten die al met Microsoft werken, ook sneller opnieuw voor dat bedrijf kiezen als ze met AI aan de slag gaan. Gemeenten kennen de producten al, medewerkers werken er mee en de technische infrastructuur is erop ingericht. Jammer, want investeerders zullen eerder geld steken in Europese technologie als ze weten dat grote publieke organisaties, zoals gemeenten, die daadwerkelijk gaan afnemen.

Volgens Verhoeven laat dit onderzoek vooral zien hoe groot de totale geldstroom is. ‘Microsoft is een partij die tot de verbeelding spreekt. Het is heel goed dat dit bedrag is uitgezocht. Maar de geldstroom is nog veel groter en er zijn nog veel meer niet-­Europese leveranciers.’