Overslaan en naar de inhoud gaan

‘Stop met het wiel uitvinden: gebruik wat er al is’

Gemeenten, waterschappen en ministeries schrijven allemaal hun eigen beveiligingsbeleid, procedures en AI-beleid, terwijl de vraagstukken grotendeels hetzelfde zijn. Bas Stevens, vertrekkend CISO van de gemeenten Leiden, Leiderdorp, Oegstgeest en Zoeterwoude, roept zijn vakgenoten op daarmee te stoppen. ‘Gebruik wat er al is. Doe dat samen en open, dus niet achter allerlei inlogs en in isolatie.’

Man met kort haar in donkerblauw poloshirt en naamkoord, staand voor een goudkleurig gordijn.
Bas Stevens tijdens de afsluiting van de iBestuur conferentie Digitale Weerbaarheid
© Robert Tjalondo

Na drie jaar in Leiden gaat Stevens de gemeente verlaten, hij gaat bij het Rijk aan de slag. Voor zijn opvolger laat hij een ‘tweede brein’ achter: een overdracht die met AI is opgebouwd en ‘een stuk uitgebreider is geworden dan ik had gedacht’. Hij laat ook een boodschap achter voor de ruim driehonderd CISO’s in het openbaar bestuur.

Not invented here-syndroom

‘Als belastingbetaler zie ik hoe niet alleen in security, maar ook op andere vlakken continu opnieuw het wiel wordt uitgevonden,’ zegt Stevens. ‘En dat in deze tijd van bizar innovatieve dingen om ons heen. De middelen zijn er, de kennis is er, maar het lukt ons niet om af te stappen van het not invented here-syndroom.’

Hij begrijpt best waarom dat zo gaat. ‘Ik weet heus wel dat er belangen zijn. Ik snap dat men beperkte tijd heeft en moet prioriteren. Ik snap dat het wel geprobeerd wordt. Maar het is echt een persoonlijke frustratie van me.’

Overleg is er genoeg. Stevens zit in in landelijke en regionale CISO-groepen. Daar worden volop ervaringen gedeeld, en dat vindt hij waardevol. ‘Het is super belangrijk dat je emoties, ervaringen en frustraties kunt delen met peers. Maar echt toegewijd gaan zitten en de tijd nemen om onderwerpen uit te werken en neer te zetten voor misschien wel heel Nederland, dat mis ik. En ik denk dat heel veel mensen dat met ons missen.’

Een handreiking van landelijke partijen lost dat volgens hem niet op. ‘Dan blijft het een stuk en moet ik er zelf iets mee gaan doen. En dan maak ik er toch weer mijn eigen feestje van.’

Duizenden euro’s voor een AI-beleid

Hoe het anders kan, laat Stevens zien met Security Commons NL, een open kennisbank op GitHub voor security, privacy en continuïteit. Met behulp van AI heeft hij er bestaande kaders van het Rijk, gemeenten en waterschappen in verwerkt, met bronvermelding, en die in begrijpelijke taal vertaald voor verschillende rollen. Daarnaast staan er geanonimiseerde procedures, processen en beleidsstukken uit Leiden in. Collega’s voegden er onderdelen aan toe, zoals een zelfcheck die laat zien waar een organisatie het kwetsbaarst is.

© Schermafdruk
Klik om te vergroten

Volgens Stevens is het AI-beleid het meest sprekende voorbeeld. ‘Ik vind het bizar dat elke organisatie nu bezig is met een eigen AI-beleid. Een gemeente heeft een groot adviesbureau ingehuurd om daarbij te helpen. Dat beleid heb ik met AI generiek gemaakt. Nu staat er een AI-beleid waarvoor duizenden euro's is betaald als concept in de kennisbank, voor iedereen om op voort te bouwen.’

Dat elke organisatie anders is, is volgens Bas Stevens geen reden om alles zelf te maken

Zo ziet hij het nut van delen. ‘Kennis en producten die er al zijn, moeten we openlijk en heel actief met elkaar delen, zeker omdat we met belastinggeld worden gefinancierd.’

Dat elke organisatie anders is, is volgens Stevens geen reden om alles zelf te maken. Daar verschuilen veel mensen zich wel achter, zegt hij. Zijn alternatief is een organisatieprofiel: beheer je je eigen ICT, hoe groot ben je, heb je een eigen CISO of functionaris gegevensbescherming? ‘Op basis van zo’n profiel kun je met AI heel makkelijk een product aanpassen.’ Security Commons stelt nu zestien vragen en levert op basis daarvan een volledige set BIO2-beleidsstukken op.

Van verkeerstoren tot aankomsthal

Een oproep aan vakgenoten alleen is volgens Stevens niet genoeg. Hij vraagt ook iets van de landelijke organisaties. Die zouden minder zelf generieke kennisproducten moeten maken, ‘waar eigenlijk heel weinig gemeenten iets mee doen’, en vooral regie moeten voeren.

‘Zet een stuk of zes CISO’s bij elkaar. Zeg: jullie gaan over dit onderwerp, bijvoorbeeld netwerkbeveiliging of toegangsbeheer. Daar hebben we allemaal uitdagingen, soortgelijke producten en kaders, en we moeten allemaal aan dezelfde wet voldoen. Zet die zes aan het werk, faciliteer ze en kijk wat eruit komt. Meer hoef je niet te doen, want deze mensen willen echt wel.’

Hij gebruikt het beeld van een vliegveld. Op elke startbaan ligt een thema, van toegangsbeheer tot leveranciersbeheer. De landelijke partijen, zoals de IBD, het CIP en het NCSC, zijn de verkeerstoren. Het gaat volgens hem meestal mis bij de landing. ‘Ze schrijven iets, het staat op een forum of in een gesloten omgeving, en men moet maar aannemen dat iedereen er iets mee kan. Zo werkt de wereld niet.’

Bas Stevens is bang dat er pas iets verandert als het ‘een paar keer flink fout gaat’

Niet wachten op Den Haag

Dan blijft de vraag wie zo’n groep CISO’s het mandaat geeft om namens de rest van Nederland te werken. Stevens erkent dat Nederland ‘echt een polderland’ is, maar keert de vraag om. ‘Als ik praat met collega’s uit Alkmaar, Den Haag of Amsterdam: zijn zij dan per definitie niet gelegitimeerd om kwalitatief goede dingen neer te zetten? Als iemand het al heeft bedacht en het ergens werkt, wat is dan die legitimatie?’

Hij is bang dat er pas iets verandert als het ‘een paar keer flink fout gaat’, bijvoorbeeld als bij een of meer gemeenten persoonsgegevens op straat komen te liggen. ‘Ik vind het treurig dat we daar met z’n allen op moeten wachten. Dat we wachten tot iemand zegt: nu is het genoeg, die security gaan we met z’n allen fixen. En zo’n traject duurt dan ook weer drie jaar.’

Daarom wil hij dat er minder over governance wordt gepraat en meer over de inhoud. ‘Minder over hiërarchie, budget en mandaat, maar veel meer over de vraag wat een organisatie nodig heeft. Dat feest gaan we in Den Haag niet beslechten, zeker niet binnen twee jaar.’ Hij doet een beroep op het eigen initiatief van CISO's en hun collega's in privacy en continuïteit. ‘Je zult altijd brengers en halers hebben. Tachtig procent zal denken: ik weet niet wat ik hier zou moeten bijdragen. Maar er zijn er die echt wel willen.’

Geen nieuwe eilandjes

Stevens ziet ook wel dat hij een beetje boter op zijn hoofd heeft. Met Security Commons is hij immers ook ‘weer een van de aanbieders’. ‘Dat is heel dubbel en ook een beetje hypocriet van mezelf.’ Hoe het verdergaat, weet hij nog niet. 'Ik ben erover in gesprek met landelijke partijen, en daar is enthousiasme.' Intussen kan iedereen via GitHub verbeteringen voorstellen en bijdragen.

Eind november legt hij zijn vliegveld voor aan vakgenoten die de BIO2-thema’s evalueren. Wat hij daar gaat zeggen, vat hij zelf in één zin samen: ‘Gebruik wat er al is. Doe dat zoveel mogelijk samen en open. Dat is echt het voornaamste.’

Reacties

Om een reactie achter te laten is een account vereist.

Inloggen Word abonnee

Melden als ongepast

Door u gemelde berichten worden door ons verwijderd indien ze niet voldoen aan onze gebruiksvoorwaarden.

Schrijvers van gemelde berichten zien niet wie de melding heeft gedaan.

Bevestig jouw e-mailadres

We hebben de bevestigingsmail naar %email% gestuurd.

Geen bevestigingsmail ontvangen? Controleer je spam folder. Niet in de spam, klik dan hier om een account aan te maken.

Er is iets mis gegaan

Helaas konden we op dit moment geen account voor je aanmaken. Probeer het later nog eens.

Maak een gratis account aan en geniet van alle voordelen:

Heb je al een account? Log in

Maak een gratis account aan en geniet van alle voordelen:

Heb je al een account? Log in