Optimisme als strategie

Er lijkt een trend gaande: het herwaarderen van optimisme. Niet het zweverige soort van horoscopen en feel-good quotes, maar nuchter, praktisch optimisme, dat focust op oplossingen. Je ziet het in de politiek, bij D66 en bij Mamdani in New York. Zij durven te praten over wat er mogelijk is in plaats van wat er misgaat. En dat werkt aanstekelijk. Mensen willen geloven dat vooruitgang haalbaar is. In een land en in een IT-organisatie.

Mirjam van OlstMeer van deze auteur

Toch hebben we vaak de neiging om te focussen op wat er níet kan. Zodra een nieuw idee op tafel komt, hoor je ‘te weinig capaciteit’ of ‘te veel afhankelijkheden’. Soms is dat realisme, maar vaak is het ook een vorm van zelfbescherming. Als we de valkuilen vooraf benoemen, kan niemand ons straks verwijten dat het niet gelukt is.

Het probleem daarmee is dat als je vooral zoekt naar wat er mis kan gaan, dat ook precies is wat je zult vinden. De quote ‘Of je denkt dat je het kan, of dat je het niet kan, in beide gevallen heb je gelijk’ is niet voor niks een cliché. Het werkt echt zo, ook in leiderschap. Teams spiegelen het geloof van hun leider en dat waar je op focust is waar je naartoe gaat.

Toen ik leerde motorrijden was ik altijd bang om met de bijzondere verrichtingen over de pylonen te rijden. Tijdens het rijden van een achtje was ik vooral bezig met waar de pylonen stonden. Om er vervolgens gegarandeerd overheen te rijden.

Leiders die het verschil maken, gebruiken optimisme als strategie en focussen op wat wel kan. Niet door problemen te negeren, maar door perspectief te bieden. Ze richten de blik van hun team op wat wel kan, met de middelen die er zijn. Door gezamenlijk de schouders eronder te zetten en vooruitgang zichtbaar te maken creëren ze een beweging.

Niet dankzij een PowerPoint-visie, maar door kleine stappen die resultaat opleveren. Een succesvolle release. Een gewonnen proposal. Een idee dat werkelijkheid wordt. Stap voor stap ervaren mensen dat hun bijdrage ertoe doet.

Optimisme is geen blind geloof dat alles goedkomt. Het is de keuze om te blijven handelen, ook als de uitkomst nog onzeker is. Om bereid te zijn dingen te proberen en waar nodig bij te sturen. En dat is precies wat leiderschap nu nodig heeft: minder indekken, meer ontdekken. Met optimisme en lef.