Loopbaan

solliciteren

Overheid moet in eigen vijver vissen voor IT-personeel

Tekort aan IT'ers oplossen door eigen zorgvuldige kweek

© CC BY 2.0 - Flickr Free Images
19 oktober 2022

Het toekomstig tekort aan IT’ers bij de overheid, baart burgers zorgen. Blijft de overheid daardoor veel langer vast zitten in de dwangbuis van haar zelf geregelde IT, of in de data-chaos die ze zelf heeft laten ontstaan? Als IT-onderlegde burger houd ik mijn hart vast. Het slechte nieuws luidt dat digitalisering IT’ers vreet. Na de digitalisering (over ongeveer 3 tot 5 jaar) zijn er significant minder IT’ers nodig. Maar in de transitieperiode kan de overheid in problemen komen.

Zijn er echt zoveel extra IT’ers nodig? Een oude wijsheid uit het begin van de administratieve automatisering luidde: 'Wat één IT’er kan presteren in één week, kunnen twee IT’ers in twee weken.' Zelfs Jan Peter Balkenende streefde al met zijn idee over de compacte overheid naar: ‘met minder ambtenaren, meer werk verzetten’.

Persoonlijk geloof ik dat je met slimme architecten en slimme engineers veel minder bouwers nodig hebt. Zeker als je met bouwblokken (conceptueel, of executables) veel sneller en veel goedkoper uit bent. Maar waar zijn die architecten bij de overheid en waar zijn die platformen van generieke zaken?

Vissen in een lege vijver

Ik zie dat de overheid met veel pr-geweld probeert te vissen in een vijver die toch al bijna leeg is. We gaan taferelen tegemoet die wij in het verleden ook enkele malen hebben gezien. Informaticabureaus ronselen mensen uit universiteiten en hbo’s. Maakt niet uit wat je gestudeerd hebt. Mag zelfs theologie of niet-westerse antropologie zijn. Ze krijgen op zijn best een interne opleiding van 3 maanden en worden dan bij een klant (liefst de overheid) neergezet om middels training-on-the-job zich verder te ontwikkelen. Als oud-hoogleraar Bedrijfsinformatica aan de Vrije Universiteit in de negentiger jaren, zag ik dat voor de afronding van de studie studenten werden verleid om vast te gaan werken bij een informaticabureau en dan in de weekenden probeerden hun studie af te ronden.

Overheid: ga in je eigen vijver vissen! Laat HRM high potentials inventariseren met affiniteit tot IT. Geef hen een introductiecursus en laat ze ongeveer een jaar begeleiden door zorgvuldig geselecteerde seniore IT’ers, liefst vitale gepensioneerden met een trackrecord in het echte bedrijfsleven. Dus een soort training-on-the-job, met influisteraars uit de coulissen. Dit soort eigen kweek levert medewerkers op die loyaler zijn en niet behoeven te worden ingewijd in jouw eigen bedrijfscultuur.

Tijdelijke tekorten door inhaalwerkzaamheden of het opruimen van lastige legacy kunnen worden uitbesteed in een constructie waarin de overheid zelf de regie blijft voeren op alle niveaus.

Reactie toevoegen
6
Reacties
OLaf Meuwese 23 januari 2023 10:29

Ik denk dat deze zin "Na de digitalisering (over ongeveer 3 tot 5 jaar) zijn er significant minder IT’ers nodig" al een groot probleem aanwijst in de wijze waarop de schrijver (en mogelijk ook de overheid) kijkt naar IT. IT is nooit af, de systemen vragen constant vernieuwing om te voldoende aan de eisen van een veranderende wereld. Er is geen "overheidssysteem" of "off the shelve pakket" wat daarna enkel moet worden geconfigureerd of enkel onderhouden. Alle organisaties die zich bewust zijn van de centrale rol die IT speelt in het behalen van de doelen, gaan IT zien als een essentieel onderdeel van de dagelijkse gang van zaken en dus een deel wat je blijvend moet voeden. HRM, Financiele controle en beleidsmakers zet je ook niet kortstondig op in om daarna af te schalen...

Hans van Nek 01 november 2022 21:15

Daan, Atilla.
Ik heb in het verleden hele goede mensen gekregen door de originele Pion opleidingen. Als je die on the job traint, zoals Daan terecht voorstelt, had ik niets te klagen. Integendeel.
En dat er zoveel legacy is gemaakt komt niet door de opleidingen. Daar heeft iedereen aan mee gewerkt. Allemaal gedwongen door de markt, verdienmodellen, snel iets afleveren, wisselende budgetten, noem maar op.
Wat nu te doen?
De mensen in grote organisaties zijn vaak risicomijdend. Dat geldt voor de overheid, maar in mijn ervaring ook voor multinational. Dat is een feit, waar je weinig aan kunt doen. Je moet dat dus als uitgangspunt nemen: hoe vernieuwen we met zo weinig mogelijk risico. Zonder reorganisatie, zonder de boel overhoop te halen.

En het is ook een feit dat er te weinig mensen zijn, er moeten er meer komen, maar het blijven er te weinig. En ook dat moet je bij vernieuwing als uitgangspunt nemen.

Hans van Nek 01 november 2022 21:15

Daan, Atilla.
Ik heb in het verleden hele goede mensen gekregen door de originele Pion opleidingen. Als je die on the job traint, zoals Daan terecht voorstelt, had ik niets te klagen. Integendeel.
En dat er zoveel legacy is gemaakt komt niet door de opleidingen. Daar heeft iedereen aan mee gewerkt. Allemaal gedwongen door de markt, verdienmodellen, snel iets afleveren, wisselende budgetten, noem maar op.
Wat nu te doen?
De mensen in grote organisaties zijn vaak risicomijdend. Dat geldt voor de overheid, maar in mijn ervaring ook voor multinational. Dat is een feit, waar je weinig aan kunt doen. Je moet dat dus als uitgangspunt nemen: hoe vernieuwen we met zo weinig mogelijk risico. Zonder reorganisatie, zonder de boel overhoop te halen.

En het is ook een feit dat er te weinig mensen zijn, er moeten er meer komen, maar het blijven er te weinig. En ook dat moet je bij vernieuwing als uitgangspunt nemen.

Daan Rijsenbrij 21 oktober 2022 15:08

Atilla,

Jouw opmerking 'laten we niet teruggaan naar de tijd van PION-achtige opleidingen', onderschrijf ik ten volle. Veel van deze mensen zijn mede schuldig aan de gigantische hoeveelheid legacy die is opgebouwd. Of ben ik te somber?

Ik ben er redelijk zeker van dat veel van de leveranciers van handjes (informaticabureaus e.d.) daar heel anders over denken. Ik wil het eerste informaticabureau nog zien dat een gedegen omscholing gaat aanbieden van minimaal een jaar. Ook dan zal dat informaticabureau nog coachende senioren moeten meeleveren om de omgeschoolden bij te staan in de vorm van een soort training-on-the-job.

Erwin1 21 oktober 2022 12:26

Ik onderstreep Atilla's betoog volledig. Naast risicomijdend gedrag is er ook een cultuur waar de leidinggevenden een 'My Way or the Highway' instelling er op na houden, waar een verandering van koers door betere inzichten niet of nauwelijks te realiseren valt, en alles teruggeworpen wordt op de politieke besluitvorming.
Voeg daarbij dat de salarisschalen bij de overheid voor posities waar schaarste heerst, volledig uit de pas lopen met de markt, en dan is het al snel duidelijk dat kandidaten liever bij een dienstverlener of een detacheerder aan de slag gaan, dan bij de overheid.

Atilla Vigh 19 oktober 2022 12:48

Beste Daan,

Er is op alle onderdelen binnen de gehele overheid een tekort aan mensen, dus niet alleen IT-ers. De samenstelling van de overheidsdienaren zijn op zijn zachts gezegd niet van een mix waar je wat mee kan. De vervangingsratio is nagenoeg 0 en de gemiddelde leeftijd is hoog (dus weinig aanwas).

Wat mij betreft is het tekort specifiek bij de overheid direct terug te voeren tot het in stand houden van een manifeste cultuur van risicomijdend gedrag, hiërarchische besluitvorming en alles politiek maken.

Dus je kan wel gaan proberen de bestaande populatie "op te leiden" voor een (architectuur en/of engineering) vak (dat kost dan wel een paar jaar en niet een paar maanden, ook ik ken de geschiedenisleraren die indertijd een PION-training van drie maanden hebben gevolgd en zich daarna IT-er noemden, laten we niet teruggaan naar die tijd), maar dat lost het cultuurprobleem niet op.

De IT-problematiek als je die al eendimensionaal zou kunnen oplossen, raakt alle facetten van de gehele (enterprise) organisatie, wat zou leiden tot het reorganiseren van alle onderdelen binnen die (enterprise) organisatie. En dat is nu net wat men binnen de overheid niet wil: de boel overhoophalen!