Innovatie & Strategie

Branche
Bruno Bruins

Zorgsector kampt met 'EPD-monopolisten'

Minister wil zorg helpen in krachtenbundeling voor onderhandeling met EPD-leveranciers.

Bruno Bruins © Rijksoverheid
9 oktober 2019

Minister wil zorg helpen in krachtenbundeling voor onderhandeling met EPD-leveranciers.

De minister voor Medische Zorg en Sport, Bruno Bruin, erkent dat de zorgsector op IT-gebied nogal in de knel zit. "Deze markt wordt inderdaad gekenmerkt door een beperkt aantal aanbieders en alternatieven." Hij wil organisaties bijstaan om hun krachten te bundelen in de onderhandelingen met de EPD-leveranciers.

"Het doel hiervan is om gemeenschappelijke wensenlijsten op te stellen (voor doorontwikkeling en innovatie), beter passende en open systemen te krijgen, gewenste veranderingen sneller door te laten voeren en betere prijsonderhandelingen te kunnen doen." Dit laat minister Bruins weten in antwoord op Kamervragen naar aanleiding van een recente uitzending van tv-programma De Monitor over ICT in de zorg.

Patiëntgegevens overtypen

'Patiënten die alsmaar opnieuw hun verhaal moeten vertellen, patiëntengegevens die onvindbaar of onleesbaar zijn, behandelingen die vertraging oplopen. Faxen en overtypen van patiëntengegevens is anno 2019 nog aan de orde van de dag', zo belicht KRO-NCRV deze uitzending. 'Oorzaak: ICT-systemen in ziekenhuizen falen om goed met elkaar te communiceren. Hoe komt dat? En welke gevolgen heeft dit voor het ziekenhuispersoneel en de patiënt?'

SP-Kamerlid Maarten Hijink is hierop aangeslagen en wil van de verantwoordelijke minister weten hoe erg het is dat twee zorgleveranciers zoveel macht hebben. het gaat om Epic en Chipsoft die systemen ontwikkelen voor de uitwisseling van gegevens in de zorg. Bruins reageert met een doorverwijzing: "De Autoriteit Consument & Markt (ACM) is de onafhankelijke toezichthouder. De ACM ziet op grond van de Mededingingswet erop toe dat bedrijven eerlijk met elkaar concurreren en treedt onder meer op tegen bedrijven die hun machtspositie misbruiken."

Schuld afschuiven?

De minister legt hierbij ook verantwoordelijkheid neer bij het bedrijfsleven. "Bedrijven kunnen bij de ACM terecht met hun signalen over mogelijk oneerlijke concurrentie. Het is de rol van de ACM om te oordelen over of in te grijpen op eventueel verstoorde markten." Dit wil niet zeggen dat er nu niets speelt op dit gebied, zo komt naar voren uit de beantwoording van de Kamervragen. "De ACM heeft mij laten weten in gesprek te gaan met de zorgsector over de mogelijkheden en risico’s van voorgenomen samenwerkingen tussen zorgaanbieders bij de inkoop van ICT."

Overigens dragen zorginstellingen zelf ook verantwoordelijkheid, aldus minister Bruins: zij zouden hoge ICT-kosten ook aan zichzelf te wijten kunnen hebben. "Het is aan zorgpartijen zelf om de juiste ICT-producten tegen de juiste prijzen in te kopen." Dat kan echter lastig of zelfs onmogelijk zijn in een markt met beperkt aantal aanbieders, wat de zorgmarkt is en wat de minister nu ook formeel heeft erkend. Toch stelt hij nog dat ziekenhuizen en ander zorgverleners vrij zijn in hun keuze voor systemen om patiëntgegevens te verwerken. "Het is aan zorgpartijen zelf om met ICT leveranciers te onderhandelen over de juiste prijzen en eisen."

'Machtsmisbruik mag niet'

De aanbiederskant gaat echter niet 'vrijuit' in de ogen van Bruins. "Bedrijven mogen een eerlijke prijs vragen voor het leveren van hun producten of diensten, er mag geen sprake zijn van misbruik van een economische machtpositie." De minister verzekert dat hij signalen over hoge winsten van ICT-zorgleveranciers serieus neemt. Hij verwijst naar een eerdere Kamerbrief waarin hij hoge winsten van zorgaanbieders afkeurt en wil aanpakken. "Hetzelfde standpunt heb ik in relatie tot winsten van ICT leveranciers actief in de zorg."

Bovendien is de zorgmarkt een significant andere sector dan het reguliere bedrijfsleven, zo geeft Bruins aan. "Bij deze maatschappelijke verantwoordelijkheid horen ook de juiste bekostigingsmodellen (met zoveel mogelijk vermijding van bijvoorbeeld perverse prikkels die uitwisseling in de weg staan; zoals kosten per uitwisseling) en transparantie van onder andere ontwikkelkosten en prijsopbouw. In dat kader vind ik het onwenselijk dat ICT-leveranciers bijvoorbeeld niet aan dezelfde transparantieverplichtingen dienen te voldoen als de sector waarvoor ze werken."

Lees meer over Innovatie & Strategie OP AG Intelligence
3
Reacties
Atilla Vigh 11 oktober 2019 13:06

De minister zou zich eerst zorgen moeten maken over het feit dat de zorgsector geen commerciële keten is. Er is voor elk van de zorgaanbieders in die keten helemaal geen stimulans om de gehele keten goedkoper te maken. Het heeft weinig zin om over de ICT-middelen in die zorg te praten, als de deelnemers in die keten de nut- en noodzaak niet voelen om goedkoper te werken. Overigens heeft diezelfde overheid een kunstmatige rolverdeling gemaakt met zorgaanbieders, verzekeraars en farmaceuten die in een echte commerciële markt nooit zou hebben bestaan.

Dillema's: stop te denken dat de zorg een commerciële markt is. Ten principale is het geen markt, daar de zorgvragers geen keus hebben om de producten en diensten gewoon niet af te nemen, als ik ziek word, heb ik zorg nodig, of ik dit nu wil of niet. Daar zit al de eerste denkfout bij veel neo-liberalen.
Een tweede denkfout is dat de zorgmarkt zich als een ongeorganiseerde keten gedraagt. De kunstmatige keten is niet op natuurlijk wijze ontstaan.

Mogelijke oplossingscontouren: Omdat wij als zorgvragers niet de keus hebben om een product en dienst te weigeren bij ziekte, dient in de keten een balans te zitten om niet alleen zo goedkoop, maar ook de hoogst haalbare kwaliteit te halen. Zorg ervoor dat je maximaal stuurt op kwaliteit bij de zorgaanbieders en maximaal stuurt op prijs in de keten. Niet beide bij een aspect van de zorgmarkt neerleggen, dat gaat niet werken. Als je dat doet, kunnen alle zorgaanbieders zich juist concentreren op kwaliteit en de keten zelf op efficiëntie. Dat betekent wel dat er een omzetverschuiving gaat plaatsvinden binnen de keten. Immers we helpen de zorgvragers op het juiste moment de juiste zorgaanbieder te vinden, zonder dat het een doorverwijzigingscircus wordt.
Wat de overheid zou kunnen doen deze maximalisatie van kwaliteit bij zorgaanbieders en maximalisatie van efficiëntie in de keten te organiseren door de patient compleet centraal te stellen en niet de producten en diensten van de zorgaanbieders. Daarmee wordt de keten vanzelf professioneler. Dat zal een behoorlijke impact op de rollen van deelnemers in de keten hebben: zorgaanbieders, verzekeraars en farmaceuten. Niet hun productieproces is leidend, maar de toegevoegde waarde aan het herstel van de patiënten.

Zodra dat bovenliggende probleem niet wordt opgelost is elke discussie over ICT en EDP's een schijndiscussie. ICT gaat pas echte waarde toevoegen als alle belanghebbenden zich tevreden voelen in het verdienmodel. De overheid zal een strakkere regie moeten gaan voeren om de zorg betaalbaar te houden. Als bijvangst zou je dan wellicht vooral preventie een veel grotere rol moeten laten spelen in de zorg. Mijn stelling: als je 10% van de totale gelden in de zorg in preventie steekt, verdien je wel 30 a 40% terug door kostenbesparing in het vervolg van de keten.

loek 10 oktober 2019 14:27

Bovendien: wanneer je wilt dat er gegevens worden uitgewisseld is het verdomd handig als je eerst aangeeft waaraan die gegevens dienen te voldoen. Zolang onze overheid niet voorschrijft hoe de data moet worden opgezet kun je niet verwachten dat onafhankelijke leveranciers systemen aan elkaar kunnen gaan koppelen.

IMHO sloeg de Monitor hier ook compleet de plank mis.

Erwin1 10 oktober 2019 13:37

Als eerste, EPIC en Chipsoft maken geen software voor uitwisseling van gegevens in de zorg, maar maken EPD-software. Juist het punt dat beide systemen anders opgezet zijn, maakt het lastiger om gegevens tussen twee verschillende aanbieders uit te wisselen. En dat terwijl het LSP (Landelijk SchakelPunt) nou juist de uitwisselingsformaten heeft vastgesteld. Maar de uitwisseling stokt ook niet zozeer tussen ziekenhuizen (welke over het algemeen EPIC of Chipsoft gebruiken), maar tussen ziekenhuizen enandere aanbieders (huisartsen, tandartsen, zelfstandig behandelcentra en dergelijke), omdat met name die kleinere zorgaanbieders de hoge kosten van deze pakketten niet kunnen of willen betalen, maar een branch-specifiek systeem gebruiken. En met name daar is de spoeling veel ruimer, zoek maar eens hoeveen HIS (Huisarts Informatie Systeem) leveranciers er zijn. Maar die koppelen niet lekker met EPIC of Chipsoft.

Overigens was hetzelfde probleem er lange tijd met GBA-systemen, ok te weinig leveranciers die wijzigingen te laat en veel te duur doorvoerden. Vandaar dat de overheid destijds het BRP-programma heeft gestart. Hoe dat nu precies staat weet ik ook niet, maar het heeft wel een hoop kosten bij de Gemeenten weggehaald. Wellicht is een herstart van een centraal EPD toch een optie ?

Reactie toevoegen
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.