Cyberjurist: ‘AI-gedreven digitale dreiging vraagt om sterkere publiek-private samenwerking’

Volgens Van der Hams onderzoek vraagt effectievere cybercrimebestrijding om een aanvullend juridisch instrumentarium voor samenwerking tussen de opsporing en het bedrijfsleven, waarbij ook grondrechten voldoende worden beschermd.

In een democratische rechtsstaat is het de taak van de politie en het Openbaar Ministerie om cybercriminelen op te sporen en te vervolgen. De politie en het OM zijn daarvoor echter steeds afhankelijker geworden van private bedrijven, die beschikken over de benodigde informatie en technologie. De afgelopen jaren zijn verschillende succesvolle vormen van vrijwillige publiek-private samenwerking opgestart, zoals Project Melissa in de strijd tegen ransomware. Toch is het niet vanzelfsprekend dat deze voorbeelden ook in de toekomst adequaat blijven, juist door het ontbreken van een juridische basis, stelt Van der Ham.

Aanbevelingen

Hij doet verschillende aanbevelingen, zoals een verplichting om ernstige cybercrime-incidenten te melden bij de politie, analoog aan de meldplicht voor cybersecurity-incidenten. Vrijwillige publiek-private samenwerking, en de deelname van publieke organisaties daaraan, zou gebaat zijn bij een duidelijke wettelijke grondslag, geënt op de Wet gegevensuitwisseling samenwerkingsverbanden.

Daarnaast zouden cybercriminelen beter kunnen worden opgespoord met een know-your-customerbeleid voor hostingdiensten die gebruik maken van virtuele servers die vanuit Nederland worden aangeboden.

Tot slot moet Nederland volgens Van der Ham het nieuwe e-Evidence-pakket dat snelle en grensoverschrijdende toegang tot bewijsmateriaal mogelijk maakt, zo snel mogelijk implementeren en samen met Europese partners gaan gebruiken.

Marc van der Ham is als onderzoeker verbonden aan het Tilburg Institute for Law, Technology, and Society (TILT) van Tilburg University. Hij promoveert dit najaar aan de Universiteit Leiden op een proefschrift over de rol van bedrijven bij het opsporen en vervolgen van ontwrichtende cybercrime. Zijn onderzoek richt zich op het snijvlak van rechtshandhaving, digitale technologieën en grondrechten.