Cloudleverancier wisselen wordt eenvoudiger door de Europese Data Act

De Data Act (Verordening EU 2023/2854) is in december 2023 gepubliceerd en stelt onder meer eisen aan de portabiliteit van data en de interoperabiliteit van clouddiensten. Hoofdstuk VIII richt zich specifiek op het wisselen tussen aanbieders van dataverwerkingsdiensten. Het doel: klanten mogen niet langer kunstmatig vastzitten bij een enkele leverancier.

Voor Nederlandse bedrijven die hun infrastructuur willen herinrichten, opent dit concrete mogelijkheden. Wie bijvoorbeeld overstapt naar cloud hosting van Proserve of een andere managed service provider, kan daarbij rekenen op wettelijke bescherming tegen onredelijke overstapdrempels. De markt beweegt zichtbaar richting meer transparantie en keuzevrijheid.

Gefaseerde afbouw van overstapkosten
Een van de meest tastbare veranderingen betreft de kosten die cloudproviders in rekening brengen bij een overstap. De Data Act schrijft een gefaseerde afbouw voor. Vanaf 12 januari 2027 mogen aanbieders helemaal geen switchingkosten meer doorberekenen aan klanten.

Tot die deadline mogen providers nog beperkte kosten rekenen, maar die moeten transparant en proportioneel zijn. Het verschil met de situatie van enkele jaren geleden is aanzienlijk: vertrekkosten, data-exportfees en contractuele beperkingen maakten een overstap toen financieel onaantrekkelijk. De Europese Commissie benadrukt dat juist deze financiele drempels het grootste obstakel vormden voor gezonde concurrentie op de cloudmarkt.

Interoperabiliteit als nieuwe verplichting
Naast de financiele barrières pakt de verordening ook technische belemmeringen aan. Cloudproviders moeten zorgen voor functionele equivalentie en interoperabiliteit wanneer een klant wil migreren. In de praktijk betekent dat: open interfaces, gestandaardiseerde dataformaten en actieve ondersteuning tijdens het migratieproces.

Organisaties die werken met meerdere cloudomgevingen, of die workloads verdelen over public en private cloud, merken dit het sterkst. De technische complexiteit van een migratie verdwijnt niet door wetgeving, maar de verplichting tot medewerking verkleint het risico op een moeizaam traject. Managed service providers die platformonafhankelijk opereren en ervaring hebben met omgevingen als VMware, OpenStack en Kubernetes, zijn hierdoor beter gepositioneerd om migraties te begeleiden.

Datasoevereiniteit speelt mee in de afweging
Parallel aan de Data Act loopt in Nederland het bredere debat over datasoevereiniteit. Steeds meer organisaties willen precies weten waar hun data staat en onder welk rechtsregime die valt. De combinatie van de Data Act en de AVG maakt het juridisch en praktisch aantrekkelijker om te kiezen voor cloudinfrastructuur binnen de Europese Unie.

Aanbieders met infrastructuur in Nederlandse TIER 3-datacenters en certificeringen als ISO 27001 en NEN 7510 zien een groeiende vraag vanuit midmarket-organisaties en SaaS-bedrijven. Cloud hosting bij een Nederlandse partij wordt daarmee niet alleen een technische maar ook een strategische keuze. Wie nu wisselt van provider, kan datalocalisatie direct meenemen als selectiecriterium.

Contracten toetsen voor januari 2027
De Data Act geeft klanten meer rechten, maar vereist ook dat zij hun eigen cloudstrategie actief vormgeven. Het is verstandig om bestaande contracten op korte termijn te toetsen aan de nieuwe vereisten. Bevatten huidige overeenkomsten nog clausules over vertrekkosten of exclusiviteit die na 12 januari 2027 niet meer houdbaar zijn?

Daarnaast loont het om migratieplannen vroegtijdig voor te bereiden. Een cloudmigratie raakt netwerkarchitectuur, beveiliging, uptime-afspraken en compliancevereisten tegelijk. Organisaties die nu hun opties in kaart brengen en gesprekken voeren met potentiele nieuwe providers, staan sterker op het moment dat de laatste overstapkosten definitief van tafel gaan.