Robots worden nooit moe, maar zijn kwetsbaar zonder slim netwerk

Tegelijkertijd verschuiven AI-modellen steeds vaker gedistribueerd naar de edge, waardoor autonome robots lokaal beslissingen kunnen nemen zonder afhankelijk te zijn van een continue verbinding met de cloud.

De ontwikkeling gaat bovendien snel. Nieuwe Vision-Language-Action (VLA)-modellen stellen robots in staat om niet alleen te zien en taal te begrijpen, maar die informatie ook direct om te zetten in fysieke handelingen. Tegelijkertijd moeten Large World Models (LWMs) computers driedimensionale omgevingen laten begrijpen en ermee laten interacteren. Daarmee groeit het vermogen van autonome systemen om steeds complexere taken zelfstandig uit te voeren in de fysieke wereld.
Niet voor niets pleit TNO voor een versnelde inzet van robotisering en automatisering. De Nederlandse economie staat onder druk door vergrijzing, personeelstekorten en hoge loonkosten, terwijl de productiviteit stagneert. Zonder structurele investeringen in modernisering dreigt Nederland zijn concurrentiepositie te verliezen.

De winst op de werkvloer

De voordelen van deze digitale transformatie liggen voor het oprapen. Robots worden nooit moe, kennen geen ploegendiensten en leveren dag en nacht een constante, foutloze nauwkeurigheid. Dit tilt de productiviteit naar een niveau dat met louter menselijke handen simpelweg onhaalbaar is. Maar er is ook een enorme winst voor het menselijk welzijn. Door het zware, repeterende of ronduit gevaarlijke werk over te dragen aan machines, houden we medewerkers uit de gevarenzone. Robotisering lost dus niet alleen economische puzzels op, maar maakt de werkvloer ook veiliger en gezonder.

Vertrouwen wordt niet automatisch gegeven. Iedere gebruiker, machine en verbinding moet continu worden gecontroleerd en geautoriseerd, ook binnen het eigen netwerk

Die digitalisering brengt echter ook een nieuwe realiteit met zich mee. Waar robots vroeger grotendeels geïsoleerd werkten, zijn ze nu verbonden met productienetwerken, bedrijfsapplicaties en de cloud. Daarmee groeit het aanvalsoppervlak voor cybercriminelen. Daarnaast ontstaat een nieuw securityvraagstuk. Want hoe voorkom je dat autonome systemen worden gemanipuleerd via kwaadaardige (malicious) input, waardoor AI-modellen verkeerde beslissingen nemen of ongewenst gedrag vertonen? Een kwetsbaarheid in één robot, sensor of edge-apparaat kan zich razendsnel verspreiden naar de hele productieomgeving. De gevolgen zijn groot. Denk aan stilvallende productielijnen, machines die onveilige handelingen uitvoeren en ontwrichte bedrijfsprocessen. Juist doordat productie en IT steeds sterker verweven raken, wordt cybersecurity een randvoorwaarde voor succes.

Een waterdichte robot?

Security begint niet bij de robot zelf, maar bij het netwerk eromheen. Eerst moet je simpelweg weten wat er allemaal draait in je operationele omgeving. Welke robots en systemen actief zijn, en hoe ze met elkaar communiceren. Zonder dat overzicht werk je eigenlijk in het donker.
Daarnaast is segmentatie belangrijk. Door IT en OT van elkaar te scheiden en de productieomgeving op te delen in kleinere, afgeschermde delen, voorkom je dat een probleem zich makkelijk kan verspreiden. Een robot krijgt dan alleen toegang tot wat hij echt nodig heeft om zijn werk te doen.

Vertrouwen moet je verdienen

Ook het principe van Zero Trust is essentieel. Vertrouwen wordt niet automatisch gegeven. Iedere gebruiker, machine en verbinding moet continu worden gecontroleerd en geautoriseerd, ook binnen het eigen netwerk. Omdat op veel industriële systemen geen securitysoftware kan worden geïnstalleerd, is het monitoren van netwerkverkeer op afwijkend gedrag een effectieve manier om potentiële dreigingen te detecteren. Ook externe toegang vraagt om strikte regels. Permanente verbindingen maken plaats voor tijdelijke toegang die alleen wordt verleend wanneer dat noodzakelijk is, goed wordt gecontroleerd en daarna weer wordt afgesloten.

Tot slot gaat het om goed beheer in de tijd. Wachtwoorden die nooit zijn aangepast, openstaande poorten of verouderde software zijn vaak de zwakke plekken. Door dit soort zaken structureel bij te houden en IT en OT beter samen te laten werken, maak je de operationele omgeving stap voor stap veiliger.

Zonder verbonden netwerk geen veiligheid

De belofte van robotisering is groot, maar vraagt die ook om een nieuwe blik op security. Een moderne robot staat niet meer op zichzelf, maar is onderdeel van een groter netwerk van systemen en apparaten. Dat betekent dat het niet alleen gaat om de robot zelf, maar vooral om hoe alles met elkaar verbonden is en samenwerkt. Uiteindelijk kunnen organisaties alleen met een robuust netwerk de voordelen van automatisering veilig benutten.