Management

Governance
spijker

Met een hamer in de hand

Blockchain is een raar gereedschap in handen van de overheid

© CC0 - Pixabay LeoNeoBoy
23 oktober 2017

Vertrouwt u uw bank? Vertrouwt u onze overheid? Onze rechters? Vertrouwen is een groot goed. Allerlei maatregelen zijn te bedenken om te zorgen dat vertrouwen gewaarborgd wordt.

De meeste van die maatregelen kosten geld. Dat begint met allerlei controlemaatregelen. Maar het gaat ook over voldoende salaris voor ambtenaren zodat ze niet geneigd zijn hun positie te misbruiken om bij te verdienen. Als het over geld gaat, dan is vertrouwen zelfs cruciaal. Ik moet erop kunnen vertrouwen dat mijn bank verstandige dingen met mijn geld doet, dat ie niet failliet gaat. Ik moet er maar op vertrouwen dat niemand mij met vals geld betaalt. Ik moet vertrouwen dat een pinapparaat mijn pas niet skimt. Er zijn zoveel partijen die mij een oor aan kunnen naaien. Niet raar dat we zo nu en dan op zoek gaan naar andere mogelijkheden.

De meest radicale oplossing is Bitcoin – of eigenlijk de blockchain achter Bitcoin. Radicaal, want Bitcoin stapt af van vertrouwen in één enkele centrale partij (een bank, de overheid). Blockchain wantrouwt iedereen behalve het collectief. Dat is een intrigerend perspectief. Dusdanig intrigerend dat de hele wereld op zoek is naar nieuwe mogelijkheden om blockchains toe te passen. ‘Blockchain gaat de wereld veranderen!’ ‘Blockchain is als een heel nieuw internet!’ En de Nederlandse overheden gaan, maar al te graag geholpen door de grote IT-bedrijven, voorop in deze zoektocht naar blockchain-toepassingen. Helaas gaan de bulk van de experimenten, pilots en proefballonnen met blockchain niet over het verleggen van vertrouwen. Blockchain wordt gebruikt als ‘handig’ middel om transacties mee te doen. Alleen hebben we al decennia allerlei manieren om digitale transacties uit te voeren en vast te leggen. Wel moet de eigenaar van het platform waarop die transacties vastgelegd zijn, te vertrouwen zijn.

Wat is nou een overheid die zichzelf niet vertrouwt?

De overheid is in heel veel onderhandelingen de centrale partij, de partij met macht. Die macht en die centrale rol hebben wij juist collectief overgedragen aan de overheid. Dat doen we omdat er iemand keuzes moet kunnen maken om individuele belangen en vrijheden in balans te brengen met collectieve belangen. Daarmee zijn overheden bij uitstek geschikt om ook transacties vast te leggen. We hebben ze al de macht gegeven om regels aan te passen, dan kunnen ze net zo goed het scorebord bijhouden. Waarom zou de overheid dan met blockchain aan de gang gaan?

Als je leest over alle pilotprojecten, dan gaat het over het vinden van verbeterde processen, meer transparantie en het stroomlijnen van ketens. Ja, dank je de koekoek. Dat kan net zo goed zonder blockchain. Ik ben blij dat onze over­heden mogelijkheden vinden om hun werk te verbeteren. Dat blockchain daarbij als aanleiding gebruikt wordt mag best. Begrijp wel dat blockchain een raar stuk gereedschap is voor een overheid. Wat is nou een overheid die zichzelf niet vertrouwt? Maar ja, met een hamer in de hand ziet alles eruit als een spijker.

Reactie toevoegen
1
Reacties
J. Vos 30 oktober 2017 10:35

Vertrouwt u uw buurman? Vertrouwt u de aanbieder van de tweedehands auto op Marktplaats? Vertrouwt u de grootgrutter als het gaat om de versheid en herkomst van producten? Vertrouwen is een groot goed. Allerlei maatregelen zijn te bedenken om te zorgen dat vertrouwen gewaarborgd wordt. Daar zorgt dan toch de overheid voor, al loopt dat wellicht niet altijd perfect. Dat zien we ook aan allerlei misstanden. Maar die misstanden - bijv. fraude met subsidies, het verwerken van afgekeurd paardenvlees, oplichters op Marktplaats - ontstaan niet door de overheid. Die ontstaan door de burgers. De overheid, als vertegenwoordigers van alle burgers, stelt regels op en handhaaft hierop. En bij die handhaving is de overheid weer met handen en voeten gebonden aan allerlei regels, waar slimme advocaten dan weer gaten in schieten. Misschien dat dàt stukje, de regels en vooral de handhaving, meer transparant kan; misschien dat blockchain als technologie daarbij kan helpen.
Maar in de kern is het de vraag of de burger met een stukje techniek (blockchain) zelf het heft in handen kan nemen, zonder zich te snijden. Want wat nu als boef X mijn huis verkoopt, er een foutje in het smart contract zit en de verkoop en levering van mijn huis, door boef X aan de niet-wetende meneer en mevrouw Y (of erger nog: aan zien consiglièri: boef Z), op de blockchain wordt geplaatst en de meerderheid dit goedkeurt.. hoe krijg ik dan mijn huis terug? waar kan ik dan terecht? Misschien toch het best bij de overheid, bij de rechter? De overheid kijkt daarbij ook naar het gebruik van blockchain, als mogelijk stukje gereedschap.
Die overheid, die rechter, wordt uiteindelijk stiekem toch meer vertrouwd dan wel eens wordt geroepen en gedacht..