Management

Artificial Intelligence
Mandela-effect

Mandela-effect

Alle digitale media zijn te bewerken.

Nelson Mandela © Shutterstock
2 september 2021

Weleens gehoord van het Mandela-effect? Het blijkt dat een hele hoop mensen zich het presidentschap van Nelson Mandela herinneren. Maar Mandela legde aan het eind van de vorige eeuw het loodje en was dus nooit president van Zuid-Afrika.

Waarom het verschijnsel toen pas een naam kreeg, is mij echter een raadsel. Immers, een slordige negentig jaar geleden hadden ook veel Russen daar last van. Ze konden zich goed herinneren dat Trotski naast Stalin stond, maar moesten – geconfronteerd met het onweerlegbare fotografische bewijs – toch toegeven dat ze het blijkbaar bij het verkeerde eind hadden. Vaak was die bekentenis overigens ook beter voor de gezondheid.

Een halve eeuw later was te horen hoe Thatcher toegaf dat de ondergang van de HMS Sheffield in scène was gezet om een oorlog met Argentinië uit te lokken. In datzelfde telefoongesprek bevestigde Reagan haar dat hij bereid was heel West-Europa in de as te leggen om de Russen duidelijk te maken dat ze beter thuis konden blijven. Dat nieuwtje zorgde destijds voor nogal wat reuring.

Krap tien jaar later was de introductie van Photoshop ook niet echt groot nieuws

Wekenlang zochten de veiligheidsdiensten koortsachtig naar de oorsprong ervan – om uiteindelijk bij een punkband uit te komen. Niks geen hoogstaand KGB-kunststukje dus. Gewoon een bassist met een scheermesje, wat plakkertjes en een bandrecorder.

En wat gebeurde er daarna? Hieven journalisten uit pure wanhoop hun armen ten hemel? Ging er een schok door de inlichtingendiensten? Welnee. Iedereen weet dat de technologie voortschrijdt. Krap tien jaar later was de introductie van Photoshop ook niet echt groot nieuws.

Daarom begrijp ik ook helemaal niks van de hype rond deepfakevideo. Ook dat is namelijk niet nieuw. Een paar jaar nadat Photoshop op de markt kwam, werd het idee al geopperd in de film Rising Sun, die gebaseerd was op het gelijknamige boek van Michael Crichton.

In theorie zijn namelijk alle digitale media te bewerken. Alles wat je hoort of ziet kán iemands schepping zijn. Of het enige relatie heeft met de werkelijkheid is niet meer dan een kwestie van geloof.

Ik geloof nog steeds dat ik Mandela de gevangenispoort uit heb zien lopen – maar ik laat me graag van het tegendeel overtuigen.

Magazine AG Connect

Dit artikel is ook gepubliceerd in het magazine van AG Connect (augustusnummer 2021). Wil je alle artikelen uit dit nummer lezen, klik dan hier voor de inhoudsopgave.

Reactie toevoegen
12
Reacties
Don 28 maart 2022 15:34

Zoals door anderen al aangegeven het Mandela effect gaat niet over zijn presidentschap, maar over zijn dood.

Fiona Broome kwam erachter dat een hoop mensen een herinnering delen dat Nelson Mandela in gevangenschap is overleden in de jaren tach.
Terwijl dat nooit gebeurd is en uiteindelijk is overleden in 2013.
Dit fenomeen wordt sindsdien het mandela effect genoemd.
Het mandela effect heeft niets te maken met zijn presidentschap (1991-1997)

Marc van der Steen 17 januari 2022 13:43

Jasper, dat maakt het nog erger. In een tijdperk waarin we overstelpt worden door, vaak opzettelijke, valse informatie, meent Bezemer dat het plaatsen van een tekst vol misleidende en verwarrende info een goed idee is. We weten inmiddels allemaal dat het bijzonder moeilijk is om satire van domheid en waanzin te onderscheiden. Denk aan Poe's Law: "Without a clear indication of the author's intent, it is difficult or impossible to tell the difference between an expression of sincere extremism and a parody of extremism."
Fouten en leugens kunnen zich razendsnel over het internet verspreiden. Wie momenteel op Google naar 'mandela effect' zoekt (probeer het alsjeblieft even), krijgt eerst bovenaan de pagina de foutieve beweringen van Bezemer te lezen, zonder dat ergens blijkt dat het om satire gaat. Als Google die tekst niet verwijdert (ik heb een verzoek gedaan), zullen de komende jaren duizenden mensen lezen dat Nelson Mandela nooit president van Zuid-Afrika geweest is. Daar zijn ook jongeren en kinderen bij, die Mandela niet meegemaakt hebben, en zonder twijfelen aan zullen nemen dat wat op Google staat, waar is.

En als dit satire is, dan is Bezemer nog steeds iemand waar jullie niet mee geassocieerd willen worden. Nadat er reacties onder de column binnenkwamen waaruit blijkt dat de tekst niet herkenbaar is als satire, heeft Bezemer niet het fatsoen gehad om zijn misleidende column te verwijderen. Op Sandra's goedbedoelde poging om Bezemer te verbeteren krijgt ze een reactie waarin geïnsinueerd wordt dat mensen die niet doorhebben dat dit satire is, niet slim genoeg zijn.
En mensen die hem terecht aanspreken op gebrek aan fatsoen (want dat doe je als je een fatsoenlijke mens bent en een onnodige onbeschofte tekst tegenkomt) krijgen een sneer en de insinuatie dat ze zelf onbeschoft en onderontwikkeld zijn, omdat ze iemand durven aanspreken op gebrek aan beschaving.
Lozen die man.

Jasper Bakker 17 januari 2022 11:42

@Marc van der Steen
Beste Marc,
Je mist denk ik de (te subtiele?) ironie die Hans Bezemer hier bezigt, zie ook de 'ontknoping': "Ik geloof nog steeds dat ik Mandela de gevangenispoort uit heb zien lopen – maar ik laat me graag van het tegendeel overtuigen."
Hij begint met een feit dat iedereen toch wel weet, of zou moeten weten, en trekt dan vergelijkingen met oa Stalin-foto(bewerking) en nu deepfakes. Waarbij de twijfel over (de echtheid van) die andere zaken leeft, en discutabel is.

Je persoonlijke oordelen over de auteur van deze column zijn dus nogal misplaatst.

Mvg,
Jasper Bakker
AG Connect

Marc van der Steen 17 januari 2022 11:31

WAAROM IS DIT ARTIKEL NOG STEEDS NIET VERWIJDERD?
Nelson Mandela is wel degelijk president geweest. En daar gaat het Mandela-effect helemaal niet over!
Als meneer Bezemer een heel klein beetje z'n best gedaan had, was hij er achter gekomen hoe ver hij er naast zit. "In 2010, this shared false memory phenomenon was dubbed "the Mandela effect" by self-described "paranormal consultant" Fiona Broome, in reference to her false memory of the death of South African anti-Apartheid leader Nelson Mandela in prison in the 1980s (he actually died in 2013, after having served as President of South Africa from 1994 to 1999), which she claimed was shared by "perhaps thousands" of other people."
Dus een vrouw genaamd Fiona Broome haalde Nelson Mandela en de dode verzetsstrijder Steve Biko door elkaar, merkte dat wel meer mensen dat doen, en noemde dat het "Mandela Effect".
Hans Bezemer is duidelijk te lamlendig om even op het internet te kijken naar de vele beelden van Nelson Mandela die de gevangenispoort uitloopt. Bezemer is te lui om even op te zoeken of Mandela werkelijk president is geweest. Bezemer heeft zo weinig interesse in de wereld om zich heen dat hij zelfs niet het kleinste beetje kennis heeft van de recente geschiedenis van Zuid-Afrika. Bezemer is te arrogant om aan zichzelf te twijfelen. Hij is te dom om redelijk na te denken. Zijn onsamenhangende stuk staat vol onlogische redeneringen. Hij is zo verward dat hij fictie en werkelijkheid niet uit elkaar kan houden. Mensen, Bezemer is zo volslagen incompetent dat je 'm onmiddellijk van je site en uit je blad moet verwijderen.

Hans Bezemer 25 november 2021 09:31

@Sandra Jansen
Het klopt, dat het niet klopt. Wat ook niet klopt, is dat er geen foto van een gebroederlijke Stalin en Trotski bestond.

We leven in een wereld, waar "bewijs" op losse schroeven is komen te staan - en dat proces is al jarenlang gaande. En de mogelijkheid om de werkelijkheid te manipuleren wordt voor steeds meer mensen bereikbaar.

"Geloof" is daarom een prominente plaats gaan innemen. "Geloof" is namelijk goedkoper dan "Weten". Je hoeft er namelijk niet zoveel moeite in te steken.

Vandaar de vele omdraaiingen en dwaalsporen - maar die blijken niet voor iedereen zo gemakkelijk te volgen, zo blijkt. ;-)

Sandra Jansen 22 november 2021 14:22

Dit klopt niet. Nelson Mandela is in 2013 overleden, hij is wel de president van Zuid-Afrika geweest (van 1994 tot 1999). Het Mandela effect suggereert naar het vermeende overlijden van Nelson Mandela in de gevangenis. Dit is echter niet gebeurd maar veel mensen denken dit wel zo te herinneren.

@NIEK 12 oktober 2021 19:37

Blijkbaar kent niet iedereen het Mandela effect en zijn de manipulaties van de geschiedenis tijdens het bewind van Stalin onbekend (alhoewel ze zo treffend beschreven worden in "1984").

Tja, een column moet een knipoog en een scherp kantje hebben. 350 woorden. Meer is er niet. Veel ruimte om elementaire algemene kennis bij te brengen is er niet. Dat de clou dan ontgaat, dat begrijp ik.

En wie zich stoort aan de toon, scoort laag op "Grahams triangle of disagreement". Gewoon effe Googlen. En neem dan meteen het "Mandela effect" even mee. Dat maakt namelijk veel duidelijk.

NIEK 07 september 2021 13:23

Nog wat andere stukken van deze heer gelezen. Op mij komen de stukken vaak 'uit de hoogte' en 'populair' over. Nogal betweterig. Maar ja, misschien is dat zijn bedoeling en zijn schrijfwijze.

NIEK 07 september 2021 12:27

Wie is hier trouwens redacteur? Ook in print gepubliceerd?
Jeetje, wat slecht.

Niek 07 september 2021 12:08

Jeetje, wat een waardeloos stuk... leggen het loodje? Oneerbiedig.
Zeer zeker wel president.

El 04 september 2021 22:24

Kletsartikel !
Nelson Mandela was president van 1994 tot 1999.
Hij overleed in dec. 2013.
Trouwens, mensen "leggen niet het loodje"....ze overlijden.

Pieter 02 september 2021 13:26

Wat een onzin. Hij werd op 27 april 1994 verkozen tot president. Onsamenhangend artikel trouwens, maar dat terzijde.