Innovatie & Strategie

Datamanagement
Klein en Groot Leed

Klein en groot leed

We hebben de afgelopen jaren samen vakkundig georganiseerd dat veel nieuws in de wereld met algoritmen tot ons komt.

© Shutterstock iofoto
5 maart 2021

Soms moet je gewoon ervaren dat je zelf het product bent van een socialmediakanaal. TikTok is, ondanks de waarschuwingen, tóch het voorkeurskanaal van vele jonge scholieren. Bij ieder bezoekje aan vriend(inn)en worden filmpjes gemaakt, influencers gevolgd, muziekjes gedeeld. Dat levert ook nog een goede dansmotoriek op. Tot … je een comment maakt dat onwelgevallig is. Of in ieder geval de artificial intelligence die de datastroom monitort. Of omdat een jaloerse vriend(in) een report stuurt. En dan ineens, zonder waarschuwing, ben je virtueel dood. Account weg, filmpjes weg, volgers weg, netwerk weg. ‘Papa, ik ben digitaal vermoord’. Een klein persoonlijk drama.

Kleine mensen, kleine problemen. Grote mensen, grote problemen. Niet zozeer over van LinkedIn worden verwijderd omdat iemand je gemeld heeft, of door verkeerd woordgebruik bij een spannend onderwerp; meestal covid-gerelateerd overigens de laatste maanden. Of als LinkedIn jouw berichtenbox ‘censureert’ met je persoonlijke berichten aan kennissen. Het voelt als onrecht. Maar je weet ook: jij bent het product, zij verdienen het geld. Je hebt zelf op dat ‘akkoord met de voorwaarden’-vinkje geklikt. Dat Alphabet (moederbedrijf van Google) zijn artificial intelligence traint met jouw vrijwillig ingeleverde fotomateriaal, dat is bekend. Net als de nieuwe voorwaarden van Instagram waar je automatisch mee akkoord bent (zie de briljante video van J.P. Sears hierover).

Mediakanalen zijn niet meer écht publiek, maar een mix van marketing, geautomatiseerde berichten en nieuws

Groter leed is dat we de afgelopen jaren samen vakkundig georganiseerd hebben dat veel nieuws in de wereld met algoritmen tot ons komt: online, mainstream media (MSM), socials – veel gaat via bots. Voormalige gerenommeerde nieuwsmakers zijn niet altijd meer die betrouwbare bron. Onderzoeksjournalistiek is een niche; we werken liever met mediabureaus. Bedrijfsleven en overheid. Mediakanalen zijn niet meer écht publiek, maar een mix van marketing, geautomatiseerde berichten en nieuws. Het maken van een pakkende koptekst is belangrijk, en als een kop niet aanslaat, kan die tijdens de dag nog worden aangepast op het digitale kanaal. Soms moet je een schermfoto maken, anders ga je aan jezelf twijfelen of je nu écht iets gelezen hebt.

Het resultaat? Met alle nieuwsimpulsen die we op ons afgevuurd krijgen, lijkt het of we minder zien wat er echt gebeurt. En dat wat we zien, kunnen we heel lastig aantoonbaar maken. Er komt steeds meer aan het licht; archieven gaan open. Maar er wordt ook steeds meer verborgen; bronnen raken zoek. Een paradoxale wereld: het gaat open, maar ook weer dicht. Een greep uit de vele berichten: meer dan 23 miljoen Chinezen mogen niet reizen vanwege een te lage social score, Amerikaanse oerbossen die gekapt worden voor biocentrales, de nieuwe zijderoute met pal voor de oorspronkelijke haven van Colombo (Sri Lanka) een nieuwe haven – met omkoopschandaal, de nieuwe Wet gegevensverwerking door samenwerkingsverbanden (WGS), de buitenparlementaire onderzoekscommissie, de uitkomsten van de retractiepaper voor PCR-testen en de WHO-waarschuwing over de test, de status van het Nobelprijswinnende (2015) medicijn Ivermectine, de bevolking van Curaçao die nu onder de (in de volksmond) ‘slavenwet’ valt, de protesterende vrouwen die begin december in Londen zijn belaagd onder verantwoordelijkheid van politiecommissaris Dick.

Laten we archivarissen, documentalisten, bibliothecarissen, kritische informatieprofessionals, onafhankelijke nieuwsredacties en onderzoeksjournalisten alsjeblieft blijven eren en steunen. We hebben ze nu harder dan ooit nodig. Om groter leed te voorkomen.

Magazine AG Connect

Dit artikel is ook gepubliceerd in het magazine van AG Connect (februarinummer, 2021). Wil je alle artikelen uit dit nummer lezen, klik dan hier voor de inhoudsopgave.

Reactie toevoegen
4
Reacties
Atilla Vigh 11 maart 2021 09:53

@Anoniem en Le Gras
Dus als ik het goed begrijp denken jullie werkelijk dat elke vorm van betaling "gratis" is? Onafhankelijkheid kan je niet kopen, is mijn bescheiden mening.

En even voor de duidelijkheid, ik ben zeker voor onafhankelijke nieuwsgaring. Als mijn twee zinnen aan het eind van mijn vorige bijdrage dat niet duidelijk hebben gemaakt, weet ik het ook niet meer.

Nieuwsgaring is tweerichtingsverkeer, degene die het "nieuws" brengt en diegene die het ontvangt, toch? Mijn betoog ging over beide kanten. Ik denk dat geld de onafhankelijkheid van de nieuwsgaring niet gaat bevorderen, overigens betalen veel inwoners op deze planeet vaak met hun privacy (ook geen goed idee).

Aan de andere kant - stel dat we op de een of andere manier de pers zo hebben georganiseerd dat deze oprecht onafhankelijk is - dan rijst de vraag wat hoe een gemiddelde inwoner deze pluriforme bron van informatie gaat filteren. Het idee dat alle inwoners van NL goed geïnformeerde sterk cognitief begaafde mensen zijn, bestrijd ik. Het is niet voor niets dat term "bubble" steeds vaker in de openbaarheid komt.

Overigens juist de groep inwoners die Facebook en Twitter als relevante nieuwsbronnen gebruiken (en betalen met hun privacy) hebben vaak niet het geld over om een abonnement op een krant te nemen. Sterker nog, de aandachtspanne van langer dan een Twitterbericht lezen, is hen al te veel.

Mr A. F. le Gras 10 maart 2021 22:06

Zie hieronder

Anoniem 10 maart 2021 22:06

In één ding komen alle dictaturen en autoritaire regimes in de wereld overeen : het belang dat ze hechten aan het om zéép helpen van een onafhankelijke pers. Is het dan niet merkwaardig dat de Vigh's van deze wereld die in een vrije democratie leven mét een onafhankelijk pers daar zo geringschattend over spreken ? Of hebben ze echt niet de gaten welke denkfout ze maken. Want als de onafhankelijken van deze wereld niet betaald mogen worden, dan vervalt simpelweg elke bestaansgrond voor onze onafhankelijken en dat geldt dan niet alleen voor de pers, maar ook voor de consumentenbond , universiteiten , de rechterlijke macht enz..Dictatoriale regimes
maken dan ook gretig gebruik van het argument, want zonder bestaansgrond zijn er geen onafhankelijken meer.

Ik ben het dus zeer met Bronsgeest eens dat we een onafhankelijke pers méér dan ooit nodig hebben en dus in ere moeten houden. Probleem is alleen dat dit iets meer dan lippendienst vergt. Dat begint met het besef dat informatie die via sociale media naar ons toekomt per definitie onbetrouwbaar is. Niet alleen is die informatie door niemand geverifieerd, maar het achterliggende bedrijfsmodel bestaat in essentie uit het creeren van informatiebubbles met als effect dat mensen louter op grond van de veelheid van gelijksoortige berichten concluderen dat het dan wel waar zal zijn. Dat dit de ultieme vorm van misleiding is , is helaas nog niet overal geland.

De oplossing is gelukkig simpel : we moeten leren om weer gewoon te betalen voor hoogwaardige onafhankelijk informatie.

Atilla Vigh 05 maart 2021 08:25

Wouter, ik heb natuurlijk ook geleerd dat een onafhankelijke pers belangrijk is voor een goed functionerende democratie. Ik heb twee problemen met deze zin: de term "onafhankelijk" en "democratie". Laat ik beginnen met "democratie", want is eigenlijk off-topic. Voor de duidelijkheid: het alternatief voor democratie is NIET een dictatuur, er zijn miljarden alternatieven hoe je een samenleving kan inrichten. Maar het idee dat de "meerderheid" het altijd bij het rechte eind heeft, werpe ik ver van me (in de jaren 30 liepen er in ons buurland miljoenen mensen achter een vent met een snor aan, in de VS lopen nog steeds miljoenen mensen achter een vent met een vreemd kapsel aan). Volgens mij zoekt de wereld naar een nieuwe vorm van de inrichting van onze samenleving.
Dat anders issue "onafhankelijk". Sinds het bestaan van "de pers", zelfs in de middeleeuwen, waar reizende passanten middels "verhalen" van dorp tot dorp trokken, werd dit gelardeerd met muziek en vertier waarvoor betaald moest worden. Later werden kranten, tv en radio. En ook daar gaat het over geld en nog veel meer geld dan die Middeleeuwse "dorpstoeter". Inmiddels wordt nieuws grotendeels digitaal gebracht en we doen verbaasd dat geld een rol speelt. Geld speelt altijd een rol in de samenleving. Mijn vraag: hoe kun je onafhankelijk zijn als je geld krijgt voor je werkzaamheden (journalistiek bedrijven in dit geval). Het adagium "wie betaalt, bepaalt" geldt ook gewoon hier. Pers en onafhankelijkheid zijn onverenigbaar. Pluriforme pers is een vorm van wensdromen. Dat zou twee dingen betekenen: dat er een uitermate gezonde balans is qua persvormen waar eenieder ook zo uit zo kunnen kiezen en het idee dat de lezers/kijkers van de persvormen alle verschillende standpunten gewogen tot zich nemen. Een gemiddelde inwoner in de midwest van de VS die de hele dag naar Fox kijkt en de voormalige Twitterberichten van Donald Trump als belangrijkste nieuwsbron gebruikt, krijgt natuurlijk (als deze niet verder nadenkt) een heel eenzijdige kijk op de samenleving en de wereld.