Management

Carriere
Afspraak is afspraak

Afspraak is afspraak

Afspraken nakomen wordt belangrijk gevonden in de werksituatie. Maar gaat het eigenlijk niet om vertrouwen?

© CC0 - Pixabay TeroVesalainen
27 november 2019

Tijdens een leiderschapstraining hadden we het over vertrouwen. Vertrouwen is tenslotte wat je nodig hebt om zowel leiding te kunnen geven als leiding te kunnen nemen. “Wat heb je nodig om vertrouwen te krijgen?” was de vraag van de trainer. “Afspraken nakomen!”, antwoordden meerdere mensen in de groep. “Afspraak is afspraak!”.

Ik heb een lastige verhouding met het begrip ‘afspraak’. Natuurlijk, ik probeer al mijn afspraken na te komen. Mijn vrouw zegt nogal eens “dat hadden we toch afgesproken?” als ik in de veronderstelling was dat ik mijn best zou doen om het op te pakken (als ik er tijd voor zou hebben). Er is een verschil tussen “ja, dat ga ik proberen” en “ja, ik spreek af dat ik dat ga doen” en dat laatste zeg ik eigenlijk nooit. Mocht u zich zorgen maken: het gaat heel goed tussen mijn vrouw en mij.

Ik durf wel te zeggen dat vertrouwen in ons vak nogal schaars is

Vertrouwen gaat niet over afspraken. Natuurlijk, iemand die afspraken niet nakomt (terwijl die wel haalbaar waren), verliest heel snel vertrouwen. Vertrouwen opbouwen doe je niet door afspraken na te komen, maar door ook zonder afspraak in het belang en in de geest van iemand anders te handelen, door welwillend te zijn, door eerlijk te zijn en door kundig te zijn.

Ik durf wel te zeggen dat vertrouwen in ons vak nogal schaars is. Al die mislukte megaprojecten zijn het topje van de ijsberg. Vertrouwen tussen de business en de IT, tussen opdrachtgever en leverancier, tussen management en werknemers, tussen ontwikkelaars en testers, tussen ontwerpers en uitvoerders, tussen teams. Wantrouwen is in veel organisaties de basishouding. Al dat wantrouwen compenseren we met afspraken. Afspraken dat je je aan alle relevante processen houdt, aan alle normen voldoet.

Het is een beetje als de brandstof voor een raket. Stel, je wilt een twee keer zo zware raket de ruimte in schieten. Dan heb je twee keer meer brandstof nodig. Die brandstof weegt ook wat, wat je weer moet compenseren met nóg meer brandstof. Aan het eind ben je alleen maar brandstof de lucht in aan het schieten (voor maar een klein beetje meer raketlading). Dat effect heeft wantrouwen ook. Om wantrouwen te compenseren hebben we afspraken nodig. Die afspraken moeten ingericht en gecontroleerd worden, waardoor ons proces weer ingewikkelder wordt, waardoor er nog meer afspraken nodig zijn …

Om wantrouwen te compenseren hebben we afspraken nodig

Zo hebben wij onszelf de afgelopen decennia ‘geprofessionaliseerd’, ons vak ingericht. Een zelfversterkend systeem dat steeds meer energie, tijd en geld kost en gebaseerd is op het idee dat je wantrouwen kunt compenseren met afspraken, regels en processen. Het afbreken van dat systeem, het weer opbouwen van vertrouwen, gaat heel lang duren. Ik vertrouw er volledig op dat ons dat gaat lukken, stapje voor stapje. Afgesproken?

Magazine AG Connect

Dit artikel is ook gepubliceerd in het magazine van AG Connect (novembernummer 2019). Wil je alle artikelen uit dit nummer lezen, klik dan hier voor de inhoudsopgave.

Reactie toevoegen
3
Reacties
Gideon Boekenoogen 02 december 2019 13:00

Mooie artikel Daan!
Nog een aanvulling: Afspraken over wat je gaat doen in de toekomst, maken het lastig om in de situatie iets anders te doen dan afgesproken. Dit leidt onherroepelijk tot cognitieve dissonantie (ik denk dat ik nu dit moet doen, maar we hebben afgesproken dat ik dat zou doen...). Mensen liegen niet graag, dus:
of ze gaan toch maar doen wat is afgesproken, dat kost weinig energie, maar de actie wordt eigenlijk waardeloos,
of ze gaan doen wat ze vinden dat goed is en moeten vervolgens de strijd aan met degenen waarmee ze iets hebben afgesproken. De actie blijft dan waardevol, maar het natraject kost veel te veel energie.
Gewoon afspreken dus dat je er op vertrouwt dat degene die iets doet naar bevind van zaken zal handelen en het beste nastreeft voor het team en de organisatie.

Rene Adriaan 28 november 2019 12:57

Ik ben het volledig eens afspraak is afspraak. Heb een gruwel hekel als mensen zich niet aanhun afspraak houden

Atilla Vigh 27 november 2019 12:37

Hoi Daan,

Leuke blog.
My two cents: Als we elkaar zouden kunnen vinden op de inhoud en minder op het proces, zouden we enorme stappen maken. Helaas is de inhoud minder sexy dan het de rol die veel mensen in het proces willen hebben. Mijn stelling: "Je hebt pas een rol in het proces als je de inhoud beheerst".

Groet,
Atilla