Management

Governance
sustainable IT

Zo koop je duurzame IT in

Aandacht voor duurzame IT kan echt verschil maken.

© Shutterstock wk1003mike
10 februari 2022

Aandacht voor duurzame IT kan echt verschil maken.

Steeds meer organisaties willen laten zien hoe ze bijdragen aan de verduurzaming van de samenleving. Drie woorden zingen daarom rond in bestuurskamers: Environmental, Social en Governance afgekort tot ESG. Al was het maar om de interesse te wekken bij beleggers als pensioenfondsen, voor wie dit een gewichtig punt is bij investeringsbeslissingen.

Maar dit besef sijpelt nog niet erg door van de CEO naar de CIO. "Wij zien op dit moment nog weinig bedrijven die expliciet duurzaamheid in hun RFP [request for proposal, red] hebben verwerkt", zegt Ludvig Daae, expert in Change Management, Digital Strategy bij Capgemini. Dat is opmerkelijk, want IT is een flinke energieslurper en heeft daarmee een belangrijk aandeel in de 'carbon footprint' van een organisatie. Aandacht voor duurzame IT kan dus echt verschil maken.

Duurzaamheid zou een geïntegreerd onderdeel moeten zijn van elke IT-strategie, vind Daae. Nu is IT verantwoordelijk voor 4% van de globale CO2-uitstoot. "Dat is anderhalf keer de uitstoot van de luchtvaart!" En daar blijft het zeker niet bij, onder meer vanwege de toename in de opslag van data en het gebruik van nieuwe technologie zoals kunstmatige intelligentie, Internet of Things en blockchain. Binnen vijf jaar verdubbelt de CO2-voetafdruk van IT, verwacht hij.

Slimme inzet van automatisering kan ook de milieubelasting van andere bedrijfsprocessen omlaag brengen. Een voorbeeld: Een dag thuiswerken scheelt 606 kiloton CO2, becijferde PwC onlangs. En dat ondanks het toegenomen gebruik van videovergaderen en andere online samenwerkingstools. Het opmaken van de balans tussen het reduceren van milieubelasting mét ICT en de toename ervan dóór ICT, is ook nog eens niet eenvoudig. In EU-verband is dit een belangrijk thema, zegt Thamar Zijlstra van normalisatie-instituut NEN. Maar bijvoorbeeld de EU AI impact assessment tool is op dat punt evenwel weinig concreet.

Hoe zet je in op duurzame IT?

In 2017 bleek al dat door software slimmer te schrijven, tot wel twee derde van het energieverbruik kan worden bespaard.  Waar zit dat in? Dat vroeg AG Connect aan Joost Koedijk, Partner Digital Enablement bij adviesbedrijf KPMG. Koedijk werkt op het gebied van duurzame IT samen met onderzoeksgroepen aan de UvA en de VU. "Natuurlijk is het de hardware die de energie verbruikt. Maar de duurzaamheid van de software houdt eigenlijk gelijke tred met de prestaties van de hardware. Hoe efficiënter de software werkt, hoe sneller de hardware weer beschikbaar is voor andere taken. Veel van de energie die hardware verbruikt, gaat op aan het aan de gang houden van het apparaat. Dus, hoe meer de hardware bezig is met het uitvoeren van taken, hoe efficiënter het apparaat is."

Hoe breng je dat in de praktijk? "Aan applicaties 'van de plank' kun je weinig doen, behalve een alternatief kiezen", constateert Capgemini's Daae. "Maar bij het ontwikkelen van maatwerk heb je meer knoppen om aan te draaien." Stel: je hebt op verschillende plekken in het programma gegevens nodig uit een database. Dan kun je de code elke keer de database laten bevragen. Dat kost energie. Met een slimme query kun je de database in een keer bevragen. Daae: "Veel van zulke spelregels gelden ook voor goed programmeren. Er bestaan ISO-standaarden voor duurzame applicatie-ontwikkeling. Wij hebben een tool ontwikkeld die software naloopt op het toepassen van die standaarden en visualiseert waar de kansen liggen om de applicatie groener te maken en wat de impact daarvan is."

Het actieve gebruik van IT is niet het hele plaatje. "De productie van die apparatuur is verantwoordelijk voor de helft van de uitstoot gedurende de levensduur", stelt Daae. Dat geldt met name voor de apparatuur bij eindgebruikers. Hij laat overzichten zien uit onderzoek van Capgemini waarin de 4% van de wereldwijde uitstoot is opgesplitst. "Daarvan komt 60%  van 'end user devices' en weer de helft daarvan komt van de productie. Bij servers in een datacentrum ligt die verhouding heel anders. Omdat die 24/7 actief zijn, is maar ongeveer 12% van de totale uitstoot afkomstig uit de productie. De rest komt van het gebruik. We denken vaak dat  het scheelt als we een apparaat niet aanzetten, maar als we het apparaat niet kopen, snijdt het mes aan twee kanten, zeker bij eindgebruikersapparatuur. "

Datacentra bouw je voor piekbelasting

Met die constatering komt tegelijk een andere belangrijke stap in de duurzaamheidsstrategie naar voren: migreer zo veel mogelijk van applicaties die 'on premise' draaien naar de cloud. Cloudaanbieders zijn sterk gericht op het reduceren van energieverbruik van hun datacentra en kunnen daarbij gebruik maken van enorme schaalvoordelen die in een eigen datacentrum niet te evenaren zijn. Daae: "Een datacentrum bouw je altijd voor de piekbelasting. Dus verbruikt de apparatuur ook de energie die nodig is voor de piekbelasting op momenten dat er geen sprake is van een piek in het gebruik. Dat is niet duurzaam." Verder bieden cloudaanbieders mogelijkheden voor allerlei cloudgebaseerde diensten en algoritmen, die processen sneller en dus efficiënter kunnen laten verlopen.

Een onderdeel in de duurzaamheidsstrategie dat vaak wordt vergeten, is de bewustwording in de organisatie. Daae: "Je kunt als CIO allerlei ideeën hebben, maar als het hart van de medewerkers er niet van overloopt, gaan ze niet vliegen. Daarvoor is vaak echt een cultuuromslag nodig. Jongeren hebben doorgaans wel wat meer oog voor duurzaamheid, maar met name de oudere generatie heeft daar meer moeite mee."

Tussen de oren zitten

Die bewustwording kan in heel kleine dingen zitten, bijvoorbeeld nadenken of het echt nodig is dat mailtje te sturen. Moet die bijlage nu echt naar 20 mensen? Is een link naar een gemeenschappelijk document niet handiger? Koedijk is het daarmee eens: "De sociale druk om het goed te doen, ontbreek nu nog, maar zou er wel moeten komen, bijvoorbeeld met een keurmerk op zoekmachines. We verbruiken veel energie in IT op het werk maar ook in persoonlijke sfeer."

Er zijn inmiddels verschillende methoden om organisaties door te lichten op het duurzaam toepassen van IT. Zo heeft SURF -de organisatie die voor onderwijs- en onderzoeksinstellingen diensten inkoopt of ontwikkelt-  al zeker  6 jaar het SURF Groene ict Maturity Model beschikbaar. Dat is primair ontwikkeld voor verduurzaming van scholen, universiteiten en onderzoeksinstellingen, maar kan ook door organisaties in andere sectoren worden gebruikt.

Capgemini hanteert een eigen methode om tot een advies aan organisaties te komen. Daarin wordt eerst de organisatie doorgelicht met een kwalitatieve en kwantitatieve scan om te zien waar de uitdagingen en kansen zitten. Denk daarbij aan het bepalen welke applicaties op welke servers draaien. Vaak zijn er verschillende applicaties in gebruik voor hetzelfde doel. "Applicatie-rationalisatie heeft dan zin, want dan kun je toe met minder servers. Bovendien kun je als organisatie kosten besparen door processen meer uniform in te richten. Ook hier zie je dat sustainable IT niet een apart onderwerp is, maar een geïntegreerd onderdeel van de IT-strategie."

Kijk ook om je heen

Daae wijst er wel op dat CIO's niet alleen naar hun eigen 'winkel' moeten kijken maar ook oog moeten hebben wat de eigen aandacht voor duurzame IT voor impact kan hebben voor klanten. Bij de ontwikkeling van digitale diensten bijvoorbeeld is dat heel duidelijk. "Daarmee heb je meteen een interessant gespreksonderwerp op boardniveau en kun je als CIO het verschil maken. "

Koedijk denkt daar ook zo over, maar ervaart in eigen praktijk dat daar nog te weinig aandacht voor is. "Als de programmeur zuinig schrijft bij de ontwikkeling van een cloudapplicatie levert dat de cloudprovider niet direct iets op. Die druk om daar goed op te presteren, is er nog niet." CIO's die werk willen maken van verduurzaming, hebben hier een lastig issue. Veel van de acties -zoals bijvoorbeeld het rationaliseren van applicaties- vereisen investeringen die niet direct tastbaar resultaat opleveren. Dat maakt het dan weer een uitdaging om ideeën terug te leggen bij de CEO die nadenkt over ESG.

Magazine AG Connect

Dit artikel is ook gepubliceerd in het magazine van AG Connect (januari/februarinummer 2022). Wil je alle artikelen uit dit nummer lezen, zie dan de inhoudsopgave.

Lees meer over
Reactie toevoegen
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.