Innovatie & Strategie

Artificial Intelligence
AI

WRR: Nederland onvoldoende voorbereid op kunstmatige intelligentie

Onderzoekers pleiten voor oprichting AI-coördinatiecentrum.

© CC0 - Pixabay Geralt
11 november 2021

Onderzoekers pleiten voor oprichting AI-coördinatiecentrum.

Als Nederland zich op de fundamentele veranderingen die kunstmatige intelligentie (AI) met zich meebrengt niet goed voorbereidt, is er niet alleen het risico dat kansen worden gemist, maar ook dat er technologie wordt ingezet die de belangen van de burger niet dient. De WRR waarschuwt daarover in een nieuw rapport.

De WRR betoogt in het rapport ‘Opgave AI. De nieuwe systeemtechnologie’ dat AI een systeemtechnologie is, te vergelijken met elektriciteit en de verbrandingsmotor. AI wordt nu al ingezet bij onder meer gezichtsherkenning, vertaalapps, bij medische diagnoses en bestrijden van criminaliteit. Ook beïnvloedt het wat we kopen, lezen en stemmen. “Een systeemtechnologie heeft een langdurige en grootschalige invloed en niet te voorziene effecten. Daarom is een integrale aanpak vereist, met intensieve betrokkenheid van de overheid.”

De WRR stelt dat de beeldvorming over AI is vertekend door misplaatste angsten en overspannen verwachtingen. “AI is geen kwaadaardige robot maar ook geen oplossing voor alles. Een realistische beeldvorming (demystificatie) helpt teleurstellingen voorkomen en kan ervoor zorgen dat burgers de goede kanten van de technologie durven omarmen. Algoritmeregisters kunnen bijvoorbeeld het brede publiek inzage geven in AI-gebruik en daarmee het debat over AI stimuleren.”

Dominante positie techbedrijven

Volgens de WRR eist AI aanzienlijke veranderingen op de werkvloer. Dat geldt onder meer voor de vaardigheden van werknemers en de technische omgeving. Daarbij is het belangrijk dat Nederland inzet op een eigen ‘AI-identiteit’, bijvoorbeeld op het terrein van logistiek en landbouw.

Ook is er ‘maatschappelijk tegenspel’ nodig om ervoor te zorgen dat grote bedrijven niet te dominant zijn bij de ontwikkeling en dat sommige bevolkingsgroepen worden uitgesloten. De overheid zou hier voor moeten zorgen. Er zijn kaders nodig waarbinnen AI zich ten goede kan ontwikkelen. Regulering van AI is nodig, stelt de WRR. “Om te verhinderen dat de gevaren van massasurveillance en machtsconcentratie de positieve bijdrage van AI gaan overschaduwen. Het is urgent dat de overheid een visie ontwikkelt op onze digitale leefwereld.”

Internationale positie

Wat betreft het verdienvermogen en de veiligheid van Nederland wordt AI ook steeds belangrijker. Nederland moet, voor een goede internationale positie, in samenwerking met andere Europese landen AI-toepassingen en een goede infrastructuur voor AI ontwikkelen en zich inzetten voor wereldwijde regels en standaarden vanuit een geïntegreerde ‘AI-diplomatie’. De WRR pleit daarom onder meer voor de oprichting van een AI-coördinatiecentrum, dat politiek verankerd is via een ministeriële onderraad.  

1
Reacties
Lezer#7230 Leether 12 november 2021 14:27

De herhaalde waarschuwingen van de WRR zijn terecht. De werkelijkheid anno 2021 is echter dat degenen van wie die, ook naar mijn mening noodzakelijke lange termijn ict-visie zou moeten komen, nog niet in staat zijn daarover een visie te ontwikkelen die reikt t/m de volgende week. Politiek en overheid hebben nauwelijks benul van de potentiële verworvenheden en bedreigingen van kunstmatige intelligentie en de wetenschap ontbeert het aan geld en (dus) onafhankelijkheid om daar zinnige dingen over te zeggen. Onvermijdelijk gevolg is dat momenteel vooral grote techbedrijven met de (door)ontwikkelingen van kunstmatige intelligentie bezig zijn. Dat kunnen ze bovendien vrijelijk doen omdat het vooralsnog ontbreekt aan regelgeving en onafhankelijke controles van buitenaf. Het zal ook niet helemaal voor niets geweest zijn dat kenners als Hawking, Gates en Musk al veel eerder op de grote risico’s van een ongecontroleerde ontwikkeling van kunstmatige intelligentie hebben gewezen. Daar is, hun expliciete waarschuwingen en die van de WRR ten spijt, veel te weinig mee gedaan. Van de (te grote) speelruimte die daardoor kon ontstaan wordt bovendien regelmatig dankbaar gebruikt door bèta-wetenschappers die regelmatig nieuwe onderwerpen aandragen die zich “goed zouden lenen” voor het gebruik van kunstmatige intelligentie. Mijn specifieke belangstelling daarvoor en zorg daarover gaan qualitate qua met name uit naar onze rechtspraak die, mogen we sommige wetenschappers geloven, ook en zelfs eenvoudig volledig zou kunnen worden geautomatiseerd. Een om meer dan een reden buitengewoon slecht idee dat niet in de laatste plaats lijkt te zijn ingegeven door een overduidelijk gebrek aan kennis van wat rechtspraak inhoudt. Desalniettemin kan zo’n idee gemakkelijk in vruchtbare aarde vallen bij politici die per definitie eerst en vooral geïnteresseerd zijn in gesuggereerde kostenbesparingen en efficiencywinsten. Om ongelukken en onherstelbare maatschappelijke schade te voorkomen is een door de WRR bepleite lange termijn ict-visie, met daarin graag ruime aandacht voor bijv. sociale en ethische aspecten, van kunstmatige intelligentie inderdaad hard nodig. Rest de prangende vraag wie daarvoor dan (wel) gaat zorgen…

Reactie toevoegen
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.