Innovatie & Strategie

Apps
Tinder app icon

Weekendwerk voor ACM over Apple en alternatieve betaalsystemen

Hoe Nederland het opneemt tegen Apple, voor dating-apps.

© Tinder
25 januari 2022

Hoe Nederland het opneemt tegen Apple, voor dating-apps.

De eerste 5 miljoen euro is 'gevallen' en als het zo doorgaat, volgt aanstaande maandag de tweede. En dan nog acht weken lang elke keer weer 5 miljoen euro boete voor Apple. Voor het grote, waardevolle en rijke Amerikaanse bedrijf is het misschien kleingeld, maar de Nederlandse marktwaakhond ACM probeert zo alternatieve betaalsystemen af te dwingen. Overigens alleen voor dating-apps, en alleen in Nederland.

Toezichthouder ACM (Autoriteit Consument & Markt) is namelijk een nationale marktwaakhond, dus gaat alleen over Nederland. En mensen die dachten dat de ACM-eis voor alternatieve betaalsystemen in Apple's App Store een precedent schept voor apps, komt bedrogen uit. Niet omdat Apple tot op heden nog altijd niet voldoet aan wat de toezichthouder eist in het ACM-besluit (van augustus vorig jaar alweer). Ook niet omdat de opgelegde dwangsom van 5 miljoen euro per week, tot een maximum van 50 miljoen euro, voor Apple 'klein bier' is.

Twee beperkingen

De kwestie ACM versus Apple, die internationaal aandacht krijgt, kent twee belangrijke beperkingen voor de reikwijdte. Ten eerste dus dat het puur en alleen Nederland betreft. Ten tweede dat het alleen om dating-apps gaat. De eis van de markttoezichthouder dat Apple alternatieve betaalsystemen faciliteert geldt niet voor apps in het algemeen. En het betreft alleen in-app aankopen (IAP's).

Deze beperkte 'scope' komt voort uit de juridische bewijslast die geldt voor machtsmisbruik, legt ACM-woordvoerder Murco Mijnlieff uit aan AG Connect. Machtsmisbruik waar Apple door de ACM schuldig aan is bevonden. En waar Apple in volhardt, zo blijkt. De ACM heeft dat geconcludeerd na onderzoek naar mededelingen die Apple halverwege januari dit jaar heeft gedaan.

Vlak voor de deadline

Welke mededelingen? Publiekelijk is er de mededeling aan developers, die Apple op zijn site voor app-ontwikkelaars heeft geplaatst. Daags voor het verstrijken van de deadline die de voorzieningenrechter in december heeft opgelegd. Daarnaast is er de communicatie van Apple aan de ACM, over het besluit van afgelopen zomer en de uitspraak van de voorzieningenrechter te Rotterdam. Vlak voor de kerst heeft die namelijk bepaald dat de klokt tikt voor Apple.

Daarbij is ook de timer ingesteld voor dwangsommen die de ACM mag opleggen. "In verband met de feestdagen heeft de voorzieningenrechter bepaald dat Apple tot 15 januari 2022 heeft om de overtreding te beëindigen zonder dwangsommen te verbeuren", valt te lezen in het vonnis. Bij het verstrijken van die eerste datum is gebleken dat Apple niet voldoet aan de eisen van de Nederlandse toezichthouder.

Interesse aangeven

De ACM heeft die conclusie getrokken na bestuderen van de publieke mededeling van Apple aan developers plus de communicatie aan de toezichthouder. Tegenover appontwikkelaars heeft de uitbater van de App Store verklaard dat die 'interesse kunnen uiten' voor alternatieve betaalsystemen. Dus dat dating-apps voor hun in-app aankopen (van bijvoorbeeld superlikes en boosts) mogelijk een ander, non-Apple betaalsysteem willen gebruiken. Zodra dat er is, ergens in de toekomst.

Daarmee heeft Apple nu dus niet gedaan wat de ACM eist. "15 januari moest het gewoon voldoen, punt", zegt woordvoerder Mijnlieff. "Dus andere betaalsystemen hébben." Niet polsen of en wie er interesse heeft. Niet beloven om er op een gegeven, nog onbepaald moment mee te komen. Terwijl ondertussen de procedure voor het aanvechten van het ACM-besluit loopt.

Elke week

Want dat besluit is geveld en door de voorzieningenrechter 'geratificeerd'. De eerste dwangsom is deze week dus door de ACM gevorderd en de timer loopt. "De ACM kijkt elke week of er is voldaan", vertelt Mijnlieff. Dat gebeurt dan telkens vanaf de vrijdag, wat de toezichthouder dus weekendwerk bezorgt. De reden daarvoor is simpel: de initiële 'deadline' van 15 januari was op een zaterdag. Dus dan volgt elke weektermijn voor de dwangsom daarna telkens weer op het weekend.

De keuring van de ACM of Apple voldoet, is niet simpelweg een kwestie van de voorwaarden (terms and conditions) doornemen die Apple stelt aan developers, legt Mijnlieff uit. De toezichthouder doet ook aan terugkoppeling naar dating-apps om daarlangs te kijken of eventuele geboden mogelijkheden dan echt werken, of ze bruikbaar zijn. Want naast dat Apple nu niet voldoet, heeft het ook nog extra drempels opgeworpen.

Zo stelt de iOS-maker dating-apps voor de keuze: óf in de App Store een betaalsysteem van een derde partij gebruiken, óf gebruikers verwijzen naar externe betaalmogelijkheden. (Óf natuurlijk het bestaande betaalsysteem van Apple blijven gebruiken en dan niets hoeven te doen.) De ACM legt aan AG Connect uit dat Apple met de opgelegde keuze tussen in-appstore betaalsysteem óf extern betaalsysteem ook niet voldoet aan de eisen die de toezichthouder stelt voor dating-apps.

Biljoenen, miljarden, 5 miljoen

De nu te innen dwangsom van 5 miljoen euro is zowel in Nederland als ook internationaal cynisch ontvangen. Mensen wijzen erop dat Apple één van de meest waardevolle bedrijven ter wereld is, gekeken naar beurskoers én naar geboekte omzet en winst. De marktkapitalisatie van Apple is momenteel zo'n 2,6 biljoen dollar en de omzet bedroeg afgelopen kwartaal 83,4 miljard dollar. Dat laatste is met 29% gestegen ten opzichte van het vierde kwartaal van boekjaar 2020.

De daarbij geboekte winst bedroeg 20,6 miljard dollar. Omgerekend naar het 'ritme' van de ACM-dwangsommen heeft Apple dus zo'n 2 miljard dollar winst per week. In euro's is dat met de huidige wisselkoers ongeveer 1,8 miljard euro. De dwangsom van 5 miljoen euro per week kan daar wel 360 keer in. De Nederlandse boete, met een maximum van 50 miljoen euro, steekt dus nogal schraal af tegen de geldmachine van Apple, die gestaag doorgroeit.

ACM-woordvoerder Mijnlieff legt uit dat de zwaarte van de dwangsom afhankelijk is van de markt, het misbruik en het aantal gedupeerden. De factor markt is beperkt tot Nederland, iOS-apps en dan specifiek dating-apps. De factor misbruik wordt bepaald door de inkomsten uit in-app aankopen door dating-apps in Nederland. En de factor van het aantal gedupeerde dating-apps is ook niet heel groot. ACM-woordvoerder Mijnlieff spreekt van enkele "tientallen dating-apps".

Wordt vervolgd?

Als Apple niet tot inkeer komt, en dus tien weken lang de 5 miljoen euro per week betaalt, wat dan? De ACM geeft aan dat het dan een nieuw oordeel kan vellen, wat daarna eventueel tot nieuwe dwangsommen kan leiden. De woordvoerder laat zich er echter niet over uit of dat gaat gebeuren, op welke termijn, en wat dan de hoogte van mogelijke boetes zoal kan zijn. Eerst komt aankomend weekend de volgende keuring. Misschien dat Apple dan wel voldoet en het dus geen verdere dwangsommen verschuldigd is aan de Nederlandse marktwaakhond.

Of misschien dat maandag de tweede 5 miljoen euro 'valt'. Ondertussen merken app-developers cynisch op dat het wel erg frustrerend moet zijn om overgeleverd te zijn aan vage criteria die een reviewer van een appwinkel, pardon: toezichthouder, stelt. Apple heeft namelijk vaak genoeg app-makers om vage redenen buitengesloten van zijn grote App Store. Soms bij indienen van een app, soms bij updaten van een app.

Reactie toevoegen
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.