Loopbaan

Carriere

‘We staan op een keerpunt’

Er is dringend behoefte aan meer vrouwen in de IT.

9 juli 2016

Er is dringend behoefte aan meer vrouwen in de IT.

Er is dringend behoefte aan meer vrouwen in de IT. Niet alleen moet ook dit arbeidspotentieel worden benut, door vrouwen verandert de dynamiek in een IT-team en verbetert de kwaliteit van producten en diensten. Zes vrouwen discussieerden tijdens een Ronde Tafel over dit onderwerp en waren het over een ding eens: “We staan op een keerpunt!”

Het tekort aan vrouwen in de IT is een hardnekkig probleem. Zowel in de opvoeding als in het onderwijs moeten er veranderingen plaatsvinden en we moeten op zoek naar aansprekende rolmodellen. En dan nog is de vraag of dit voldoende zoden aan de dijk zet. Dat was de conclusie na de Ronde Tafel die AutomatiseringGids organiseerde over vrouwen in de IT.

Seuntiëns: “De situatie is langzamerhand onhoudbaar aan het worden. De vraag naar goed opgeleide IT-professionals trekt in rap tempo aan. Bijna alles is IT, je kunt er niet meer omheen. Ik denk dan ook dat er vanzelf meer vrouwen gaan instromen, ook omdat IT steeds intuïtiever tot de eindklant komt. We staan nu echt op een keerpunt. Vrouwen zullen wel moeten.” Zij merkt dat er de laatste jaren bij bepaalde soorten softwarepakketten, zoals CRM, ERP en SAP, meer vrouwen toehappen. Die systemen liggen dichter tegen de business aan en zijn minder technisch. “Dat spreekt vrouwen meer aan. Hierdoor komen meer vrouwen in aanraking met IT. De kans bestaat dat zij doorstromen naar de harde IT-functies.”

Communicatie wordt belangrijker

Wat volgens Oosterman ook gaat helpen is dat applicaties steeds vaker in agile teams worden ontwikkeld. Hierdoor wordt communicatie tussen teamleden vanuit allerlei disciplines veel intensiever en belangrijker. ­“Zeker in dat soort settings bieden vrouwen meerwaarde. De chemie ­verbetert, er is meer interactie. Dus er wordt om die reden vaker gezegd door bedrijven en klanten: joh, doe er eens wat dames bij!” Zij benadrukt wel dat zij weg wil blijven van het generaliseren. “Ik heb een aantal ­mannen om me heen die echt schatjes zijn. Niet alle mannen zijn hard en zakelijk en niet alle vrouwen zijn empatisch en gevoelig. Er zitten ook krengen tussen.”

Marlies Seuntiëns

Seuntiëns (41) is lead consultant bij ilionx. Zij is een ervaren projectleider en informatie-analiste. Van oudsher is zij graficus. Seuntiëns rolde bij toeval de IT in, maar de interesse was al vroeg gewekt. Zij was trainer-leerstofontwikkelaar en schreef trainingen voor nieuwe softwarepakketten van het bedrijf waar ze werkte. “Ik merkte dat ik het bijzonder interessant vond en dat de interesse verder ging dan alleen maar trainingen schrijven. Het matchte op de een of andere manier.”

Seuntiëns begon haar IT-carrière als applicatiebeheerder en interfacespecialist. Later specialiseerde zij zich in BI. Ze heeft ervaring in rollen als interim-manager ICT, beheer- en servicemanager. Na een uitstap naar de consultancy richt zij zich de laatste jaren meer op projectmanagement, maar de passie voor techniek is nog steeds aanwezig. Zij is nu interimmanager van de applicatiebeheergroep bij de gemeente Eindhoven.

De vrouwen zijn ervan overtuigd dat zowel bedrijven als de overheid niet achterover moeten leunen. Zo gaat er een enorm sterk signaal uit als er een quotum zou komen voor de IT-branche, en zou het helpen als bètastudenten – en IT-studenten in het bijzonder – wel weer studiefinanciering zouden ontvangen. Wajer: “Dan moet je eens kijken hoeveel mensen die studie gaan doen – ook vrouwen.” Oosterman denkt dat er door het nijpende tekort aan IT-professionals vanzelf meer maatschappelijke druk gaat ontstaan. “Toen het minder ging met de economie was er minder aandacht voor dit probleem. Dat komt omdat de eerste prioriteit bij elk bedrijf ligt bij overleven. Dat is wat veel IT-bedrijven tot voor kort hebben gedaan. Als je in een krimpende organisatie zit is het bovendien heel erg moeilijk om je populatie te veranderen. Nu staat meer diversiteit weer hoog op de agenda van veel werkgevers. Bovendien is het nu meer geaccepteerd dat je als vrouw fulltime werkt dan twintig, vijftien jaar geleden, dat scheelt ook.” Toch vreest Bosman dat we over tien, vijftien jaar exact dezelfde discussie kunnen voeren als vandaag. “Toen ik startte in de IT was ik vaak de enige vrouw. Toen zeiden ze: over tien, ­vijftien jaar is zeker een kwart vrouw. Maar ik ben nog steeds een vreemde eend in de bijt. Ik vraag me af of dat over een jaar of tien eindelijk ­veranderd is, Ik denk het eerlijk gezegd niet…”

Wennekers denkt dat er serieus iets moet veranderen in het onderwijs om meer vrouwen de IT in te krijgen. “Ik werd echt raar aangekeken toen ik voor een IT-studie koos. Docenten en klasgenoten van de havo vroegen: ‘Weet je het wel zeker? Kan je dit wel? Wat moet je daar?’ Er was maar een docent die zei: ‘Joh, je vindt dit zo leuk: ga ervoor!’ Nu sta ik ­redelijk sterk in mijn schoenen en trek ik me niets aan van peer pressure, maar dat geldt lang niet voor iedereen op die leeftijd. Ik zou meiden willen adviseren: luister naar jezelf. En ouders moeten de keuze van hun kind ondersteunen en het niet uit hun hoofd proberen te praten. Mijn ­ouders hebben altijd gezegd: ‘Als JIJ dit leuk vindt… ga ervoor!’ Daar ben ik blij om.”

Pien Oosterman

Oosterman is Chief Sales Officer en directielid bij Sogeti Nederland. Daarnaast vormt zij met haar man een samengesteld gezin met in totaal vijf kinderen, in leeftijd variërend tussen de 24 en 10 jaar. Hiervoor was zij onder meer Head of Procurement – Global Professional Services & Outsourcing bij ING. Van 1998 tot 2008 vervulde zij ook al diverse rollen bij Sogeti, waar zij haar carrière in de IT begon als testengineer. Na een jaar geneeskunde te hebben gestudeerd, switchte zij naar commerciële economie aan de Hogeschool van Amsterdam. Zij rolde per toeval de IT in. “Na vier jaar bij Yakult te hebben gewerkt dacht ik: ik moet echt iets anders, dit is het niet. Ik kreeg de kans om bij Sogeti te beginnen als testengineer, waarbij ik eerst een interne opleiding volgde van twee maanden. Ik had eerst geen flauw idee wat het vak inhield, maar ik merkte al snel dat ik het superleuk vond.”

Bij Sogeti werken er in de testhoek nog relatief veel vrouwen, maar in de developershoek is het volgens Oosterman dramatisch: minder dan 10 procent. “Ik zit in het dagelijks bestuur, dus als dit niet goed gaat, dan is het mijn eigen schuld. Ik trek er keihard aan! We hebben een apart programma en hebben allerlei initiatieven lopen. Het kost best wel veel moeite om het constant op de agenda te houden. Het gaat er af en toe behoorlijk confronterend aan toe.”

Oosterman weet dat de reactie van de docenten van Wennekers geen uitzondering vormt. “Uit onderzoek van VHTO blijkt dat docenten vaak tegen meiden die prima scoren op bètavakken zeggen: ‘Je talent ligt meer bij talen.’ Jongens met vergelijkbare cijfers voor bètavakken krijgen wel het advies om een IT-studie te gaan doen. Dat vind ik echt shocking.”

Toen Wajer op de havo haar vakkenpakket moest kiezen, stond zij een onvoldoende voor natuurkunde. “Mijn docent zei: kies het maar niet. ­Terwijl ik dacht: ja dag, ik wil een technische studie gaan doen, dus ik heb het nodig. Ik ga er gewoon keihard aan werken en ik ga het vast nog wel een keer snappen. Dat was ook zo, want in mijn eindexamenjaar had ik een voldoende.” Volgens de deelnemers aan de Ronde Tafel ontbreekt het docenten vaak aan goed lesmateriaal. Maar het schort docenten Informatica vaak ook aan passie en gedrevenheid, uitzonderingen daar gelaten.

Nicole Wajer

Wajer (42, getrouwd, bewust geen kinderen) is Consulting Systems Engineer bij Cisco. In deze rol doet zij voor heel Europa Content Security, zoals web- en e-mail-proxy en malware-detectie. Verder is zij rolmodel bij de VHTO, het landelijk expertisebureau meisjes/vrouwen en bèta/techniek. Zij begon in 2007 bij Cisco als systems engineer voor de publieke sector. Verder werkte zij in diverse functies bij Acision, LogicaCMG, MIH en Nomura. Zij studeerde Applied Sciences aan de Universiteit van Amsterdam, Zij ziet zichzelf als ‘echte techneut’ en haar interesse gaat momenteel vooral uit naar Internet of Things (IoT), IPv6 en Security. “Alle banen die ik heb gehad zijn op mijn pad gekomen. Mijn man en ik zijn allebei technisch. Hij kwam toen we net aan het daten waren niet met chocola, bloemen of lingerie aanzetten, maar met een ingelijst aandeel Cisco en leuke gadgets. Ik ben een echte bèta- meid, van jongs af aan al.”

Wajer denkt dat het niet alleen misgaat in het onderwijs, maar al veel vroeger bij de ouders, die doorgaans nog heel stereotiep denken over meiden en techniek. In mei bleek uit een Amerikaans onderzoek dat Nederlanders technische studies het vaakst ter wereld aan ‘typisch iets voor mannen’ koppelden. Lefeber: “Er wordt vaak gedacht dat IT moeilijk en technisch is. Dat zie je in het buitenland veel minder vaak. Dus ik denk dat het deels cultureel bepaald wordt. Ik heb veel vrouwelijke collega’s uit het buitenland. In andere landen zijn vaak veel meer vrouwelijke rolmodellen.” Wajer heeft een tijdje in Maleisië gewerkt en op de werkvloer wemelde het er van de vrouwen. “Daar hebben ze een nanny om voor de kinderen te zorgen, dat is daar heel normaal. Minder gaan werken nadat er kinderen zijn geboren is daar not done. In Nederland vragen ze een vrouw als ze zwanger is: ‘Hoe ga je dat dan doen met de kinderen?’ Ik vind Nederland daarin heel erg conservatief.”

Seuntiëns merkt dat haar vriendinnen niet in de IT willen werken. “Ze denken dat je vaak laat thuis bent, dat je met alleen maar mannen werkt en dat parttime werken niet mogelijk is. En ze hebben vaak nog gelijk ook, maar niet met dat dat alleen in de IT zo is. Toch kleeft dat beeld aan IT vast en dat heeft invloed op keuzes die meiden en vrouwen maken.” Dat is jammer, vinden de dames, want er zitten zeker voordelen aan meer vrouwen in een IT-team. Wennekers: “Als er meer vrouwen bij ­komen ontstaat er meer balans, is mijn ervaring. Er wordt makkelijker ­gecommuniceerd, meer op details gelet en een product of dienst wordt beter en completer als het team divers is.” Seuntiëns weet uit ervaring dat de dynamiek verandert als je één vrouw tussen een groep mannen zet. “Maar dat geldt ook voor één man tussen een groep vrouwen, of voor allochtonen en homo’s. Diversiteit maakt het spannend. De mix is leuk.”

Ingrid Bosman

Bosman (64) is al 28 jaar actief in de IT. Ook zij is er toevallig ingerold. Zij begon haar IT-carrière bij SAS Institute, nadat ze door haar man op een interessante vacature was gewezen. “Ik werd aangenomen en dacht in het begin: wat doe ik hier? Ik ben helemaal niet technisch opgeleid, maar mijn geluk is dat ik een fotografisch geheugen heb. Bovendien klikte de ICT en ik gewoon op de een of andere manier. Ik ben het gaandeweg leuk gaan vinden. Ik ga met een big smile naar mijn werk en kom met een net zo grote glimlach thuis. De businessproblemen en het klantcontact vind ik het leukste.” Sinds mei 2001 is zij Sales Director Benelux bij de Canadese Enterprise Information Management expert OpenText. Zij is verantwoordelijk voor de Benelux-markt en zeer ervaren op het gebied van leiderschap in IT-werkomgevingen. Zij is getrouwd en heeft twee dochters en een zoon.

One of the guys

De zes vrouwen denken dat zij geen ‘doorsnee vrouw’ zijn. Ze voelen zich inmiddels ‘one of the guys’ tussen hun mannelijke collega’s en hebben het idee dat ze gerespecteerd worden op de werkvloer. Zij vinden het stuk voor stuk juist leuk om in een mannenwereld te werken, maar benadrukken wel dat je er stevig voor in je schoenen moet staan. Ze roemen de ­directheid van mannen en waarderen het dat ze vandaag bonje kunnen hebben met een mannelijke collega omdat ze totaal niet op één lijn zitten, maar ‘s avonds gewoon een biertje met hem kunnen drinken. “Vrouwen kijken elkaar daarna zes weken niet aan. Die zien het vaak als persoonlijke aanval. Toen ik met vrouwen werkte, moest ik continue op mijn tenen lopen. Ik zei bepaalde dingen gewoon niet, omdat ik wist dat er daarna weer gigantisch gedoe van zou komen”, vertelt Seuntiëns. ­Lefeber: “Ik gebruik heel veel humor en stel me open en eerlijk op. Dat is eng, maar dat werkt het beste. Je moet je niet laten overpoweren.”

Wajer zegt er ook wel gebruik van te maken dat ze vrouw is: “Als ik iets nog niet zeker weet, dan laat ik dat duidelijk merken. Want ik ben tenslotte een vrouw en dan mag ik vijf keer per tien seconde van gedachte veranderen”, lacht zij.

Jennifer Wennekers

Wennekers (25) is studente Business Information Systems, een internationale master aan de UvA/VU. Hiervoor studeerde zij System and Network Engineering (Bachelor) aan de Hogeschool Utrecht, waar zij koos voor de richting Security en zich specialiseerde in malware-detectie. Nadat ze de havo had afgerond wilde ze de IT-kant op, maar ze had haar vakkenpakket afgestemd op haar eerdere studiekeuze: journalistiek. “Maar daar was zo veel animo voor dat jaar, dat ik afhaakte. Ik wilde me onderscheiden en niet een van de vele duizenden worden. Toen bedacht ik al snel dat ik IT ook altijd al erg leuk en interessant vond.” Daarom besloot ze eerst te kiezen voor een mbo-ICT-opleiding: Media Technology om daarna door te stromen naar het hoger onderwijs. Haar afstudeerstage deed zij bij Motiv ICT Security, waar ze nu naast haar master parttime werkt. Zij ambieert straks een functie in de Business- en IT-alignment. “De interesse voor IT heb ik van huis uit meegekregen. Mijn vader had altijd computers thuis en ik kreeg zijn oude computers om mee te spelen. Ze hebben mij altijd gesteund in mijn keuze voor ICT. Ze had- den al snel door dat ik dit het liefste wilde.”

Wieke Lefeber

Lefeber (42) houdt zich op de software afdeling binnen ASML bezig met kwaliteitsbewaking en -verbetering. Sinds juli 2011 is ze daarnaast Interne Coach. Hiervoor was zij onder meer teamleider en design engineer; ze begon in Veldhoven in 2000 als Design Engineer Metrology op de software afdeling. Zij studeerde toegepaste wiskunde aan de Universiteit Twente. Aanvankelijk wilde zij het onderwijs in, maar gaandeweg kwam zij erachter dat dit niets voor haar was.

Haar toenmalige vriend had een baan in Eindhoven, dus ging zij ook in die regio op zoek. Zij kwam bij ASML terecht, op de softwareafdeling, in een groep waar heel veel natuurkundigen en wiskundigen zaten. Lefeber hield zich bezig met de laag waar alle subsystemen bij elkaar komen, waarbij er veel wordt gewerkt met meetgegevens van sensoren. “Er zit heel veel modelleerwerk in – dus wiskunde. En dat maakt het leuk. Voor mij was de softwarekant het minst leuke van mijn werk, al vind ik het wel steeds fascinerender worden.” Lefeber is getrouwd en heeft vier kinderen.

Bij ASML is in totaal 13 procent vrouw. Bij software ligt het aandeel vrouwen onder de 10 procent. Meer dan de helft van die vrouwen komt uit het buitenland.

Lefeber merkt op dat meiden over het algemeen wat minder zelfverzekerd en risicomijdender zijn dan jongens. Zij betwijfelt dan ook of door het afschaffen van de studiebeurs meer meiden zullen kiezen voor een IT-studie. “Misschien werkt dat bij jongens wel zo. Die kijken: waar is de baanzekerheid het grootst en waar kan ik het meest verdienen? Maar meiden kijken vooral naar: wat vind ik leuk en waarvan weet ik zeker dat ik het kan? Meiden durven geen foute keuze te maken. Dus ze moeten veel meer gesteund en begeleid worden dan jongens.” Wajer valt haar bij: “Dat durven is echt een dingetje. Bij vacatures vragen ze soms minimaal tien jaar werkervaring. Vrouwen met acht jaar ervaring reageren daarom maar niet, terwijl mannen met evenveel ervaring zonder blikken of blozen zeggen: ‘ik ben wat je zoekt!’” Zowel Lefeber als Oosterman horen van recruiters terug dat het cv van vrouwen vaak veel bescheidener is dan dat van mannen. Oosterman: “Je moet het cv van een vrouw als recruiter met een andere bril bekijken en goed onderzoeken of er geen sprake is van valse bescheidenheid.”

Bevooroordeelde bril

Oosterman heeft de meeste moeite met recruiters die zeggen: ‘Ik zoek gewoon het juiste profiel – of het nou een man of vrouw is.’ Want dan zit je gelijk weer met je bevooroordeelde bril te kijken en kom je bij de mannen uit, want die zijn op papier gewoon beter. Tenminste, ze presenteren zich als de beste kandidaat. Goede vrouwen zijn minder zichtbaar. Bovendien blijkt uit onderzoek dat als je hetzelfde CV stuurt, maar een met een mannennaam erboven en een met een vrouwennaam, dan komt die vrouw minder vaak door de selectie dan de man. Datzelfde geldt voor allochtonen, trouwens.” Die onbewuste vooroordelen zijn volgens haar niet aan te raken. “Je kunt er niets mee. Behalve bewustwording, mensen erop attenderen. Het gaat om bewust worden van je eigen mindbugs.”

Seuntiëns: “Er gaat geen maand voorbij dat ik hier niet roep dat er meer vrouwen moeten komen bij ilionx. Het aandeel zit onder de 10 procent bij de echte harde IT’ers. Ik leg er bewust heel veel focus op. Ik ben eerder bereid een vrouw een kans te geven, ook als zo iemand misschien op het eerste gezicht geen 100 procent match lijkt.”

Volgens Oosterman eisen klanten in de consultancyhoek steeds vaker dat er meer vrouwen in teams zitten. “Dat heeft te maken met alle boekhoudschandalen. Mannen nemen nou eenmaal meer risico’s. Met vrouwen is de kans groter dat het gebalanceerd verloopt en dat er geen excessen zijn. Dus daar is het gewoon een commercieel doel geworden. Als je geen diversiteit biedt in je teams, dan laten ze je gewoon links liggen en stappen ze naar de concurrent.”

Imagoprobleem

Volgens Wajer kampt de IT nog altijd met een imagoprobleem. “Ik sprak vorige week met een meisje dat sterrenkunde wilde studeren. Maar ze was er ‘helaas’ achter gekomen dat ze dan veel met een computer moet werken. Ze reageerde met: ‘Ieuw!’ en trok er een heel vies gezicht bij.” Daarom denken de vrouwen dat goede, maar vooral leuke informaticalessen op school enorm belangrijk zijn. Oosterman: “Ik ontdekte ook pas hoe leuk het was nadat ik in het opleidingstraject van Sogeti was beland. Je moet ermee in aanraking komen. LOI Kids biedt een cursus websites bouwen aan. Dat is hartstikke leuk. Laat ze zulke dingen doen op de basisschool.” Wajer wil ook dat kinderen al op jonge leeftijd lekker aan het programmeren worden gezet. “Ik weet zeker dat er een aantal besmet worden met het IT-virus.” Lefeber denkt dat de IT niet alleen last heeft van stereotypen, maar dat het vak ook minder abstract moet worden. “Er is een duidelijk gebrek aan exposure.”

Rolmodellen

De vrouwen denken dat er meer vrouwelijke rolmodellen naar voren moeten stappen en het podium moeten zoeken. Op dit moment ­gebeurt dat in hun ogen nog te weinig. “Vrouwelijke IT’ers moeten losbreken uit hun comfortzone. Er zitten geen vrouwelijke IT’ers bij De Wereld Draait Door of Pauw. Niet omdat ze niet durven of te bescheiden zijn; ze denken dat ze niet goed genoeg zijn of zijn bang dat ze arrogant gevonden worden. Terwijl mannen er gewoon gaan zitten”, aldus Lefeber.

De boodschap die beter voor het voetlicht moet worden gebracht bij vrouwen is hoe leuk het is om in de IT te werken. Vrouwen willen het meer dan mannen vooral leuk hebben. Het geldaspect is minder duidelijk aanwezig. Bosman: “Dus moeten we overbrengen dat IT gewoon een hartstikke leuk vak is! Die boodschap is heel belangrijk. Wat zo leuk is aan IT? De snelheid waarmee alles weer verandert, de mate van innovatie. Als ik drie weken op vakantie ga ben ik al bang dat ik wat gemist heb.” Oosterman vindt die hele hightechhoek ‘enorm spannend’: “De robotisering, de toepassing ervan in het maatschappelijke leven, het Internet of Things, noem maar op… En je puzzelt je een slag in de rondte. Het is nooit saai.”

Wat zo leuk is aan IT? De snelheid waarmee alles weer verandert, de mate van innovatie.

Lefeber: “Er is zo veel mogelijk in de IT. De oneindigheid en complexiteit fascineren mij.” Seuntiëns vult aan: “Het is spannend en divers en je maakt altijd deel uit van het creatieve proces. Je maakt iemand blij met wat je hebt bedacht met behulp van slimme IT. Geen enkele dag is hetzelfde.”
Wennekers: “Ik krijg een heel hoog gevoel van eigenwaarde hierdoor. Als je een oplossing kan verzinnen tegen DDoS-aanvallen of tegen malware, dan doe je echt iets nuttigs. Dat geeft een heel goed gevoel over jezelf.”
Wajer: “Mijn baan is mijn universiteit: je leert elke dag wat nieuws. En je verdient er nog geld mee ook!”

Dit artikel verscheen eerder in AutomatiseringGids op 25 november 2015
Lees meer over Loopbaan OP AG Intelligence
Reactie toevoegen
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.