Innovatie & Strategie

Zakelijke software
Tom van de Ven

'Verkeersdoorstroming beter met IoT'

Tom van de Ven ziet eindeloze mogelijkheden om mobility te verbeteren, te beginnen bij bruggen.

Tom van de Ven © De Beeldredaktie,  Marco de Swart
21 november 2016

Tom van de Ven ziet eindeloze mogelijkheden om mobility te verbeteren, te beginnen bij bruggen.

'De brug stond open' wordt een al maar slechtere smoes om te laat te komen. Over enige tijd kun je op je smartphone zien dat de brug open gaat, of houdt je navigatiesysteem er rekening mee. Tenminste, dat is de visie van Tom van de Ven. Met zijn bedrijf Mobility Sensing wil hij de informatie over de open-dichtstatus van bruggen beschikbaar maken, te beginnen met de circa 500 beweegbare bruggen in het hoofdwegennet. LoRa en het Internet of Things spelen een cruciale rol in die plannen.

De overheid heeft er wel oren naar. In het Beter Benutten-programma van het ministerie van Verkeer en Waterstaat, dat de bereikbaarheid van drukke regio’s moet verbeteren, is het breed beschikbaar maken van de data over open of dichte bruggen al lange tijd een speerpunt.

De verkeersveiligheid verbetert omdat automobilisten al ver van tevoren een waarschuwing krijgen wanneer een brug in de snelweg open is en daardoor niet verrast worden door de file. Ook het terugbrengen van de economische schade van het oponthoud is een argument om hier werk van te maken. Hoe minder (vracht)auto's stil komen te staan voor bruggen, hoe efficiënter de doorstroming.

De uitvoering blijkt echter lastig. De statusinformatie van vrijwel alle bruggen is bekend, bijvoorbeeld omdat ze op afstand worden bediend, maar is ook gefragmenteerd. Elke brug heeft zijn eigen informatiesysteem en zo daar al de gegevens uit zijn te halen, zitten ze verspreid over de systemen van een paar honderd wegbeheerders, zoals gemeenten, waterschappen, provincies en Rijkswaterstaat. Op dit moment is de informatie van slechts vijftig bruggen centraal beschikbaar. Het proces om de rest aan te sluiten, verloopt uiterst moeizaam.

Sensor verandert alles

“Daarom dacht ik: zet er een sensor tegenover”, zegt Tom van de Ven. De ondernemer heeft een indrukwekkende carrière in de ontwikkeling van slimme mobiliteitsdiensten waarbij hij de zaken vanuit het oogpunt van overheden en dat van navigatiebedrijven heeft kunnen bekijken. Ook adviseerde hij de Europese Commissie op het terrein van intelligente transportsystemen. “Ik zit al lang in deze business en wordt niet zo snel enthousiast – maar nu wel. Er komen een aantal zaken bij elkaar die het businessmodel op zijn kop zetten.”
Zijn plan is de traditionele communicatie helemaal links te laten liggen. “Dat gaat sneller en is goedkoper. Sensoren worden steeds goedkoper. Je kunt communiceren over LoRa of Sigfox. Het moet niet zo moeilijk zijn om bij elke brug een paar sensors te plaatsen.”
Al googelend kwam hij op het Sodaq ONE-platform, dat in een Kickstarter-project is ontwikkeld door Sodaq, een bedrijf van Henk Smeenk. De hardware is gebaseerd op het openhardwareplatform Arduino. Standaard zit op elk Sodaq ONE-bordje onder andere een LoRa- en een GPS-module en een versnellingsmeter. Zo'n bordje kost enkele tientjes.

“Henk en ik raakten in gesprek en al heel snel kwamen we tot de conclusie dat je met deze sensoren veel meer kunt dan alleen bruggen in de gaten houden. Door continu dingen die bewegen te meten, ontstaat een schat aan informatie voor beleidsmakers, beheerders en serviceproviders zoals de leveranciers van navigatiesystemen.”

Niet alleen beweging past in dat plan. De strooisensoren die al bij Sodaq zijn ontwikkeld, kunnen een bijdrage leveren aan de informatiestroom. Een strooisensor meten continu de temperatuur. Ook meet het ding het zoutgehalte op het wegdek aan de hand van de elektrische geleiding. “Die techniek bestaat al lang. Het bijzondere is dat je geen draadjes meer nodig hebt. Tot nog toe ontkwam je daar niet aan. De detectielussen in de snelweg bijvoorbeeld, zijn allemaal verbonden met glasvezel. Hartstikke duur! Draadloze Bluetooth-beacons om verkeersdrukte te meten, hebben nog steeds een stroomdraad nodig. Sodaq ONE-kastjes kun je een paar jaar op een enkele batterij laten draaien. Dat verandert de zaak, dat is een echte gamechanger.”

Veel meer meetpunten

Doordat de sensoren goedkoop zijn en makkelijk te installeren, kun je veel meer meetpunten installeren dan voorheen. Nu zijn er bijvoorbeeld strooisensoren die representatief zijn voor de status van een groot stuk weg. Dat leidt tot onnauwkeurigheid, bijvoorbeeld als een deel van de weg in de schaduw ligt, of er hoogteverschillen in de weg zitten. “Door meer sensoren in te zetten, kun je een nauwkeuriger beeld krijgen. Je kunt dan veel minder gaan strooien. Het betaalt zichzelf terug.”

Het beheer is ook eenvoudiger dan van de klassieke sensoren. Met de versnellingsmeter is makkelijk te controleren of de sensor niet van zijn plek is geschoven. Doordat ze een GPS-module hebben, geven ze zelf steeds aan waar ze zich bevinden. In klassieke systemen moest worden bijgehouden welk signaal van welk nummer kwam en bij welke sensor dat nummer hoorde. Ook zijn de systemen door de lage prijs beter redundant uit te voeren. “Valt er een uit, heb je altijd de ander als back-up. Ze zijn zo goedkoop dat het er naartoe rijden duurder is dan het vervangen.”

Het aardige is, vindt Van de Ven, dat je kunt gaan nadenken over private exploitatie van dit soort sensornetwerken. Die waren door de complexiteit en omvangrijke investeringen tot nog toe altijd een echte overheidstaak. “Zo is het ook met de brugdata. Als overheden of bedrijven garanderen dat ze garanderen dat ze gedurende een aantal jaar die gegevens afnemen en er open data van maken, dan rollen wij het netwerk uit. Er is dus geen risico's voor de overheid.”

Losse eindjes

Hoewel de businesscase niet erg ingewikkeld lijkt, zijn er toch nog wel wat zaken op te lossen voordat de 'brug stond open'-smoes door iedereen is na te trekken. De techniek van de sensor en de communicatie vormen weliswaar geen probleem, maar waar je de sensoren plaatst vraagt nog wel wat aandacht. “Aanvankelijk dachten we de sensoren in het brugdek aan te brengen. Maar op het moment dat het brugdek gaat bewegen, is de brug al open en zijn de bomen naar beneden. Dan ben je dus te laat. Dus zijn we overgeschakeld naar een lichtsensor op de waarschuwingslichten die ziet wanneer de bomen dicht gaan. Als je de sensoren op een slimme manier vastmaakt aan de behuizing, hoef je ook niet te boren.”

Maar de lichten zijn niet bij alle bruggen hetzelfde. “Er zijn er nog veel met klassieke lampen, maar steeds meer zijn voorzien van LED-lampen. De ouderwetse lampen hebben een kap waar je met een magneet wel iets aan kan bevestigen, maar de LED-lampen hebben niet zo'n kap.” Van de Ven denkt dat op te kunnen lossen met een minisensor die aan elke kap geplakt kan worden. “We denken erover om eerst een klein pilotje te doen samen met één wegbeheerder om dat soort dingen uit te zoeken. “

Lees meer over
Lees meer over Innovatie & Strategie OP AG Intelligence
Reactie toevoegen
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.