fenced clouds

Vendor lock-in: de cloud

© CC BY 2.0 - Flickr.com Edmund Garman
20 augustus 2010

Noviteit of niet, cloud computing is zonder twijfel hét IT-onderwerp van dit moment. Volgens recent onderzoek maakt 45 procent van de Nederlandse ondernemingen al gebruik van clouddiensten. Bij velen leeft dan ook de verwachting dat cloud computing de verhouding in de IT-sector, die vooralsnog wordt gedomineerd door lokaal beheerde, on-premise IT, drastisch zal veranderen ten gunste van het on-demandmodel van cloud computing.

Voordelen van cloud computing zijn evident. Een gang naar de cloud kan resulteren in lagere IT-kosten, betere schaalbaarheid van IT-resources en kortere implementaties. Tegelijkertijd zien we dat cloud computing als concept nog lang niet is uitgekristalliseerd. Het aantal spelers van betekenis is vooralsnog gering en er is nauwelijks sprake van open standaardisatie. De kans op vendor lock-in aangaande het gebruik van cloud-computingoplossingen is derhalve reëel. Ten eerste leidt de dominantie van een klein aantal leveranciers van clouddiensten tot geringe keuzemogelijkheden en zwakke onderhandelingsposities. Ten tweede compliceert het gebrek aan open standaarden de integratie van interne IT-systemen met clouddiensten en de overstap naar een andere leverancier.

Cloud-computingleveranciers gedijen van nature bij schaalvoordelen: het aanbieden van clouddiensten is pas rendabel bij voldoende schaalgrootte. Dat betekent ook dat er een tendens bestaat naar een situatie waarin relatief grote partijen de markt domineren. De huidige marktprijzen voor clouddiensten die bepaald worden door grote leveranciers zoals Amazon en Google, zijn eenvoudigweg te laag voor kleinere, nieuwe spelers om te kunnen overleven. Bovendien vergt de onderliggende infrastructuur om clouddiensten te leveren gigantische investeringen die alleen kunnen worden opgebracht door zeer kapitaalkrachtige ondernemingen. Er zijn initiatieven van kleinere softwarehuizen en IT-integrators voor samenwerking en consolidatie, maar vooralsnog hebben die, mede door de slechte interoperabiliteit, de dominantie van grote leveranciers niet kunnen aantasten.

Als we kijken naar de verschillende lagen van cloud computing (PaaS, SaaS, IaaS; zie figuur) zien we dat met name op het niveau van platforms de cloud-computingmarkt een uiterst beperkt aantal leveranciers kent. Microsoft (Azure), Google (App Engine) en Salesforce.com (Force.com) hebben tezamen een buitensporig hoog marktaandeel van meer dan 95 procent.

Op de markt van SaaS bevinden zich weliswaar een groot aantal leveranciers, maar per segment zijn de opties vaak toch beperkt tot enkele oplossingen. Aangaande CRM is Salesforce.com de absolute marktleider, terwijl het ‘office’-segment grotendeels wordt bezet door Microsoft (BPOS) en Google (Google Apps).

Op het niveau van infrastructuur is de dominantie van enkele grote leveranciers (Amazon, Cisco en Rackspace) eveneens sterk, maar nieuwe spelers uit de telecommunicatiesector en hosting providers dienen zich aan, waardoor de keuzemogelijkheden voor afnemers zullen toenemen.

De hierboven beschreven beperkte keuzevrijheid betekent een relatief geringe onderhandelingsmacht voor afnemers. Klantspecifieke aanpassingen of right-to-audit worden dan ook zelden door leveranciers geaccepteerd. Het overwicht van leveranciers tegenover hun klanten is, zeker als het kleine en minder kapitaalkrachtige/invloedrijke ondernemingen betreft, enorm.

De standaardisatie van clouddiensten staat met name op platformniveau (PaaS) nog in de kinderschoenen. De meest gebruikte applicatieplatforms in de cloud (Google App Engine, Azure en Force.com) kennen hun eigen API-standaarden die onderling nauwelijks worden ondersteund. Zo beveelt Salesforce.com zijn eigen programmeertaal APEX aan, die exclusief is ontwikkeld voor dit platform. Applicaties die voor het Force.com-platform zijn geprogrammeerd kunnen derhalve niet zonder aanpassingen draaien op Azure of op Google App Engine. Weliswaar ondersteunt Force.com andere talen, maar dan blijft men verstoken van specifieke functionaliteiten van Force.com zoals verschillende batch processings. Microsoft op zijn beurt heeft het Azure-platform vrijwel geheel in dienst gesteld van het .NET-framework en de SQL-variant van Microsoft. Het zal niet eenvoudig zijn om een op basis van een Java-framework ontwikkelde applicatie naar Azure te porteren. Ogenschijnlijk vormt Google App Engine hierop een uitzondering en worden alle open standaarden ondersteund. Google App Engine is evenwel volledig geïntegreerd met andere toolkits van Google zoals GWT. Integratie met Microsoft Web Application Toolkit is vanzelfsprekend niet aan de orde.

Een keuze voor een bepaald platform betekent derhalve dat de daarop ontwikkelde applicatie is gebonden aan de desbetreffende leverancier en zijn toolings. Bij ontevredenheid over kosten of service rest de afnemer weinig anders dan de applicatie opnieuw te bouwen op een ander platform. De omschakelkosten die daarbij horen zijn doorgaans fors, zeker als er gebruik is gemaakt van componenten van derden die op het andere platform niet met een soortgelijke API beschikbaar zijn.

De meeste problemen met vendor lock-in met betrekking tot SaaS zijn het gevolg van de verschillende dataformaten, conventies en datamodellen in de aangeboden software. Een migratie van verschillende SaaS-oplossingen loopt om deze redenen veelal problematisch, zeker als het aantal records groot is en de relaties tussen deze records complex. Ook hier betekent een wisseling van leverancier een ingrijpend conversietraject.

Alleen op het niveau van infrastructuur is er enige sprake van open standaardisatie. De meeste IaaS-oplossingen, waar Amazon EC2 de bekendste van is, bieden veelal gevirtualiseerde machines aan, gebaseerd op open standaarden die onderling betrekkelijk eenvoudig inwisselbaar zijn.

Tegen dominantie van grote leveranciers kunnen individuele afnemers weinig beginnen. Cloud computing vergt nu eenmaal een bepaalde mate van schaalgrootte die vooralsnog is voorbehouden aan een beperkt aantal leveranciers.

Aangaande het gebruik van open standaarden zijn evenwel bij alle beschreven niveaus van cloud computing mitigerende maatregelen mogelijk om de vendor lock-in te verminderen.

Daarbij is goed contractmanagement essentieel. Hierbij dient de afnemer in zowel het verwervingstraject als tijdens de exploitatie van de leverancier te eisen dat de clouddienst gebruik maakt van open standaarden die door meerdere leveranciers (binnen en buiten de cloud) worden ondersteund. Methoden om integratie tussen andere systemen te bewerkstelligen moeten uiteraard bekend en bewezen zijn. Hiertoe is transparantie van de leverancier over de architectuur van de desbetreffende clouddienst randvoorwaardelijk.

Dit betekent ook dat bij de te hanteren strategieën de nadruk op bewuste keuzes op dit terrein dient te liggen. Zeker in het geval van PaaS en SaaS zal bij voorbaat al nagedacht moeten worden over de levenscyclus van zowel de technologie als de relatie met de leverancier. Hoe langer de te verwachten levenscyclus van de relatie, des te meer onzekerheid over het aantal in de toekomst toe te voegen koppelvlakken zal bestaan en hoe urgenter de beschikbaarheid van open standaarden op dit terrein is. Dat kan onder omstandigheden zelfs reden zijn om bewust af te zien van cloud computing op het niveau van SaaS of PaaS, gezien het huidige gebrek aan open standaarden op dit terrein.

Een migratie- dan wel een exitstrategie in het geval de afnemer over wil stappen op een andere clouddienst of terug wil naar een on-premise oplossing, moet altijd voorhanden zijn. Temeer omdat cloud computing in vrijwel alle gevallen externe dataopslag betekent. Het zo vroeg mogelijk uitwerken van een migratie/exitstrategie is een belangrijke factor om de risico’s te verminderen. Te omslachtige en kostbare migratie en/of terugkeer naar on-premise kan eveneens een reden zijn om af te zien van cloud computing.

Drs. Mike Chung RE is manager bij KPMG. Mr. drs. Walter van Holst is jurist bij Mitopics.

Dit artikel is mede gebaseerd op een rapport over cloud computing, zie: http://www.kpmg.nl/Docs/Corporate_Site/Publicaties/From_Hype_to_Future.pdf .

 

Cloud-computing

 
Lees het hele artikel
Je kunt dit artikel lezen nadat je bent ingelogd. Ben je nieuw bij AG Connect, registreer je dan gratis!

Registreren

  • Direct toegang tot AGConnect.nl
  • Dagelijks een AGConnect nieuwsbrief
  • 30 dagen onbeperkte toegang tot AGConnect.nl

Ben je abonnee, maar heb je nog geen account? Neem contact met ons op!