Oplossing ligt in open standaarden

19 november 2010

Voorzitter Arjen Gerritsen van Gebruikersvereniging Centric: Oracle’s optreden ‘bijna een vorm van diefstal’.foto: rob ter bekkeAangetreden eind 2008, krijgt Gerritsen ‘interoperabiliteit’ inmiddels zonder haperen uit zijn mond. De GV heeft er een speerpunt van gemaakt. “Open source zou goedkoper zijn en minder licentieproblemen geven. Wij hebben altijd betoogd dat dit een wassen neus is. Het kost ook geld. Open standaarden, niet open source, zijn de oplossing. Schrik dan de markt niet af met opensourceverhalen, maar laat die zich conformeren aan open standaarden. Je ziet nu dat de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en het programma Nederland Open in Verbinding ook oog krijgen voor dit idee. Het gaat om gestandaardiseerde koppelvlakken. Dat we de discussie hebben kunnen verleggen, zie ik als wapenfeit. Daarmee laden we natuurlijk de verdenking op ons namens de leverancier te spreken, maar we hebben het wel weten te objectiveren. We moeten het ook niet beperken tot een koppelvlakkendiscussie. Het gaat tevens om standaardisatie op proces- en semantisch niveau, om ketendenken, om het uitwisselbaar maken van processen en procedures om zo de dienstverlening te verbeteren.”

Wie overheidsdienstverlening zegt, zegt NUP. Het Nationaal uitvoeringsprogramma dienstverlening en e-overheid dreigt zonder ingrijpende maatregelen te mislukken, leerde een gateway review. In een reactie daarop signaleerde Gerritsen dit voorjaar bij gemeenten ‘vluchtgedrag en discussies over termijnen’. Zijn opvatting is niet veranderd. “Je moet er met deadlines een zekere dwingendheid in leggen, maar ook oog hebben voor de praktijk. Invoering van zoiets als de Basisregistratie Adressen en Gebouwen is een tour de force. Ook De Bilt moet een heraudit doen en is nog niet aangesloten op de landelijke voorziening. Gemeenten willen wel, maar het kost ongelooflijk veel moeite. Ook de betaalbaarheid verdient meer aandacht. Bij de modernisering van de GBA hebben wij gewaarschuwd voor de kosten. Kunnen we dat wel betalen in een tijd dat we financieel de kous op de kop krijgen? Ik krijg weleens de indruk dat daarover wat gemakkelijk wordt gedacht.”

Het Kwaliteitsinstituut Nederlandse Gemeenten (KING) zette onlangs de lancering van zijn plannen om gemeenten te helpen kracht bij door te stellen dat de implementatie van de e-overheid stagneert en dat dit uit dienstverleningsoogpunt ‘niet te accepteren’ is. Het liet erop volgen: “En het lijkt haast onvermijdelijk dat bij enkele gemeenten de informatievoorziening langere tijd geblokkeerd raakt.” Gerritsen (de GV zit in de gebruikersraad van KING): “Ik denk niet dat het zo ver komt. Maar het is goed dat KING dat signaal afgeeft. En dat het op samenwerking inzet. Je ziet steeds meer dat gemeenten elkaar opzoeken. Wij hebben met zeven gemeenten een regionale sociale dienst. Voor de inning van belasting werken we samen met buurgemeente Utrecht. Nog een stap verder en je gaat je ICT bundelen. Het is nog niet uitgewerkt, we kijken naar de markt en naar andere gemeenten. Maar behoud van eigen servers en een eigen afdeling automatisering is eigenlijk uitgesloten.”

Denkt hij dat 132 miljoen euro gevonden zal worden, die KING raamde voor een vierjarig programma om gemeenten bij te staan bij hun NUP-implementatie? Gerritsen geeft een enerzijds/anderzijds-antwoord: “Ik ben de laatste die zegt dat gemeenten geen ondersteuning behoeven. En voor niets gaat de zon op. Maar het zijn krappe tijden en dan moet je keuzes maken. Ook duidelijk is dat gemeenten het niet op eigen kracht kunnen. Ze krijgen al verkapte bezuinigingen op zich af door nieuwe taken zonder extra budget. Maar als je wilt dat gemeenten het hoofd bieden aan uitdagingen van de toekomst, moet je onderkennen dat dit geld kost. Het wordt spannend.”

Met staatssecretaris Bijleveld had overheidsdienstverlening in het vorige kabinet een eigen gezicht. Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in het kabinet-Rutte doet het met één bewindspersoon. De e-overheid ligt in handen van Piet Hein Donner. Wat verwacht Gerritsen? “Als zo’n NUP-traject is opgestart, dat jaren duurt, is het jammer dat dat nu niet prominenter wordt neergezet, ook met een eigen bewindspersoon. Ik heb het gevoel dat het een beetje ondersneeuwt. Reden voor gebruikersverenigingen en de VNG om aandacht te blijven vragen. Gemeenten zijn de vragende partij. Kom maar op, wij willen dóór.”

Naast vertegenwoordiger en belangenbehartiger van 220 lagere overheden, bijna allemaal gemeenten, in de dialoog met Den Haag is de Gebruikersvereniging Centric dat ook richting leverancier. Gerritsen omschrijft de positie van zijn club als onafhankelijk. “Ik bespeur soms de misvatting dat we een soort voorpost van Centric naar het Rijk zijn. Integendeel. We krijgen van Centric geen financiering, er is geen formele band, we zijn alleen belangenbehartiger van onze leden.”

De relatie met het bedrijf is weleens moeilijk geweest, maar zit de laatste jaren in de lift. Al wijst een recent klanttevredenheidsonderzoek nog wel verbeterpunten aan. Uitgerekend op het speerpunt van de gebruikersvereniging, koppelvlakken en interoperabiliteit, laat de leverancier het afweten. Aan de vaststelling dat hier verbetering nodig is, koppelt Gerritsen de waarneming dat die ook al is ingezet. “Het wordt opgepikt. Het is voor Centric ook commercieel van belang erop in te springen.”

Een andere leverancier zit de GV dwars in haar ondersteuning van intergemeentelijke samenwerking: Oracle. “Als zes gemeenten met een centrumgemeente samenwerken en hun applicatie daar op de server laten draaien, laat Oracle zeven licenties betalen. Pas als ze fuseren of een rechtspersoon oprichten geldt het samenwerkingsverband als één.” De kwestie sleept al maanden. Begin juli stelde Oracle gebonden te zijn aan een wereldwijde licentiepolitiek, maar begin september met tips te zullen komen om de Oracle-omgeving handiger in te richten. Twee maanden later waren die er nog steeds niet. De GV heeft Oracle nu gedreigd met ‘verdere actie […] richting het ministerie van Economische Zaken met evt. een kopie ter kennisname aan de Europese Commissie’. Gerritsen ziet Oracle’s optreden als ‘bijna een vorm van diefstal’.

In het klanttevredenheidsonderzoek heeft de gebruikersvereniging ook naar zichzelf laten vragen. Daar kwam een tamelijk verontrustend gegeven uit. Weliswaar scoorde de GV op ‘resultaat’ een 6,8, maar 22,8 procent van de respondenten had daarover geen mening. Bijna een kwart van de leden heeft geen idee of wat de GV doet, iets uithaalt. De website geeft daarover ook weinig helderheid. De laatste nieuwsbrief die men er aantreft, is van mei 2008. Kan een vereniging die zichzelf serieus neemt, zich zoiets permitteren?

Gerritsen: “Die 22,8 procent is inderdaad vervelend. Maar we hebben de handschoen al opgepakt. We investeren in een andere wijze van communiceren. En we krijgen een nieuwe website.” Het bestuur moet de offerte nog accepteren, maar de livegang is al gepland. “Maandag 10 januari gaan we de lucht in.”

Open-standaarden

 
Lees het hele artikel
Je kunt dit artikel lezen nadat je bent ingelogd. Ben je nieuw bij AG Connect, registreer je dan gratis!

Registreren

  • Direct toegang tot AGConnect.nl
  • Dagelijks een AGConnect nieuwsbrief
  • 30 dagen onbeperkte toegang tot AGConnect.nl

Ben je abonnee, maar heb je nog geen account? Laat de klantenservice je terugbellen!