Open source en Europa’s onafhankelijkheidsverklaring

19 augustus 2004
Verrijst Europa als softwaremogendheid? De Europese ICT-industrie heeft de afgelopen jaren voornamelijk de ontwikkelingen in de Verenigde Staten op de voet gevolgd. Ondertussen herbergt Europa echter een groot aantal talentvolle ICT’ers, die lang niet allemaal bij Microsoft werken of Windows-applicaties verkopen. De laatste twee jaar tekent zich een nieuwe trend af: GNU/Linux als Europees antwoord op de Verenigde Staten. Dat GNU/Linux en open source ook nog gesteund worden door Europese overheden, is mooi meegenomen. Gaat de EU de VS voorbijstreven op ICT-gebied? Vijf stellingen.
Veel toonaangevende groepen en persoonlijkheden op het gebied van open source zijn gevestigd in Europa. Hierbij valt te denken aan softwareontwikkelaars en onderzoekscentra. Veel Europese universiteiten hebben een sterke affiniteit met Unix en Europese promovendi brengen hun producten onder de GPL (GNU Public Licence) uit. De Fin Thorvalds baseerde zijn Unix-kernel op Minix, bedacht door Andrew Tanenbaum, tegenwoordig verbonden aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Suse, Openoffice (Duitsland) en MySQL (Zweden) worden gedomineerd door Europeanen. Sourceforge (een belangrijke open source-website) ontvangt meer bezoekers uit de huidige 25 EU-landen dan uit de Verenigde Staten.
Nederland is binnen de EU het meest pro-Amerikaanse land. Toch zie je binnen ons land bedrijven die serieus overwegen om een alternatieve koers te varen. Dit werd zichtbaar toen Microsoft het software assurance-plan introduceerde en de Netwerk Gebruikersgroep Nederland (NGN) protesteerde dat veel bedrijven nu meer zouden gaan betalen voor dezelfde producten. Ook Nederlandse system integrators betogen nu dat een goede financiële berekening van de kosten vooraf moet gaan aan iedere ICT-investering. De keuze voor een upgrade dient dus ook goed onderbouwd te worden. Ook worden steeds meer Nederlandse, maar zeker ook Europese, bedrijven zich bewust van de risico’s van ‘vendor lock-in’ en van het belang van open standaarden en -bestandsformaten.
Volgens een rapport van IDC van juli 2004, zullen Europese bedrijven 98 miljoen dollar uitgeven aan diensten die Linux-gerelateerd zijn. Dit cijfer zal stijgen tot ruim 228 miljoen dollar in 2008.
Het GNU/Linux-project in München leek in gevaar te komen door berichten over mogelijke patentschendingen (zie ook Automatisering Gids van 6-8-2004). Inmiddels hebben gemeentebestuurders van deze Duitse stad gesteld dat het project toch doorgaat. Wellicht dat de mogelijkheid tot een verzekering hiertegen, hierbij een factor is geweest.
Na München is nu ook de gemeente Bergen in Noorwegen (235.000 inwoners) begonnen met de vervanging van Windows- en Unix-servers door GNU/Linux-varianten en bestaat het plan om Linux ook op de desktop-pc’s te plaatsen. De belangrijkste reden die het gemeentebestuur deed besluiten tot deze stap is het voorkomen van ‘vendor lock-in’. Ook de Duitse steden Neurenberg en Augsburg hebben grootse plannen met het open source-besturingssysteem.
Dat er een opkomende Europese Linux-markt is, werd ook aangetoond door Dell, dat zijn eerste Linux-desktop-pc’s onlangs in Europa lanceerde.
Met de toetreding van tien extra lidstaten in de EU is een groot aantal ICT’ers binnen onze grenzen gekomen dat genoegen neemt met een laag salaris en hiervoor hard wil werken. Hoewel bedreigend voor onze lokale arbeidsmarkt, is deze uitbreiding gunstig voor de concurrentiepositie van de EU als geheel. De Verenigde Staten beschikken niet over een dergelijk bestand aan goedkope ontwikkelaars, maar zullen op grote schaal gaan leunen op arbeidskrachten in India en China. Het nadeel hiervan voor de VS is het tijdsverschil. Uiteraard kunnen Europese bedrijven ook aan ‘off shoring’ in Azië doen, maar daarnaast kan het voor hen vanwege de open grenzen binnen de EU en de gemeenschappelijke munt voordeliger zijn om zaken te doen met bijvoorbeeld een bedrijf in Letland.
Het lijkt erop dat Europese overheidsinstanties niet afhankelijk willen zijn van een Amerikaans bedrijf. GNU/Linux is kwalitatief een goed alternatief en er zijn Europese Linux-varianten. (Hoewel er veel GNU/Linux-varianten zijn, distributies genaamd, is er slechts één Linux-kernel. De samenstelling van de beschikbare programmatuur, alsmede de installatieprocedure zijn wel verschillend.) De CEO van Microsoft in Europa, Philippe Dumont, heeft tijdens de TechEd in juni gezegd dat Europa de komende jaren het belangrijkste toneel zal zijn voor de strijd tussen Windows en GNU/Linux.
Volgens marktanalist IDC zorgde de toenemende rol van GNU/Linux in de Europese servermarkt voor een 41,5 procent jaarlijkse omzetgroei (IDC European Server Tracker, juni 2004).
Tijdens de Europese top in Lissabon in 2000 werd gesteld dat de economische toekomst van Europa afhangt van het vermogen om de Verenigde Staten op het gebied van ‘digitale cultuur’ voorbij te streven. Dit is de jaren erna nog bekrachtigd door de Europese conferenties in Stockholm en Sevilla. In een visiedocument voor het E-Europa 2005-actieplan, stelt de IST, een door de Europese Commissie ingesteld orgaan, uitdrukkelijk dat open source-software moet worden aangemoedigd en dat "e-government services for the benefit of citizens should be promoted in particular with use of open source software" (rapport van de ‘IST advisory group’).
De gemeente Parijs en het Franse ministerie van Verkeer en Waterstaat nemen duidelijke stappen in de richting van een brede inzet van GNU/Linux. Bij het Franse ministerie wordt Windows NT volledig vervangen door Linux op 1500 servers. Dat hierbij vooral gekeken wordt naar een plaatselijke, Franse Linux-versie (Mandrake) ligt geheel in de lijn van deze ontwikkelingen. Ook de regering van Groot-Brittannië doet onderzoek naar de inzet van open source.
Het stadsbestuur van Barcelona (4,2 miljoen inwoners) heeft onlangs aangekondigd dat het zijn Windows-infrastructuur geleidelijk zal vervangen door een Catalaanse Linux-variant: Catix.
In Duitsland is de eerste jurisprudentie over de open source licentie-vorm GPL (GNU Public License) beschikbaar. Een rechter heeft gevonnist dat de GPL niet in strijd is met het burgerlijk wetboek of met het auteursrecht (zie Automatisering Gids 6-8-2004).
Je zou GNU/Linux verdedigbaar kunnen betitelen als een platform dat voor een belangrijk deel Europees is en ook door steeds meer bedrijven in ons werelddeel zo wordt gezien. Dit nieuwe platform wint snel terrein en wordt op steeds meer systemen ingezet. Softwarebedrijven die verbonden zijn aan Europese GNU/Linux-varianten of andere open source-projecten, kunnen door geld te vragen voor toegevoegde diensten snel in kracht en bestaanszekerheid toenemen.
De synergie tussen Europese gebruikers en plaatselijke ontwikkelaars heeft altijd goed gewerkt, zeker wanneer ook nog gebruik wordt gemaakt van een Europese GNU/Linux-variant, zoals Suse of Mandrake. Dat Europese informaticafaculteiten zich voornamelijk richten op Unix-achtige besturingssystemen, resulteert in een voldoende aanwas aan experts binnen Europa op Linux- en open source-gebied.
De toekomst zal leren of deze ontwikkeling van voorbijgaande aard is of dat deze Europese onafhankelijkheid zal leiden tot de verrijzenis van een Europese IT-industrie die groter is dan die van de VS.
AUTEUR: Ton Boelens

Ton Boelens is consultant en adviseert grotere bedrijven bij ICT-vernieuwingsprojecten.

Kopstukken Europese open source
• -Linus Thorvalds (Finland) is de bedenker van de Linux-kernel.
• -Alan Cox (Groot-Brittannië) is woonachtig in Wales en is na Linus Thorvalds de belangrijkste ‘kernel hacker’ voor Linux.
• -Wichert Akkerman is Nederlander en projectleider van Debian, de grootste niet-commerciële GNU/Linux-variant. Akkerman is verbonden geweest aan de universiteit van Leiden.
• -Matthias Ettrich (Noorwegen) is de belangrijkste man achter de K Desktop Environment (KDE), een grafische werkom geving voor GNU/Linux die vooral in Europa populair is.
• -Dirk Hohndel (Duitsland) is hoofd ontwikkeling van Xfree86, het meest gebruikte grafische systeem voor GNU/Linux (wordt gebruikt door zowel KDE als Gnome) en is daarnaast CEO van Suse Consulting. Hij heeft gestudeerd aan de universiteit van Würzburg.
• -Jacques Le Marois (Frankrijk) is de oprichter van de Franse Linux-variant Mandrake, een beursgenoteerde onderneming en het Europese antwoord op Redhat.
• -Guido van Rossum (Nederland) is de bedenker van Python, een veelgeroemde en -gebruikte script-taal.
• -Wietse Venema (Nederland) heeft in Groningen gestudeerd en is werkzaam geweest bij de TUE (Eindhoven). Venema is de bedenker van het populaire e-mailpakket Postfix.
 
Lees het hele artikel
Je kunt dit artikel lezen nadat je bent ingelogd. Ben je nieuw bij AG Connect, registreer je dan gratis!

Registreren

  • Direct toegang tot AGConnect.nl
  • Dagelijks een AGConnect nieuwsbrief
  • 30 dagen onbeperkte toegang tot AGConnect.nl

Ben je abonnee, maar heb je nog geen account? Neem contact met ons op!