Loopbaan

Carriere

Ook nerds kunnen tamelijk macho zijn

16 november 2015

Vanessa was een postdoc bij HCI, wat stond voor Human Computer Interaction. Ze werkte aan emotionele robots. Haar studenten maakten bijvoorbeeld de Phobot: een Gremlin-achtige legoconstructie die angstig piepend in een hoekje kroop als je hem een beetje agressief benaderde. Het filmpje op YouTube, waar Henriëtte Cramer uitlegt dat Phobot bedoeld is om kinderen van hun angsten af te helpen, heeft iets aandoenlijks. Meisjes die met poppen spelen (https://www.youtube.com/watch?v=219T9PeqGkc).

De meeste van mijn collega’s aan de UvA namen dat onderzoek niet serieus. Ook nerds kunnen tamelijk macho zijn. In een wereld van ‘Het geeft niet dat je niet briljant genoeg bent om te begrijpen wat ik je vertel’ en ‘De mijne heeft meer teraflops dan de jouwe’ moet je niet aankomen met onderzoek naar bange lieve robotjes. Het is dan ook slecht afgelopen met HCI. Zo gauw het met een beetje goed fatsoen kon, werd de groep opgeheven. Konden we weer serieuze research gaan doen.

Female touch

Verandert een vak als er meer vrouwen in werken? En heeft informatica iets speciaals te bieden op dat gebied. In zijn algemeenheid lijken die vragen natuurlijk onzinnig. Aan de kwaliteit zal het niet liggen. Een aantal jaren geleden mocht ik Nancy Lynch van MIT de ‘Van Wijngaarden Award’ uitreiken. Ze behoort tot de absolute wereldtop van informaticaresearch. En zo zijn er meer. Ik geloof ook niet dat vrouwelijke onderzoekers per se meer sociaal, zacht of empatisch zijn. Ik ken vrouwen, met haar op de tanden, die een stuk harder zijn dan hun mannelijke collega’s. En toch, je kunt je afvragen of het voor een man makkelijker geweest zou zijn om het onderzoek naar emotionele robots op te zetten, en of hij het op dezelfde manier gedaan zou hebben. Want in tegenstelling tot wat veel bèta’s denken, is zulke ‘softe’ informatica natuurlijk van groot maatschappelijk belang. Nu al wordt een groot deel van de zaken om ons heen door robots gemaakt. In de toekomst worden we zelf halve robots, met kunstledematen en -zintuigen. Wie nu geboren wordt, zal wellicht ooit in het ziekenhuis door een robot verzorgd worden. Stephen Hawking is zelfs bang dat de robots ons hele leven overnemen. De informatica lijkt wel toe aan een ‘female touch’.

Filosofisch gezien ligt daar nog een interessanter probleem achter: onderzoek naar ‘echte’ menselijke robots kan niet sekseneutraal zijn. Zo gauw we een machine willen maken die exact op ‘ons’ lijkt, moeten we ook besluiten wat ‘ons’ geslacht is. Het informaticaonderzoek bereikt daarmee gebieden die direct ingrijpen op de seksuele aspecten van de ‘condition humaine’. Dat lijkt te belangrijk om alleen in handen te laten van de ‘waardenvrije’ mannelijke rationaliteit. Pygmalion, Stepford Wives, Olga the perfect female robot, Ava the humanoïd; het eerste dat een mannelijke onderzoeker doet, als hij een vrouwelijke robot bouwt, is verliefd op haar worden. Daar komen we natuurlijk niet verder mee. We zullen het echt samen moeten doen.

Megaproject

Ik geef de laatste jaren het vak datamining aan masterstudenten informatiekunde. Ook die studie vinden veel van mijn collega’s te ‘zacht’, maar het is wel een studie die op alle punten hoog scoort op de arbeidsmarkt. Bovendien is de wiskunde in onze colleges soms redelijk pittig. En het leuke is: de collegezaal zit voor meer dan de helft vol met vrouwelijke studenten die exact weten wat ze willen en keihard werken. Kortom, de dames komen er aan.

En Vanessa? Die leidt nu een grote onderzoeksgroep in Twente. Ze haalt het ene megaproject na het andere binnen. Ik zie haar nog wel eens bij De Wereld Draait Door.

 
Lees het hele artikel
Je kunt dit artikel lezen nadat je bent ingelogd. Ben je nieuw bij AG Connect, registreer je dan gratis!

Registreren

  • Direct toegang tot AGConnect.nl
  • Dagelijks een AGConnect nieuwsbrief
  • 30 dagen onbeperkte toegang tot AGConnect.nl

Ben je abonnee, maar heb je nog geen account? Neem contact met ons op!