Loopbaan

Carriere
klas

Nieuw examenprogramma informatica bijna af

In augustus starten scholen met nieuwe lesmodules havo/vwo.

© Liesbeth Dingemans
16 april 2019

In augustus starten scholen met nieuwe lesmodules havo/vwo.

Op 3 juni horen informaticadocenten in het voortgezet onderwijs meer over de invulling van het vak Informatica in het nieuwe schooljaar dat in augustus van start gaat. Op die dag is laten teams die invulling geven aan het nieuwe programma zien hoever ze inmiddels gevorderd zijn tijdens de bijeenkomst ‘Tomorrow starts here!’ op het hoofdkantoor van Cisco in Amsterdam.

Inmiddels ligt er een nieuw examenprogramma met een breed karakter dat open staat voor leerlingen van alle profielen. Om op langere termijn actueel te blijven, wordt de basis gevormd door concepten die niet zo aan verandering onderhevig zijn en daardoor langere tijd bruikbaar blijven voor het schoolvak.

Alle leerlingen die in informatica examen doen, moeten straks over dezelfde basiskennis beschikken. Die is vastgelegd in een verplicht kernprogramma, bestaand uit een domein vaardigheden en vijf inhoudelijke kennisdomeinen. Bovendien zijn er twaalf keuzeonderdelen die aansluiten bij verschillende domeinen uit het kernprogramma en zich lenen voor koppeling aan verschillende contexten.

Meeste modules vergevorderd

Omdat door deze opzet bepaalde keuzethema’s maar door een paar honderd leerlingen zullen worden gevolgd, is het niet interessant voor commerciële uitgevers om lesmateriaal te ontwikkelen. Daarom gaan teams (bestaande uit docenten en vertegenwoordigers van het bedrijfsleven) zelf aan de slag. Volgens Stichting Leerplanontwikkeling (SLO), een landelijk expertisecentrum om leerplannen te ontwikkelen, zijn de meeste modules al vergevorderd en zijn er nog een aantal modules die nog open staan voor globale feedback.

Het examenprogramma bevat de volgende twaalf keuzeonderdelen:

  1. Algoritmiek, berekenbaarheid en logica
  2. Databases
  3. Cognitive computing (kunstmatige intelligentie)
  4. Computerarchitectuur
  5. Security
  6.  Usability (de mate waarin een interactief systeem de gebruiker in staat stelt effectief, efficiënt en comfortabel in een gegeven omgeving zijn taak te voltooien)
  7. Maatschappelijke en individuele invloed van informatica
  8. Programmeerparadigma's (welke verschillende uitgangspunten zijn er om computerprogramma's te schrijven, waarin verschillen ze?)
  9. Netwerken
  10. Physical computing (hoe benut je computers voor het ontwikkelen van robots?)
  11. Computational science (modelleren en simuleren: hoe zet je informatica- technieken in ten behoeve van andere wetenschappen/disciplines?)
  12. User experience (hoe ervaren gebruikers interactie met computersystemen?)
Examenvak informatica stond lang stil

Het examenvak Informatica voor havo en vwo stamt uit 1998 en is sindsdien niet noemenswaardig aangepast aan technologische ontwikkelingen en de invloed ervan op de maatschappij. Wel is het examenprogramma in 2007 'opgeschud': het aantal eindtermen werd teruggebracht van 53 naar 18. Maar inhoudelijk veranderde er weinig.
Hierdoor raakte het vak achterhaald, signaleerde de KNAW in 2012: 'Informatiekunde en informatica op havo en vwo hebben een marginale positie, schieten kwalitatief tekort en zijn inhoudelijk uit de tijd. Het is urgent daar iets aan te doen.’ De KNAW adviseerde het vak grondig te vernieuwen. Twee jaar later vroeg het ministerie van Onderwijs aan SLO te onderzoeken wat nodig was om een actueel en aantrekkelijk onderwijsprogramma voor informatica te realiseren. Er wordt momenteel hard gewerkt aan de ontwikkeling van nieuwe lesmodules voor leerlingen en scholing voor docenten.
Uit cijfers van DUO blijkt dat in 2015-2016 ongeveer 12 procent van het totale aantal havo/vwo-leerlingen het keuzevak informatica koos.

Voor ieder keuzethema wordt een ontwikkelteam samengesteld, bestaand uit een onderzoekinformaticus, een vakdidacticus van een lerarenopleiding en drie informaticadocenten uit het voortgezet onderwijs. Zij ontwikkelen een lesmodule, die leer- en toetsmateriaal bevat waarmee een keuzethema kan worden gedoceerd. Daarnaast stellen ICT-bedrijven materialen van interne opleidingen en casuïstiek ter beschikking. De materialen moeten voldoen aan bepaalde kwaliteitseisen, zodat het schoolexamen straks op alle scholen een vergelijkbaar niveau heeft.

De modulen Physical Computing, Netwerken, Databases, User Experience: Social Robotics, Game Design, Object-georiënteerd programmeren met Javascript en Computational Science zijn volgens SLO al vergevorderd.

Aantal knelpunten

Onderzoekers signaleren een aantal knelpunten die de realisering van een nieuw, succesvol examenprogramma in de weg kunnen staan. Docenten blijken vaak behoefte te hebben aan meer houvast bij het vormgeven van de schoolexamens. Ook was de kwaliteit van de schoolexamens vaak wisselend. Daarnaast is het binnenhalen van nieuwe docenten essentieel, want het tekort aan informaticadocenten is nu al zo'n 20 procent en zal waarschijnlijk verder oplopen. Jong talent kiest liever voor het bedrijfsleven en voor zij-instromers is het vaak lastig om toegang te krijgen tot de universitaire lerarenopleidingen, vanwege de strenge toelatingseisen. Als dit niet verandert, dreigt het schoolvak informatica te verdwijnen, waarschuwen experts.

Overigens wordt er op diverse plekken gewerkt aan oplossingen voor dit probleem. Zo start er binnenkort in de regio Amsterdam een programma voor het opleiden van hybride docenten. Kandidaten worden versneld opgeleid en staan parttime voor de klas naast hun parttime baan als IT’er.

Scholing

Voor informaticadocenten die met het nieuwe examenprogramma aan de slag gaan, komt er nascholing. Uitgevers verzorgen gebruikersdagen voor verplichte onderdelen van het kernprogramma en de ontwikkelteams zorgen dat er scholing komt voor keuzeonderdelen. Ook wordt er een ‘Handreiking schoolexamen informatica’ gemaakt om docenten houvast te geven bij het uitvoeren van het examenprogramma. Meer informatie vindt je hier en hier.

Cisco laat op 3 juni zien welke bedrijfsmatige activiteiten direct met het nieuwe examenprogramma te maken hebben. Geïnteresseerde docenten kunnen zich via de website van de SLO voor 24 mei inschrijven.

Lees meer over Loopbaan OP AG Intelligence
3
Reacties
RBx 16 april 2019 16:09

@JAN LEPELTAK

Dat klopt maar dit heeft er vooral mee te maken dat ons schoolsysteem leuk moet zijn en niet te moeilijk voor kinderen anders haken ze af, dit heeft als gevolg dat mensen graag probleemoplossende vakken vermijd. Discrete vakken zijn voor de mens erg confronterend want er is maar een antwoord mogelijk, hoe een mooi verhaal je er ook van maakt, hoe lief een leerkracht ook is 1+1=2 en niets anders, in andere landen gaat dit er gewoon anders aan toe daar left men in de realiteit namelijk je leert iets en je doet je best maar, zo niet heb je niks te eten een realiteit die wij hier niet meer hebben (met uitzondering van mensen en gezinnen die een minima inkomen of 0 uren contract hebben). Dit is echt een onwijs probleem in ons schoolsysteem, zelfs de lerares van mijn eigen zoon is boos op mij omdat ik tijdens een schoolgesprek zei dat ik het belangrijk vind en dat hij zijn uiterste best voor iets moet doen, volgens haar ben ik maar een gemenerd want school moet leuk zijn.

Mensen uit een laag inkomensgezin hebben sowieso een voorsprong op probleemoplossend vermogen (dit is wetenschappelijk bewezen omdat hun constant geconfronteerd worden met problemen mbt de financiele situatie van hun ouders) punt hier is alleen dat de meeste van deze kinderen slecht zijn in Nederlands en daarom naar een vmbo worden gestuurd (tja je moet natuurlijk heel goed zijn in Nederlands om een beta te worden, vooral omdat iedereen op de universiteiten tegenwoordig ales in het Engels doen master / bachelor). Dus ja, als je slecht bent in Nederlands krijg je ook niet de kans om wiskunde te leren, want wiskunde is alleen maar weggelegd voor kinderen met ouders die Algemeen beschaafd Nederlands spreken en de DT regels kennen. Op het vmbo 1-3 krijg je alleen maar rekenen en omdat het lekker demotiverend is om alleen maar simpele dingen te leren blijven mensen daar steken want ze hebben wel genoeg dingen aan hun hoofd. Dus ja het is niet zo gek dat wij een achterstand hebben als land

RBx 16 april 2019 15:58

Ziet er goed uit! vooral de keuze onderdelen en het feit dat men de focus legt op de concepten en niet zo zeer het huidig framework wat op dit moment door bedrijven gebruikt wordt.

Jan Lepeltak 16 april 2019 14:18

Het vernieuwde vak informatica zal niets oplossen aan het groeiende tekort van ICT-specialisten. Zolang Nederland als een van de weinige Europese landen nog geen duidelijke keuze heeft gemaakt met betrekking tot de computationele basiskennis waar elke leerling over dient te beschikken zal onze achterstand alleen maar groeien. Zie ook https://komenskypost.nl/?p=4535.

Reactie toevoegen
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.