Innovatie & Strategie

Governance
Rabo Scanner

Nederlander achterdochtig bij delen bankgegevens

De acceptatie van PSD2 in ons land blijft achter. Hoe komt dat?

Rabo Scanner © Rabobank
4 november 2019

De acceptatie van PSD2 in ons land blijft achter. Hoe komt dat?

Hoewel Nederlanders digitaal bedreven zijn en ze nieuwe technologie vaak snel oppakken, blijven we achter bij de rest van Europa wanneer het gaat om de adoptie van de nieuwe betaalrichtlijn PSD2. Groot-Brittannië loopt voorop met PSD2 door de implementatie van Open Banking. Waarom is Nederland geen koploper op dit gebied?

De implementatie van de betaalrichtlijn PSD2 (Payment Services Directive 2) werd in ons land vertraagd door regelgevingskwesties en een gebrek aan consumentenvertrouwen.

Lang konden de Autoriteit Persoonsgegevens en andere belanghebbenden het niet eens worden over belangrijke aspecten van de uitrol. Er was met name bezorgdheid over de bescherming van gegevens, ‘customer due diligence’ (het ‘ken uw klant’-beginsel) en de tegenstrijdige prioriteiten van de PSD2 enerzijds en de AVG anderzijds.

Innovatief land

Onderzoek van EY, de Open Banking Index, laat zien dat slechts 18% van de Nederlanders bereid is zijn eigen transactiegegevens met andere partijen te delen. “In Engeland is de scope van Open Banking veel breder dan onze eigen PSD2, waarbij het alleen gaat om betaalgegevens”, legt Jeroen van der Kroft, associate partner van EY Financial Services Advisory, uit. “In het Verenigd Koninkrijk kijkt men naar het totale financiële plaatje van de consument, inclusief bijvoorbeeld spaar-,  beleggings- en creditcardrekeningen.” Bovendien zijn in landen waar het betalingsverkeer nog niet zo innovatief en goed georganiseerd is als in Nederland, veel grotere voordelen van PSD2 te behalen, zegt Gijs Boudewijn, adjunct-directeur van de Nederlandse Betaalvereniging. “Wij hebben iDEAL. Dat kennen ze in de landen om ons heen niet. Innoveren in een land waar miljoenen mensen gewend zijn aan iDEAL en Tikkie is niet zo eenvoudig als in landen waar dergelijke betaalsystemen nog niet bestaan.”

Internationaal aanbod

PSD2 is pas sinds februari 2019 in de Nederlandse wetgeving opgenomen. Dit verklaart waarom er vooralsnog weinig aanbieders van nieuwe diensten zijn die gebruikmaken van de transactiegegevens van Nederlandse consumenten. Tobias Oudejans, woordvoerder van De Nederlandsche Bank: “We hebben al één vergunning verleend, aan beleggingsmaatschappij Peaks. Momenteel beoordelen we nog meer aanvragen voor licenties.” Van der Kroft voegt hieraan toe dat de verwachting is dat er volgend jaar om deze tijd ook ongeveer 350 fintechbedrijven met een Europees paspoort via een EU-licentie diensten aanbieden op de Nederlandse markt. Op dit moment zijn de Nederlandse banken bezig met het testen en beschikbaar stellen van de benodigde API’s. Deze gebruikersinterfaces moeten medio september live zijn. De verwachting is dat enkele nieuwe dienstverleners hun diensten dan op de markt gaan brengen.

Paradox tussen PSD en AVG

Ondanks, of misschien juist vanwege, het intensieve gebruik van digitale producten, zijn Nederlanders terughoudend om bepaalde aspecten van Open Banking te accepteren, blijkt uit EY’s onderzoek naar het consumentenvertrouwen. We maken ons vooral zorgen over wat de nieuwe betaalrichtlijn betekent op het gebied van gegevensbescherming. Bovendien maken Nederlanders zich zorgen over cyberveiligheid en staan ze sceptisch tegenover de noodzaak en de voordelen van controle en keuzevrijheid. Deze zorgen over privacy en security zijn versterkt door berichten in de media. De besluiteloosheid van de wetgever bij de behandeling van gegevensbeschermingsvraagstukken heeft evenmin geholpen. “We roepen hier al vijftien jaar dat mensen voorzichtig met hun persoonsgegevens moeten omgaan en dat ze die niet zomaar met iedereen moeten delen”, zegt Van der Kroft. De overheidscampagne rondom de invoering van de AVG heeft iedereen bewuster gemaakt van de gevaren van het klakkeloos delen van je persoonlijke gegevens. “En nu moeten we onze klanten heropvoeden en zeggen we dat ze derden toegang moeten geven tot hun betalingsgegevens. Dat is best een uitdaging.” Hij verwijst naar Zweden, dat in Europa vooroploopt op het gebied van PSD2-diensten. “De mensen daar waren al gewend om veel gegevens te delen, omdat ‘screen scraping’ in Zweden een normaal fenomeen is. Maar Nederlanders lijken achterdochtiger als het gaat om het delen van bankgegevens.”

Strenge eisen

Boudewijn vermoedt dat veel consumenten de reikwijdte en mogelijkheden van PSD2 nog niet helemaal begrijpen. “We moeten niet denken dat iedereen zomaar in jouw betaalomgeving bij een bank kan inloggen. Er worden hoge eisen gesteld aan het licentieproces. Daarnaast zullen er vanaf september extra eisen worden gesteld aan een sterke klantauthenticatie en veilige communicatie naar de consument.” Oudejans bevestigt dit. “De overheid heeft besloten dat de AP toezicht gaat houden op het privacygedeelte van de PSD2, want dat is hun expertise. Wij, als DNB, verlenen licenties aan organisaties die gebruik willen maken van de PSD2. Daarbij moeten ze voldoen aan de strenge vereisten die we ook aan reguliere betaalinstellingen stellen.”

Killer app

Toch hebben Nederlandse consumenten zich in het verleden veelal bereid getoond om informatie te delen wanneer zij daar voordeel van ondervinden en ze dat voordeel de moeite waard vinden. Zo is het gebruik van sociale media in ons land hoog. Ook zijn er veel innovatieve apps voor financiële dienstverlening ontwikkeld, zoals het welbekende Tikkie. Het zal waarschijnlijk zo’n ‘killer app’ zijn die in staat is om Nederlanders te overtuigen van de voordelen van PSD2 en Open Banking, denkt Van der Kroft. Oudejans denkt dat zo’n killer app helemaal niet per se van een derde partij hoeft te komen. “Deze nieuwe richtlijn geeft banken ook de mogelijkheid om verder te innoveren. Onze markt is zeer concurrerend, maar als je verder kijkt in Europa, zie je dat veel andere landen nog helemaal niet zo ver zijn. In Italië bijvoorbeeld zijn betaalrekeningen bijzonder prijzig en werkt het ook nog eens heel traag. Dan zijn we hier in Nederland behoorlijk verwend met onze contactloze betalingen en instant payments.”

Positieve ervaringen

Voorlopig lijkt het alsof we en masse wachten op half september, wanneer de API’s live moeten gaan. “We kunnen wel spreken van klantenscepsis in Nederland, maar feitelijk is hier nog helemaal geen aanbod van PSD2-diensten, dus we kunnen eigenlijk nog helemaal niets zeggen over de adoptiegraad van de Nederlanders”, stelt Boudewijn. Van der Kroft verwacht dat wanneer mensen zien dat een bepaalde dienst hen daadwerkelijk helpt om beter geïnformeerde financiële beslissingen te nemen of geld te besparen, mensen meer bereid zullen zijn om hun transactiegegevens te delen. "Stel dat een organisatie inzicht heeft in jouw bankrekening en je een lening kan aanbieden tegen een rente van 4% op het moment dat je rood komt te staan, dan kun je eenvoudig veel geld besparen, want rood staan bij een bank kan je wel 14% rente kosten.”

Niet meer zonder

Hij verwacht dat het enige tijd zal duren voordat er een breed scala aan PSD2-diensten in Nederland wordt aangeboden en gebruikt. “Het heeft natuurlijk ook even tijd nodig om proposities te ontwikkelen. Kijk maar naar Engeland, waar 85 partijen inmiddels een PDS2-licentie hebben, maar waar slechts een derde van hen daadwerkelijk diensten aanbiedt.” Hij heeft er vertrouwen in dat Nederlanders zich over een paar jaar geen zorgen meer maken over het delen van hun transactiegegevens. “Mensen moeten vertrouwen opbouwen; in het begin waren ze ook bang voor het internet en de pinpas, maar tegenwoordig kun je daar niet meer zonder. Ik verwacht dat onze kinderen er straks niet eens meer bij nadenken en door het delen van hun gegevens de vluchten plukken van de mogelijkheden die inzicht in persoonlijke data kan bieden.”

Magazine AG Connect

Dit artikel is ook gepubliceerd in het magazine van AG Connect (oktobernummer 2019). Wil je alle artikelen uit dit nummer lezen, klik dan hier voor de inhoudsopgave.

Lees meer over Innovatie & Strategie OP AG Intelligence
Reactie toevoegen
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.