Innovatie & Strategie

Personal Tech
Actie Onderweg Offline

Moet smartphone in de auto automatisch uit?

Smartphone-gebruik door automobilisten lijkt ondanks de bekende risico's een onuitroeibare gewoonte. Wat gebeurt er als we deze zin langer maken. Is er daar ruimte voor?

27 september 2016

Smartphone-gebruik door automobilisten lijkt ondanks de bekende risico's een onuitroeibare gewoonte. Wat gebeurt er als we deze zin langer maken. Is er daar ruimte voor?

Fabrikanten zouden de mogelijkheden van smartphones van bestuurders in kunnen perken. Uit zichzelf zoeken ze zo’n concurrentienadeel niet op. Maar wellicht worden ze er straks toe verplicht.

Nabestaanden van slachtoffers van een sms’ende automobiliste eisen schadevergoeding van Apple. De chauffeur in kwestie liet zich afleiden door haar iPhone, en knalde daardoor op een voorganger. Resultaat: twee doden, één zwaargewond kind dat de rest van zijn leven verlamd zal blijven.

De automobiliste werd veroordeeld tot 5 jaar voorwaardelijk. Maar de nabestaanden menen dat ook de smartphonefabrikant blaam treft. Apple wist dat zijn telefoons gebruikt worden voor het verzenden van berichten, maar heeft toch geen maatregelen genomen om chauffeurs te beletten tekstberichten te lezen en te versturen in omstandigheden die zich daar niet toe lenen.

Het lijkt op het eerste gezicht niet een kansrijke onderneming, dat proces tegen Apple. Veel precedenten zijn er niet. Je zou hooguit kunnen verwijzen naar sommige elektrische gereedschappen die je met twee handen moet bedienen.

Mogelijk zwakke plek

Toch heeft Apple een achilleshiel in deze rechtszaak: een patentaanvraag uit 2008 die de advocaten van de aanklagers boven tafel wisten te halen. Onderwerp van het patent, dat in 2014 verleend werd: een systeem dat bepaalde functies van de telefoon – zoals sms’en - van een bestuurder op slot doet door aan de hand van sensoren te bepalen of de iPhone beweegt en toebehoort aan de bestuurder. In het patent heet het nog dat dergelijke technologie noodzakelijk is omdat “het versturen van tekstberichten tijdens het rijden zo wijdverspreid is geworden dat betwijfeld mag worden dat wetshandhaving enig effect van betekenis zal hebben op het beëindigen van deze praktijk”. Het patent signaleert ook dat jongeren wel degelijk weten dat tekstberichten versturen als chauffeur gevaarlijk is. Of Apple de technologie ook echt ontwikkeld heeft, is overigens onduidelijk. Maar het feit dat Apple eraan gewerkt heeft, kan uitgelegd worden als erkenning van de eigen verantwoordelijkheid in dezen.

Vrijwilligheid troef

Vooralsnog blijft het bij voorlichtingscampagnes, zoals hier in Nederland de campagne met billboards ONderweg ben ik OFFline, die nu in Nederland te bewonderen zijn. Of de speciaal op scholieren gerichte actie Fietsmodus waarmee ze prijzen kunnen winnen voor hun school door niet te appen tijdens het fietsen. Verzekeraar a.s.r lanceerde in 2015 de Rij Veilig-app, waarmee social media zoals WhatsApp, sms’en, internetten en handheld bellen geblokkeerd worden zodra je sneller beweegt dan 15 kilometer per uur. Je kunt dan nog wel handsfree bellen en ook navigatie blijft beschikbaar. En zit je bij iemand in de auto, dan kun je via de passagiersfunctie weer alle functies gebruiken. Interpolis deed iets soortgelijks met de Automodus-app, waarmee je korting op je autoverzekering kunt verdienen. Maar dergelijke initiatieven berusten op vrijwillige deelname van de smartphone-eigenaar – al of niet verleid door een worst voor de neus.

VVN zoekt technische oplossing

Het technisch onmogelijk maken van gebruik van de smartphone door bestuurders zou natuurlijk een betere oplossing zijn. Veilig Verkeer Nederland pleit daar ook voor. Het riep de Tweede Kamer deze zomer op om de wet zo te wijzigen dat smartphones automatisch behoren uit te schakelen bij snelheden boven de 30 kilometer. Voor passagiers en reizigers met openbaar vervoer zou er dan een escape-knop moeten komen. Geen ideale oplossing, natuurlijk, omdat daarmee ook de bestuurder de blokkade weer ongedaan zou kunnen maken.

Maar technologie die de smartphone van de bestuurder uitschakelt, is lastig te vinden. In Amerika timmert Cell Control - https://www.cellcontrol.com/stop-texting-while-driving-for-your-family - aan de weg met een stukje hardware waarmee ouders de telefoon van hun kinderen in de auto kunnen uitschakelen. Maar ook dat vraagt actief ingrijpen van ouders c.q. auto-eigenaren om de blokkade tot stand te brengen, en deze techniek is ook weer te omzeilen, onder andere omdat Bluetooth ingeschakeld moet zijn om het apparaat te laten werken.

Wellicht kan de rechtszaak tegen Apple verandering brengen in het gebrek aan technische oplossingen voor dit probleem – want zo mag je de oorzaak van wereldwijd honderden tot duizenden dodelijke ongelukken per jaar gerust noemen. Als Apple de rechtszaak die nu is aangespannen verliest, zal het maatregelen moeten nemen. Of daar snel duidelijkheid in komt is vers twee; de procesgang kan als het tegenzit jaren voortslepen.

Andere oplossingen te prefereren

Het lijkt overigens onwaarschijnlijk dat de oplossing geheel uit de hoek van de smartphonefabrikanten kan komen. Betrokkenheid van autofabrikanten en telecomproviders lijkt voor een waterdichte technische oplossing noodzakelijk - via bijvoorbeeld inbouw van een blokkademodule in de auto en plaatsbepaling van de smartphone om uit te sluiten dat reizigers van het openbaar vervoer er last van krijgen. Wellicht zullen de laatste ook 'zendmasten' in hun treinen en bussen moeten plaatsen om te zorgen dat automobilisten van het appen en internetten worden gehouden. Op voorhand weet je dan dat er oeverloos gestecheld zal worden over de vraag  wie de kosten moet dragen. En dan nog blijft de vraag of een technische oplossing die passagiers de vrijheid laat niet altijd te omzeilen zal zijn door de chauffeur. Je ziet het al voor je: een chauffeur die helemaal naar rechts overhelt met de smartphone in zijn rechterhand om te doen of-ie passagier is terwijl hij met 120 over de linkerbaan scheurt. Dus zelfs als de rechter Apple verplicht om maatregelen te nemen, is het probleem niet één, twee, drie weg.

Wetgever aan zet

Als de wetgever het probleem niet wil laten doorsudderen, kan ze het beter over een andere boeg gooien. Zoals in een verplichting voor de bestuurder om in geval van een ongeluk aan te tonen dat hij maatregelen heeft genomen tegen afleiding door zijn smartphone, in combinatie met een juridische sanctie of beperkingen aan de uitkering van zijn verzekering. Ongeveer zoals dat nu al geldt voor die andere verslavende substantie. Dat zal veel sneller te realiseren zijn en veel eerder effectief zijn dan een technische uitrustingseis aan smartphones en auto’s. En wie weet, krijgen we dan straks ook vliegende smartphone-controles, om te kijken of de smartphone op naam van de bestuurder ook echt afgesloten is voor tekstberichten en sociale media.

Lees meer over
Lees meer over Innovatie & Strategie OP AG Intelligence
Reactie toevoegen
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.