Mobiel Java middelpunt in slag der titanen

21 februari 2002
De strijd om het softwareplatform voor mobiele (internet)telefonie is in een beslissende fase gekomen. De pogingen van Microsoft om de dominante positie op het pc-platform uit te breiden naar ‘smart phones’ voor het mobiele internet (Stinger) lijken te stranden op de groeiende populariteit van Java 2 Micro Edition (J2ME) van Microsofts rivaal Sun Microsystems. De mobiele versie Java 2.0 speelt een centrale rol in de nieuwe generatie ‘intelligente’ telefoons van onder meer Nokia en het Japanse Docomo.
J2ME wordt ondersteund door nagenoeg alle zwaargewichten in de IT- en telecomindustrie. Het succes van J2ME op de markt voor mobiele telefonie is een strategisch probleem voor Microsoft; Stinger is een belangrijk – op termijn cruciaal – onderdeel van Microsofts.Net-initiatief. Rick Ross, president van de Java-lobby, noemt de strijd tussen Java en.Net “de meest belangrijke concurrentieslag uit de geschiedenis van de technologie”. Dit lijkt overdreven, maar wel is duidelijk dat de groeiende populariteit van ‘mobiel Java’ de gemoederen bezighoudt bij Microsoft. Eind vorig jaar werd bekend dat CEO Steve Balmer persoonlijk de leiding heeft overgenomen van Microsofts mobiele divisie.
Medeoorzaak van de ongerustheid bij Microsoft is het strategische belang van m-commerce. Het (2G) mobieltje wordt een (2.5G) ‘smart phone’ en zal evolueren tot een ‘electronic wallet’. Dit heeft vergaande consequenties voor onder meer de strijd om de consument, de geldstromen en de verdere ontwikkeling van client/server-technologie. Een zorgelijk gegeven voor Microsoft is dat het aantal mobiele internetgebruikers het aantal pc-gebruikers binnen enkele jaren zal overtreffen. In Japan is dit reeds het geval. Microsoft kan zich niet permitteren deze ontwikkeling te negeren, en daar wringt de schoen. Mobiel Java lijkt een centrale rol te gaan spelen in de ontwikkeling van software voor het mobiele internet. De programmeertaal wordt algemeen erkend als veilig en robuust, twee belangrijke eigenschappen voor financiële en andere persoonsgebonden transacties.

Populair
De opmars van mobiel Java begon vorig jaar in Japan. In januari 2001 lanceerde Docomo de mobiele versie van Java onder de naam i-Appli (internetapplicaties). De nieuwe dienst werd een doorslaand succes. Op de dag van de lancering verkocht Docomo 70.000 i-Appli-telefoons. De Java-telefoons stellen gebruikers in staat een applicatie te downloaden van Docomo’s i-Mode-servers en deze vervolgens te gebruiken zonder contact te hebben met de Docomo-server. De i-Appli-telefoons (feitelijk kleine computers met een eigen processor, besturingssysteem en geheugen) stellen Docomo in staat i-Appli-abonnees ‘software upgrades’ te sturen (push-technologie). Abonnees kunnen de telefoons als een zelfstandige (stand-alone) computer gebruiken. Ook kunnen i-Appli-telefoons geprogrammeerd worden om real-time informatie van de Docomo-servers te halen, waaronder actuele beurskoersen, vertragingen bij trein- en vliegverkeer en andere dynamische informatie (pull-technologie). Een Japanse analist stelde onlangs dat de ontwikkeling van mobiel Java momenteel belangrijker is dan UMTS.
De mobiele versie van Java is speciaal ontworpen voor het relatief kleine geheugen van mobiele telefoons en de beperkte bandbreedte van draadloze verbindingen. De programmeertaal is vooral populair bij ontwikkelaars van interactieve spelletjes voor mobiele telefoons, veelal de pioniers voor mobiele toepassingen. Java biedt nieuwe technische mogelijkheden voor ontwikkelaars van mobiele spelletjes. Bij het spelen van bijvoorbeeld een schaakspel via de mobiele telefoon wordt het schaakbord gedownload naar de telefoon van beide spelers. Verplaatst de speler die aan zet is een pion, dan wordt alleen de benodigde informatie naar de telefoon van de tegenspeler verstuurd – bijvoorbeeld pion b4–b5. Dit maakt het overbodig om bij iedere zet het gehele schaakbord met de stukken heen en weer te sturen. Java is ideaal voor dergelijke toepassingen. Volgens analisten zullen mobiele spelletjes tot 2004 de meeste inkomsten generen voor mobiele aanbieders, na 2004 zullen dat de locatiegebonden diensten zijn.

Revolutie
De huidige ontwikkelingen op de Aziatische markt duiden op een ware Java-revolutie. Docomo verkocht in het eerste jaar na de introductie 10 miljoen i-Appli-telefoons. Docomo’s Japanse concurrenten KDDI/au en J-Phone lanceerden deze zomer hun eigen versie van mobiel Java, en ook in Korea is de Java-enabled telefoon een succes, (het Koreaanse LG Telekom had in december 2000 de primeur met mobiel Java). In China zijn inmiddels 6,5 van de 130 miljoen mobieltjes Java-enabled. De programmeertaal is ook in opmars in embedded systems. Volgens cijfers van Sun zijn er momenteel 7000 met Java-bestuurde apparaten op de markt in Azië. In Taiwan wordt J2ME van Java gebruikt in smart cards voor de gezondheidszorg. Eind dit jaar zijn er 28 miljoen op Java gebaseerde smart cards in omloop in Taiwan.
Dit jaar bereikt de Java-revolutie Europa en Amerika. Nokia hoopt voor het einde van dit jaar 50 miljoen Java-telefoons te verkopen. Dat aantal moet volgend jaar stijgen tot 100 miljoen. De Amerikaanse mobiele aanbieder Nextel lanceerde eind vorig jaar mobiele Java-diensten, en concurrent Sprint volgt dit voorjaar. Onderzoeksbureau ARC Group voorspelde onlangs dat in 2003 ruim 420 miljoen Java-telefoons verkocht zullen worden. In 2006 moet dat aantal zijn opgelopen tot 1,1 miljard. In dat jaar zal het aantal Java-telefoons het aantal pc’s ruimschoots overtreffen.
De enorme groei in populariteit van Java heeft diverse oorzaken. Ten eerste, de programmeertaal is gebaseerd op een open standaard. Programmeurs kunnen Java’s broncode vrij gebruiken om nieuwe programma’s te ontwikkelen. Wel dienen nieuwe applicaties een door Sun ontwikkelde test te ondergaan om het Java-handelsmerk te mogen voeren. Microsoft claimt, deels terecht, dat de door Sun vereiste certificatie in tegenspraak is met Java’s geclaimde open source-principe.
Ten tweede, in Java geschreven programma’s werken op alle gangbare besturingssystemen: Unix, Windows, MacOS, Linux. De taal wordt tevens gebruikt in huishoudelijke en andere apparaten zonder een eigen besturingssysteem. Java’s mantra is ‘write once, run anywhere, integrate with anything’. Programmeurs zijn daarmee verlost van het probleem om programma’s voor verschillende besturingssystemen te schrijven. De taal wordt nu gebruikt in de kleinste systemen zoals smart cards maar ook in supercomputers.

Bedreiging
Java, oorspronkelijk ‘Oak’ genoemd, werd in 1990 ontwikkeld voor kleine apparaten waarvoor geen (compacte) programmatuur beschikbaar was. De Japanse elektronicagigant Matsushita en Minitel van France Telecom toonden interesse, maar Java maakte in de beginjaren weinig indruk en vertoonde talloze kinderziektes; critici spraken van ‘write once, debug everywhere’. De doorbraak kwam in 1995, toen Sun besloot de Java Virtual Machine (JVM) gratis te verspreiden via de Netscape-browser. De JVM is een softwareprogramma dat, al dan niet tijdelijk, op de pc geïnstalleerd wordt om Java-applicaties te laten functioneren. Invulformulieren en zogenaamde ‘shopping baskets’ op websites zijn typische Java-applicaties op de pc. Nagenoeg alles wat ‘beweegt’ op websites wordt geprogrammeerd in Java.
De kracht van Java – de platformonafhankelijkheid en de (semi-)open standaard – verklaart waarom Microsoft de nieuwe taal vanaf het begin als een bedreiging heeft gezien. Java leek op de spreekwoordelijke muis die de olifant deed schrikken. Microsoft liet weinig middelen onbenut om Java te laten mislukken. Sommige Java-routines die wel op de Netscape-browser functioneerden lieten het afweten op Microsofts Internet Explorer. Ook ontwikkelde Microsoft een Java-kloon – het van C++ afgeleide Blackbird, later vervangen door Visual Basic – waarin kleine afwijkingen van de oorspronkelijke Java-versie werden verwerkt. Slepende rechtszaken tussen beide bedrijven waren het gevolg. In 1997 werd Microsoft veroordeeld tot het betalen van een boete van 35 miljoen dollar aan Sun, en het bedrijf kreeg geen licentie voor de tweede versie van Java.
Ondanks Microsofts pogingen de groei van Java de kop in te drukken, geniet de programmeertaal een groeiende populariteit bij softwareontwikkelaars. Volgens onderzoeksbureau Hurwits Group werkte in 1995 zeventig procent van alle ontwikkelaars met programmatuur van Microsoft. In 2001 was dat aandeel drastisch gedaald. Dertig procent werkt nu met Microsoft-tools en dertig procent met Java. Microsoft staat ook onder druk van Linux, net als Java een open source-programma dat steeds meer gebruikt wordt voor servers. De combinatie Java/Linux kan bedrijven dure Window-licenties besparen en de afhankelijkheid van Microsoft verminderen. Vooral in China, op termijn een strategisch belangrijke markt, wint de Java/Linux-combinatie aan populariteit. Linux stelt weliswaar zware eisen aan softwareprogrammeurs, maar Chinese programmeurs verdienen een fractie van hun Japanese en westerse concurrenten.

Breekijzer
Microsofts.Net-strategie is deels bedoeld om de Java/Linux-opmars te keren. Nieuwe programmatuur, waaronder Visual J#.Net, moet Java-ontwikkelaars overhalen om applicaties te ontwikkelen voor.Net. Dit ambitieuze project moet het Windows-platform integreren met het internet, inclusief het mobiele internet. Microsofts dominerende rol op de pc-markt moet als breekijzer dienen om de mobiele markt voor zakelijke toepassingen binnen te dringen. Het bedrijf lanceert momenteel de Mobile Information Server (MIS), een middle ware-programma waarmee bedrijven toegang krijgen tot Windows-applicaties met draagbare clients zoals PDA’s, smart phones, laptops en WAP-telefoons. MIS wordt dit voorjaar gelanceerd in diverse Europese landen door de mobiele aanbieder mm02, voormalig onderdeel van British Telecom.
Met het Stinger-platform voor smart phones probeert Microsoft ook de consumentenmarkt te bereiken. Maar hier vindt het bedrijf de giganten in de mobiele telecomindustrie op zijn weg. Nokia, Docomo, Vodafone, Sony/Ericsson en Motorola zijn niet voornemens het stuurwiel in de mobiele industrie over te dragen aan Microsoft, zich te binden aan het Windows-platform en op termijn te degraderen tot toeleveranciers van.Net. De les uit de jaren tachtig, toen Microsoft het besturingssysteem voor de pc overnam en vervolgens de markt voor de applicaties monopoliseerde, is de telecomindustrie niet ontgaan. Ook Microsofts Passport, onderdeel van.Net waarbij gebruikers hun persoonlijke informatie (inclusief credit cards) toevertrouwen aan Microsoft, stuit op weerstand.
Niemand, zo lijkt het, zit te wachten op een tolpoort voor het Internet dat bemand wordt door Microsoft. Datzelfde geldt overigens voor een ‘Microsoft mobieltje’. Slechts een handvol bedrijven heeft een licentie genomen voor Stinger, Microsofts smart phone-platform. Stinger, gebaseerd op het CE-platform voor onder meer Pocket PC en embedded systems, is geïntegreerd in Microsofts.Net-strategie. Stinger biedt geen ondersteuning voor mobiel Java, en dat verklaart mede het gebrek aan belangstelling in de mobiele industrie.
Microsofts plannen om voet aan de grond te krijgen op de mobiele markt heeft geleid tot een aantal bondgenootschappen dat nagenoeg de hele telecom- en IT-industrie verenigt. Het Omai-project van Nokia om te komen tot een wereldwijde standaard voor mobiele telefonie (waarin mobiel Java een prominente plaats inneemt) wordt ondersteund door onder meer IBM, BEA Systems, Vodafone, ATT Wireless, Cingular en NTT Docomo. Omai is gebaseerd op Epoc, het door Psion ontwikkelde besturingssysteem dat nu in handen is van het door Nokia gedomineerde Symbian. Omai wordt geheel gebaseerd op open standaards, waaronder Java, WAP2.0/ XHTML, MMS (Multimedia Messaging Service) en SyncML. Omai ontwikkelt ook back-end-software voor mobiele aanbieders.
Het tweede monsterverbond tegen Microsoft heet Liberty Alliance, dat een alternatief moet bieden voor Microsofts.Net/Passport. Ook dit verbond wordt ondersteund door nagenoeg de hele IT- en telecomindustrie. De Liberty Alliance is een initiatief van Sun Microsystems. Dit initiatief van Sun ondergraaft niet alleen Microsofts Passport, het geeft (mobiel) Java ook meer wind in de zeilen. Suns CEO Scott McNeally, bekend om zijn grote afkeer van Microsoft, noemt de Liberty Alliance ‘de Passport Killer’ en verwijst naar.Net als.Not.
Sun Microsystems vormt geen grote bedreiging voor Microsoft, maar de Liberty Alliance moet Microsoft zorgen baren. Het initiatief wordt niet alleen gesteund door de belangrijkste spelers in de IT-industrie maar ook door toonaangevende financiële instellingen, waaronder Visa, Master Card, American Express en City Bank. Oppositie van een dergelijke omvang lijkt zelfs te groot voor het grootste en meest winstgevende bedrijf ter wereld. Microsoft heeft al laten doorschemeren de mogelijkheid open te laten zich alsnog aan te sluiten bij de Liberty Alliance. Bovendien zijn er aanwijzingen dat het bedrijf de deur voor Java op een kier heeft gezet.
Een van de weinige bedrijven met een licentie voor Microsofts Stinger-plaform is het Britse Sendo, wat niet verrassend is, gezien het feit dat Sendo voor 15 procent in handen is van Microsoft. Wel verrassend is dat Sendo’s smart phone ondersteuning biedt voor mobiel Java. Uit Japan komen soortgelijke geluiden. Microsoft werkt samen met Aplix Corporation, een belangrijke Japanse ontwikkelaar van software voor embedded systems. Op de Windows Embedded Developer Conference van juli vorig jaar demonstreerde het bedrijf een door Aplix ontwikkelde software development kit voor Microsofts CE-platform. De software maakt gebruik van Java 2 Mobile Edition. Java heeft de strijd om embedded systems al gewonnen. De markt voor mobiele telefonie lijkt de volgende prijs voor Sun Microsystems groeiende en uiterst gedreven ‘Java community’. Microsoft lijkt rekening te houden met de mogelijkheid dat de Java-opmars niet meer te stuiten is.
Jan Krikke is publicist te Amsterdam.
 
Lees het hele artikel
Je kunt dit artikel lezen nadat je bent ingelogd. Ben je nieuw bij AG Connect, registreer je dan gratis!

Registreren

  • Direct toegang tot AGConnect.nl
  • Dagelijks een AGConnect nieuwsbrief
  • 30 dagen onbeperkte toegang tot AGConnect.nl

Ben je abonnee, maar heb je nog geen account? Neem contact met ons op!