Innovatie & Strategie

Governance
Miljoenennota 2022

Miljoenennota 2022: ministeries bouwen druk door aan ICT

Projecten en implementaties waar ministeries miljoenen voor inplannen.

Wopke Hoekstra (links) © Ministerie van Financiën
27 september 2021

Projecten en implementaties waar ministeries miljoenen voor inplannen.

De lading begrotingsdocumenten in de Miljoenennota die afgelopen dinsdag is gepresenteerd, omvat voor verschillende ministeries ICT-plannen. Ambitieuze projecten maar ook voortschrijdende implementaties. Om groei bij te benen, om overheidsdata open te stellen voor het bedrijfsleven, en om burgers beter te bedienen.

"In 2022 zetten we de lijn voort om burgers meer regie over hun eigen gegevens te geven", belooft het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) in zijn begroting. "Met nieuwe regelgeving introduceren we nadere rechten, kaders en spelregels voor het digitaal delen van persoonsgegevens met organisaties buiten de overheid. In 2022 bereiden we de implementatie daarvan voor." Daarvoor moet de overheid wel de eigen informatiehuishouding beter op orde krijgen, waarvoor 800 miljoen euro is uitgetrokken.

In 2022 werkt BZK interbestuurlijk aan meerdere zaken voor het verbeteren van de informatiehuishouding. Daaronder de oprichting van het Adviescollege Openbaarheid en Informatiehuishouding, het opstellen en uitvoeren van het meerjarenplan informatiehuishouding en –voorziening, en het actief openbaar maken van categorieën overheidsinformatie via het Platform Open Overheidsinformatie (PLOOI). "Daarmee komt er op één centrale vindplaats een overzicht van alle openbare overheidsinformatie."

Meerjarenagenda voor BRP

De BZK-ambitie voor dataregie door burgers bouwt voort op pilots en experimenten die dit jaar worden afgerond, "zoals met de Blauwe Knop en de inkomenstoets voor sociale huur". Komend jaar gaat het ministerie het mogelijk maken om aan non-overheidsorganisaties informatie uit de Basisregistraties Personen (BRP) te verstrekken. Daarbij is er nog werk aan de winkel voor dat registratiesysteem; "De BRP verbeteren we op basis van een meerjarige ontwikkelagenda."

Hierbij is ook oog voor toegang tot de digitale overheid. Deze "wordt verder verbeterd door een inlogmiddel op hogere betrouwbaarheidsniveaus conform de eIDAS-verordening", aldus BZK. Ook internationale toegang, voor Nederlanders bij buitenlandse overheden én Europeanen bij Nederlandse overheden, wordt verder uitgebouwd. "Om privacy, veiligheid en betrouwbaarheid te borgen bij de toegang tot overheidsdienstverlening werken publieke en private partijen aan het verhogen van het betrouwbaarheidsniveau bij het inloggen."

Digitale identiteiten

BZK merkt op dat het in de digitale samenleving een belangrijke uitdaging is om digitale identiteiten te beschermen en oneigenlijk gebruik te voorkomen. Dit geldt zowel voor de overheid als voor het bedrijfsleven. BZK onderzoekt de rol van de overheid op dit gebied. "Het dilemma is de zorgplicht van de overheid, bijvoorbeeld voor een gezaghebbende bron (de digitale bronidentiteit), ten opzichte van de zelfbeschikking van de burger over zijn of haar identiteit."

Ondertussen wordt Europese wet- en regelgeving, inclusief de eIDAS-verordening, doorontwikkeld. "Digitalisering houdt niet bij de grenzen op", merkt BZK logisch op. De veranderingen op EU-niveau leiden komend jaar al tot "ontwikkelingen op het domein van toegang en digitale identiteit". Daarbij bevat het Europese herstelfonds, om goed uit de coronacrisis te komen, bevat ook plannen voor de versnelling van de digitalisering.

Concreet gaat het om programma's als de Single Digital Gateway (SDG) en het Digital Europe Programme (DEP). BZK is co-financiert daarin de publieke European Digital Innovation Hub, de Dutch Societal Innovation Hub van VNG en IPO, en de GovTech incubator. "Wij werken in de Coalition of the Willing samen met Europese partners aan thema’s zoals Artificial Intelligence, data, open source, en digitale identiteit."

Belastingsystemen aanpassen

Nieuwe Europese wetgeving speelt ook bij het ministerie van Financiën een rol. De daaronder vallende Belastingdienst heeft komend jaar veel werk voor de boeg met het aanpassen van systemen voor nieuwe situaties. Deze omvatten naast nieuwe EU-wetten ook de groei van e-commerce, Brexit, en de groei van het handelsverkeer, geeft het ministerie aan in de Miljoenennota 2022.

Hierbij is er sprake van miljoenen meer aan investeringen. "Het ICT-programma Digitale Snelweg Douane (DSD) bijvoorbeeld heeft tot doel de primaire transactiesystemen, raakvlaksystemen en de onderliggende infrastructuur beter schaalbaar en robuust te maken zodat deze de volumegroei ook in de toekomst aankunnen. Voor het programma was in 2021 4 miljoen euro beschikbaar en dat bedrag stijgt in 2022 naar 10,7 miljoen."

Het ministerie van Financiën geeft aan dat het in overleg gaat met het bedrijfsleven of de voorgestelde innovaties wel technisch en praktisch haalbaar zijn. "Ook zoekt het ministerie de Europese samenwerking op om gezamenlijk tot een werkbare aanpak van de volumegroei te komen."

Ook bij dit ministerie krijgt de informatiehuishouding aandacht, en veel geld. De komende vier jaar besteedt Financiën zo'n 120 miljoen euro aan het programma 'Informatiehuishouding: de basis op orde'. Het gaat om een actieplan om de systemen in de 'ketens' Loonheffing, Omzetbelasting en Gegevens te moderniseren of te vernieuwen "om de dienstverlening en informatievoorziening aan de burger te verbeteren".

Datakwaliteit

Overkoepelend is de zogeheten I-strategie van de Nederlandse overheid. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) meldt in zijn document van de Miljoenennota dat het al ruim een jaar bezig is met de implementatie van die strategie. Einddoel is om overheids-CIT integraal en fundamenteel op een hoger plan te brengen. Om dat te bereiken moet alle ICT worden uitgevoerd onder een architectuur, geeft IenW aan. "Het komend jaar wordt daar verder invulling aan gegeven, ook waar het gaat om het ontsluiten van data van derden."

Deze datadeling wordt eerst doorgevoerd voor het Early Warning Centre (EWC). Dat overheidsprogramma moet alle adviezen en waarschuwingen voor weer en bijvoorbeeld aardbevingen beschikbaar stellen voor bedrijven én burgers. Onder het EWC-werk valt ook het programma (Modernisering Waarneeminfrastructuur (MWI). "In 2022 wordt in het kader daarvan ingezet op het automatiseren van de controle op datakwaliteit en de ontwikkeling van de voor het meetnet essentiële systeem voor master-datamanagement."

Toeslagenaffaire en kwaliteitsimpuls

Goede controle van gegevens - en overheidshandelen op basis daarvan - staat door de Toeslagenaffaire volop in de aandacht. Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) bouwt aan een ICT-voorziening om het bestaansminimum "beter te borgen" voor burgers bij wie beslag op hun inkomen is gelegd. De te bouwen ICT-omgeving moet informatieuitwisseling faciliteren tussen gerechtsdeurwaarders, gemeenten, waterschappen, werkuitvoeringsorganisatie UWV, de Sociale Verzekeringsbank (SVB), het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB), het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO) en de Belastingdienst.

“Door hiermee gegevens uit te wisselen over beslagen kan het bestaansminimum beter worden geborgd van mensen op wier inkomen meerdere beslagen worden gelegd en kunnen onnodige proces- en executiekosten zoveel mogelijk worden voorkomen”, aldus het ministerie in de Miljoenennota voor 2022.  

Naar aanleiding van het parlementaire onderzoek naar de kinderopvangtoeslag worden er ook miljoenen gestoken in de informatiehuishouding van het UWV en SVB. Het ministerie van SZW spreekt hierbij van "een kwaliteitsimpuls in de dienstverlening" van die twee overheidsorganisaties. In totaal gaat het in 2022 om 110 miljoen euro en vanaf 2023 150 miljoen euro. “Hiermee komt meer ruimte voor persoonlijk contact en maatwerk.”

Digitale inclusie

Ondertussen gaat het ministerie van Binnenlandse Zaken (BZK) zich ook richten op het verminderen van regeldruk en het verbeteren van digitale inclusie. "We ontwikkelen hulpmateriaal voor jongeren (18-jarigen) ter preventie van schulden en problemen met overheidsdienstverlening. Zoals het lesmateriaal voor (v)mbo ‘Doe je DIGIding’ en de online leermethode ‘Prettig Contact Met de Overheid’."

Ook digitale vaardigheden en zelfredzaamheid krijgen aandacht, en investeringen. "Met het Landelijk actieprogramma Tel mee met Taal (TmmT) helpen we mensen om hun digitale vaardigheden te verbeteren. Hiervoor worden landelijke campagnes ingericht voor een betere doorgeleiding van deelnemers aan cursussen. We helpen mensen met digitalisering om te gaan."

BZK haakt aan op start-ups om samen te proberen het vraagstuk van digitale inclusie op innovatieve wijze aan te pakken. De samenwerking tussen overheid en bedrijfsleven hiervoor is verankerd in de Alliantie Digitaal Samenleven. BZK zet daarbij in op enerzijds moderne middelen als apps en anderzijds traditionele middelen zoals een belloket.

"De DigiKwis app die we ontwikkelen is een verzamelplatform vol korte, activerende lessen om laagdrempelig nieuwe digitale vaardigheden aan te leren. Mensen die moeite hebben met (digitale) dienstverlening van de overheid kunnen bij het Informatiepunt Digitale Overheid dichtbij huis persoonlijke hulp krijgen." Daarnaast is er voor minder digitaalvaardige mensen nog een telefonische optie: de Digihulplijn (0800-1508). "Vooral onder ouderen is de behoefte groot om op deze manier geholpen te worden. We zetten ons in voor een hoogwaardige overheidsdienstverlening waar voor iedere vraag een begrijpelijk hulp- of overheidsloket beschikbaar is.

Transparantie en stevigere CIO-rol

Tot slot werkt de overheid ook aan meer transparantie, mede voor de eigen ontwikkeling en inzet van ICT. Daarvoor wordt de rol van de CIO binnen de Rijksdienst verstevigd, en "aan de bestuurstafel gepositioneerd", stelt BZK. "Aan meer transparantie over ICT werken we via het Kwaliteitskader voor departementale Informatieplannen." Dat kader gaat volgens het ministerie zorgen voor meer eenheid en onderlinge vergelijkbaarheid van de informatievoorzieningsplannen (IV-plannen) van de ministeries. Dit moet ook de Tweede Kamer helpen die jaarlijks geïnformeerd wordt over de voortgang.

Lees meer over Innovatie & Strategie OP AG Intelligence
Reactie toevoegen
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.