Loopbaan

Carriere
leren

‘Mbo-ICT-onderwijs zit vastgeroest’

Slechte aansluiting tussen mbo- en hbo-ICT.

30 mei 2018

Slechte aansluiting tussen mbo- en hbo-ICT.

De aansluiting tussen mbo- en hbo-ICT-opleidingen moet beter. Anders ziet het er somber uit voor de arbeidsmarktperspectieven van veel mbo-ICT’ers.

Uit een rondgang langs de velden door AG Connect blijkt dat er veel moet veranderen in het mbo-ICT-onderwijs. Vorige week berichtten we al dat veel ICT-opleidingen op dat niveau ondermaats zijn, zo bleek uit onderzoek van NOS op 3. Studenten, werkgevers als docenten uitten vooral kritiek op de verouderde lesstof, de kwaliteit van de docenten en het gebrek aan aandacht voor cyberveiligheid.

Het mbo-ICT-onderwijs gaat vanaf studiejaar 2019/2020 op de schop. Zo zal de nadruk meer komen te liggen op informatiebeveiliging en wordt veilig programmeren een verplicht onderdeel van ICT-opleidingen op mbo's, liet het SSB, de organisatie die bepaalt aan welke eisen mbo-opleidingen moeten voldoen eerder weten aan NOS op 3. Nu is er nog nauwelijks aandacht voor cybersecurity in het mbo-ICT-onderwijs. Het maakt geen onderdeel uit van het standaardvakkenpakket op het mbo en als keuzedeel wordt het beperkt aangeboden. In 2017 volgden slechts 480 van de ruim 20.000 mbo-ICT-studenten zo'n vak. Er zou bovendien een gebrek zijn aan goede docenten op dit vlak.

Drastische verandering nodig

Maar er moet meer drastisch veranderen, laat Louis Spaninks, directeur van CA-ICT - het opleidingsfonds arbeidsmarkt ICT - en Nationaal Coördinator van de Human Capital Agenda ICT weten. “Er spelen twee dingen. Het eerste is dat het werkveld heel erg gefocust is op de bovenkant van de arbeidsmarkt. Ze vragen hoofdzakelijk ICT’ers op minimaal hbo-niveau, terwijl dat lang niet voor iedere functie noodzakelijk is. Ten tweede is er geen goede aansluiting tussen het mbo- en hbo-onderwijs – dat zijn twee totaal verschillende werelden.”

En dat terwijl de helft van de mbo-ICT’ers op het hoogste niveau (niveau 4) doorstroomt naar het hbo. Maar liefst 40% van hen haalt de eindstreep echter niet. “Maar ook veel havisten vallen uit, dus hier moet nodig wat verbeteren”, licht Spaninks toe.

Dat de aansluiting zo gebrekkig is heeft volgens hem te maken met het rigide onderwijssysteem binnen het mbo. “Het curriculum en de examens worden nationaal in steen gebeiteld, terwijl er in het hbo veel meer vrijheid is om te anticiperen op ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en in de ICT-wereld. Er kan bijvoorbeeld ook regionaal gedifferentieerd worden. In het mbo is die ruimte er nog niet, daar is er sprake van veel minder autonomie.”

Vanaf het schooljaar 2019/2020 mag het curriculum in het mbo wel regionaal worden ingevuld. Ook de eindexamens op ICT-opleidingen worden vernieuwd en flexibeler ingevuld. Regionale Opleidingscentra (ROC’s) kopen nu nog examens in die een aantal jaar geleden zijn opgesteld volgens wettelijke kaders, maar straks krijgen scholen meer vrijheid. In sommige gevallen zijn examens sinds 2012 al niet meer inhoudelijk veranderd - en dat in een ICT-landschap dat zich razendsnel ontwikkelt. “Dus er komt meer flexibiliteit, alleen het duurt nog even. Een onderwijsvernieuwing is niet zo maar doorgevoerd, dat heeft nou eenmaal tijd nodig”, licht Spaninks toe.

Stap 1

Deze week is er door werkgevers vergaderd over het nieuwe kwalificatiedossier ICT, dat de eisen beschrijft waaraan een student moet voldoen om zijn diploma te behalen.  Dit is pas de eerste stap in een langdurig proces (zie afbeelding). Het bedrijfsleven laat weten aan welke beroepen men vooral behoefte heeft, welke werkzaamheden daarbij horen en welke mate van verantwoordelijkheid en zelfstandigheid wordt verwacht. Daarnaast worden nieuwe ontwikkelingen toegelicht en gebruikelijke loopbanen geschetst. Met deze beroepeninformatie dient het bedrijfsleven bij de sectorkamer een verzoek in om een of meer nieuwe kwalificaties te ontwikkelen of te actualiseren.

Stap 2

In de sectorkamers van SBB maken onderwijs en bedrijfsleven specifieke afspraken over de kwalificatiestructuur. De sectorkamer besluit op 12 juni of zij opdracht geeft voor het aanpassen of ontwikkelen van een kwalificatiedossier, maar volgens Spaninks, die zelf ook in de sectorkamer zit, is het zo klaar als een klontje dat er iets moet gebeuren. “Je kunt anno nu toch niet meer aankomen met een opleiding als Medewerker ICT-beheer? Dat wil niemand toch meer op zijn CV hebben staan?”

De namen en curricula van de opleidingen en de beroepen waarvoor ICT’ers binnen het mbo worden opgeleid zijn niet alleen hopeloos achterhaald, maar ook de doorlopende leerlijn is volgens Spaninks in de ICT een probleem. “Dan heb ik het niet alleen over de eerder genoemde aansluiting tussen mbo en hbo, maar ook over de Associate Degree die maar niet goed van de grond komt. Naar mijn mening moet al het ICT-onderwijs bovendien contextgebonden zijn. ICT alleen is op zich wel leuk, maar niet zo relevant. Je moet het breder trekken, over verschillende sectoren, zoals zorg, bouw, mode, hospitality, et cetera.” Op die manier verwacht hij ook dat er meer meisjes interesse zullen krijgen in mbo-ICT-opleidingen. Op dit moment is slechts 3% van de leerlingen binnen het mbo-ICT-onderwijs vrouw. “Schandalig weinig en dat moet anders”, reageert Spaninks.

 

Slechtere perspectieven

Mbo'ers stromen relatief vaak lastig de arbeidsmarkt op, omdat bedrijven vooral zoeken naar hbo’ers en wo’ers. Branchevereniging Nederland-ICT ziet de vraag naar ICT’ers op mbo-niveau stagneren, terwijl de vraag naar hbo’ers en hbo-plussers stijgt. “Voor mensen met mbo niveau 2 (het laagste opleidingsniveau van alle mbo-ICT-opleidingen, red.) zal het erg moeilijk worden werk te vinden”, reageert woordvoerder Tim Toornvliet. Volgens Louis Spaninks van CA-ICT, het opleidingsfonds arbeidsmarkt ICT, staat de arbeidsmarkrelevantie van niveau 2 leerlingen inderdaad onder druk. “Al stroomt een deel van hen door naar niveau 3 en soms zelfs niveau 4, waardoor hun kansen verbeteren.” Volgens hem is er voor specifieke mbo-ICT-functies wel degelijk grote behoefte aan werknemers, met name in het MKB. “De mening van grotere bedrijven domineren de markt, maar ik merk dat er zeker nog behoefte is aan ICT’ers op mbo-niveau.” Zo is er behoefte aan repair engineers van hardware en aan system engineers en cloudbeheerders op mbo 4 niveau.
Toornvliet stelt dat werkgevers ook creatiever zullen moeten worden met het invullen van vacatures door de grote krapte. “Bedrijven kijken nu vrij snel naar het buitenland, maar ze kunnen nog meer oog hebben voor de potentie van mbo’ers.”  

Lees meer over Loopbaan OP AG Intelligence
2
Reacties
MRTN 18 januari 2019 10:47

Globaal gezien een interessant stuk en ik denk dat het niet alleen voor ICT geldt. Op veel MBO scholen is er onvoldoende aandacht voor het vaktechnisch (door-)ontwikkelen van docenten zelf. Over het algemeen is veel aandacht voor het pedagogisch didactische stuk, maar niet voor de vakinhoud. En niet alle docenten geven les in dit soort enorm dynamische werkvelden. En dus zul je verschillende vakdocenten anders moeten behandelen. Nu zijn de opleidingsbudgetten vaak voor iedere medewerker gelijk, echter op het gebied van Nederlands, Engels en Wiskunde veranderd relatief weinig op 1 a 2 jaar tijd, maar op het gebied van ICT in dit voorbeeld loop je na 2 jaar achter en na 5-10 jaar kun je al docent vaak niet eens meer meedraaien in een commercieel bedrijf. Dat is een zeer kwalijke zaak!! Je kunt niet alles op de schouders van de docent drukken dat hij/zij dat in vrije tijd gaat studeren... Ik ben ook voor een nauwere samenwerking met bedrijven, maar dan in een radicaal andere vorm.

Robin van den Berg 06 juni 2018 15:00

De oproep van Louis Spaninks in AG Connect en de aanpak die hierin wordt voorgesteld om het onderwijs te vernieuwen lijkt op een herhaling van zetten uit het verleden: we gaan weer gesprekken voeren met het bedrijfsleven. Op basis hiervan wordt een nieuw curriculum ontwikkeld. Dat wordt voorgelegd aan een accreditatiecommissie. Met of zonder aanpassingen goedgekeurd. Vervolgens ontwikkelen we lesmateriaal en handleidingen voor docenten. Eerst de docenten opleiden en dan na ongeveer drie jaar de studenten. En wat zegt dan het bedrijfsleven? ‘Ja, deze kennis was drie jaar geleden actueel, maar nu hebben we behoefte aan deze en deze onderwerpen’. Dit is dus niet de oplossing.

De afgelopen jaren heb ik voor opdrachtgevers als Young Capital, YoungColfield (QNH) en QISS-IT veel intensieve opleidingstrajecten verzorgd, waarin wij pas afgestudeerde young professionals de laatste tools en technieken bijbrachten. Na een relatief kort opleidingstraject werden deze kandidaten met open armen ontvangen door het bedrijfsleven. Als wij deze opleidingen kunnen integreren in de reguliere opleiding van mbo en hbo studenten, dan is daar een enorme winst te behalen. Het voordeel van deze route is dat je op korte termijn iets kunt doen aan de problematiek en de zaak niet drie of vier jaar vooruit gaat schuiven. De oplossing ligt volgens mij in het aanbieden van actueel onderwijs in de vorm van keuzedelen en minoren in de laatste fase van de opleiding van de student. Deze keuzedelen en minoren worden ontwikkeld in nauwe samenwerking met het regionale bedrijfsleven.

In september verzorgen wij vanuit de IT Academy voor studenten in hun laatste fase van de HBO-ICT deeltijdopleiding in hun vrije keuze ruimte de opleiding Cyber Security/Ethical Hacking. Deze praktijkgerichte module is ontwikkeld in samenwerking met het noordelijke bedrijfsleven en wordt verzorgd door docenten uit de praktijk. In de eerste jaren van hun opleiding hebben deze studenten een gedegen basis gekregen van allerlei security concepten van de docenten van de HBO-ICT opleiding van de Hanzehogeschool Groningen. Tijdens de vrije ruimte kunnen de studenten dus volledig aan de slag met actuele tools en technieken. Door het aanbieden van actuele kennis in de laatste fase van de opleiding zorgen wij ervoor dat de studenten beschikken over kennis van de tools en technieken die op dit moment in het bedrijfsleven actueel zijn.

Reactie toevoegen
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.