Loopbaan

Carriere
schoolbord wissen

Lessen van: Richard M. Stallman

Hoe opensourcegrondlegger RMS zichzelf uit de gratie heeft geholpen.

© Shutterstock
30 oktober 2019

Hoe opensourcegrondlegger RMS zichzelf uit de gratie heeft geholpen.

Als je de wereld wilt veranderen, moet je volhardend zijn. En aan volharding heeft het Richard M. Stallman nooit ontbroken. Dat geldt niet alleen voor open source (of vrije software), maar ook voor andere overtuigingen, die hem nu in de ban hebben gedaan. Eigenlijk logisch, en leerzaam.

Het begon allemaal in september 2019 met een interne mail van Richard M. Stallman (RMS) aan medewetenschappers bij het AI-lab van het gerenommeerde techinstituut MIT. Stallman kaartte in zijn breed uitgestuurde mail op haast taalwetenschappelijke wijze de nuancering aan van een bepaald woord. En dat gebruik van dat ene woord in een bepaalde context niet correct was.

Beladen woorden

Alleen ging het hier niet om het woord ‘open’ in open source, en dat dat volgens RMS beter ‘vrij’ kan zijn als in ‘vrije software’. Het ging ook niet om de incorrectheid van het woord ‘Linux’, dat volgens Stallman ‘GNU/Linux’ hoort te zijn.

Nee, het ging om iets wat niet technisch is, wat niet open source (of vrije software) betreft, en wat niet direct met IT te maken heeft. Het ging om het woord ‘aanranding’, en daarbij in de beladen context van de overleden miljonair Jeffrey Epstein.

Het begon allemaal in augustus 2019 met verse onthullingen – en beschuldigingen – uit de nieuw opgelaaide aandacht voor Epstein. De zakenman en vriend van vele rijke, invloedrijke mensen was weer opgepakt op verdenking van mensenhandel en seksueel misbruik van minderjarigen. Epstein is zo’n tien jaar terug al veroordeeld voor seks met een minderjarige. Andere beschuldigingen heeft hij toen weten te schikken, met aanklagers en met (vermeende) slachtoffers.

Overleden, niet veroordeeld

Zijn arrestatie in juli dit jaar heeft nieuwe informatie aan het licht gebracht, waaronder een vers geopenbaarde getuigenis. Daarin wordt AI-wetenschapper Marvin Minsky ervan beschuldigd begin deze eeuw een minderjarige te hebben aangerand. Technisch gezien zijn zowel Epstein als Minsky niet schuldig bevonden. Beide mannen zijn namelijk niet langer in leven.

Stallman heeft het in zijn interne mail opgenomen voor de in 2016 overleden Minsky, die medeoprichter was van MIT’s AI-lab. De opensourcegrondlegger heeft daarbij niet de op zich correcte constatering gedaan dat een beschuldiging nog geen schuldigverklaring is. Nee, Stallman is veel verder gegaan.

‘Meest plausibele scenario’

De spontane verdediger van de AI-pionier poneert namelijk de stelling dat 'aanranding' (sexual assault) een vaag begrip is, met bovendien een hellend vlak. Wat Minsky gedaan zou hebben met een minderjarig meisje, dat door Epstein gedwongen was tot seks, kan volgens Stallman best gewillige seks hebben geleken. Sterker nog: dat is het meest waarschijnlijke, meent RMS. "We kunnen ons veel scenario's voorstellen, maar het meest plausibele scenario is dat zij zichzelf aan hem aanbood als volledig gewillig.”

Deze bijdrage aan een interne maildiscussie heeft tot openlijke ophef geleid en Stallman uiteindelijk zijn topposities bij MIT en daarna ook de Free Software Foundation (FSF) gekost. Laatstgenoemde stichting is door hem opgezet, als uitvloeisel van zijn fundamentele opensourcewerk bij eerstgenoemde organisatie.

Printerdriver leidt naar kruistocht

Het begon allemaal in 1980 met een nieuwe, gedeelde printer bij MIT die telkens vastliep. De toen 27-jarige Stallman had eerder een handige hack ontwikkeld voor vastlopende printers. Hij had de printerdriver aangepast om bij papierproblemen een berichtje te sturen aan iedereen die een printopdracht had uitstaan. Zo kon het fysieke probleem vlot worden opgelost, voordat er een flinke queue aan printjobs zou ontstaan.

Alleen was deze oplossing niet mogelijk voor de nieuwe laserprinter, want de drivercode was gesloten (proprietary). In reactie is Stallman begonnen aan het schrijven van niet slechts een open printerdriver, maar een compleet en open besturingssysteem. Geheel in de wetenschappelijke geest van openheid en samenwerking. Dit heeft geleid tot de opensourcebeweging, de Free Software Foundation, opensourcelicentie GPL en vele andere wereldveranderende zaken.

Sindsdien heeft Stallman een kruistocht gevoerd voor méér dan open software, om de wereld te verbeteren. Inzichtelijkheid van broncode alleen volstaat niet. Software moet ook qua licenties en patenten vrij toegankelijk en vrij bruikbaar zijn, zo luidt de filosofie achter vrije software. Vrij als in vrijheid, en niet slechts free als in gratis.

Fundamenteel omdenken

Deze fundamentalistische overtuiging heeft de wereld veranderd, dankzij Stallmans volharding. Alleen blijkt volhardendheid ook te gelden voor zijn houding ten opzichte van andere mensen. RMS zou al jaren voor een vrouwonvriendelijk klimaat hebben gezorgd. Verhalen daarover krijgen nu hernieuwde aandacht, en versterking door meer onthullingen en anekdotes. Vrouwelijke wetenschappers, developers en hackers voelen zich actief afgeschrikt van de IT- en opensourcewereld.

Ondanks RMS’ positieve bijdragen aan de (IT-)wereld, hebben zijn negatieve bijdragen nu flinke gevolgen. En daar kunnen ook IT’ers van leren. Besef in welke bredere maatschappij je leeft en werkt. IT als apart, op zichzelf staand wereldje met eigen normen, waarden en eigenaardigheden is niet meer. Het kan niet meer. Zie maar de recente discussies over wat technisch kan en wat moreel verantwoordelijk of ethisch is. Dit besef en ernaar handelen kan neerkomen op fundamenteel omdenken, en daarin dan volharden.

Magazine AG Connect

Dit artikel is ook gepubliceerd in het magazine van AG Connect (oktobernummer 2019). Wil je alle artikelen uit dit nummer lezen, klik dan hier voor de inhoudsopgave.

Lees meer over Loopbaan OP AG Intelligence
Reactie toevoegen
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.