Innovatie & Strategie

Governance
IT-vragenuurtje

IT-vragenuurtje: dit zijn de ICT-visies van VVD, GroenLinks en D66

Politici gingen in gesprek over ICT, Europa en de overheid.

V.l.n.r.: Lotte de Bruijn, Andrew Harijgens, Rian van Heur, Mark Strolenberg en Hind Dekker-Abdulaziz. © AG Connect
10 maart 2021

Politici gingen in gesprek over ICT, Europa en de overheid.

Moet er meer geld geïnvesteerd worden in het up-to-date maken van overheids-ICT? Moet er meer wet- en regelgeving komen op het gebied van technologie? En welke rol speelt de Europese Unie daarin? Het waren allemaal zaken die aan bod kwamen tijdens het IT-Vragenuurtje van AG Connect en NLdigital, waarbij kandidaat-politici mét ICT-kennis met elkaar in gesprek gingen.

Andrew Harijgens (GroenLinks), Hind Dekker-Abdulaziz (D66) en Mark Strolenberg (VVD) gingen onder leiding van NLdigital-directeur Lotte de Bruijn en AG Connect-content director Rian van Heur in gesprek over zes verschillende thema’s op het gebied van digitalisering en ICT. Onder meer de veelbesproken ministerpost voor Digitale Zaken kwam daarbij aan bod, waarbij de meningen direct uiteen liepen.

GroenLinks en D66 blijken op dit onderwerp op één lijn te zitten: zij zien wel heil in een speciale minister voor Digitale Zaken. “De versnipperde aandacht voor ICT-beleid is niet meer houdbaar, daar moet een overkoepelende minister voor komen”, vindt Dekker-Abdulaziz bijvoorbeeld. “Maar dat betekent niet dat de verschillende departementen geen verantwoordelijkheden meer hebben op digitaal gebied. Daar moeten we ook genoeg expertise hebben.” Harijgens sluit zich daarbij aan: “Een minister is hard nodig, al is het alleen maar om een eenduidige visie op ICT te krijgen.”

VVD-politicus Strolenberg ziet echter liever dat er voldoende staatssecretarissen en ministers komen die affiniteit hebben met ICT, in plaats van één overkoepelende minister. “Je kunt overal wel een minister voor neerzetten. Maar ICT komt op alle ministeries voor. Dat kun je niet onder één minister scharen.”

Wat pak je Europees aan?

Ook bij andere thema’s lopen de meningen regelmatig uiteen. Zo is Strolenberg niet per se voorstander van meer wet- en regelgeving voor technologie. “We zijn er niet om alleen maar nieuwe regels te bedenken. Alle regels die je opvoert, moet je ook handhaven”, legt hij uit. Maar bij bestaande regels moet wel goed gekeken worden of ze nog actueel en goed genoeg zijn, vindt hij. “Waar we regels hebben, moeten we er ook mee aan de slag.”

Ook Harijgens vindt dat er niet zomaar met wetgeving gestapeld moet worden, maar er moet wel  voorkomen worden dat we niet achter de feiten aan blijven lopen. “Het is juist goed om vooruit te lopen, bijvoorbeeld op het gebied van digitale markt. Als een nieuwe toetreder die concurreert met Facebook binnen de kortste keren wordt overgenomen door Big Tech, dan ben je weer terug bij af. Dus ik denk dat de digitale markt heel snel met aanvullende wetgeving moet komen. Dat geldt ook voor zaken als gezichtsherkenning en security.”

IT-vragenuurtje terugkijken

Het IT-vragenuurtje van AG Connect en NLdigital werd woensdag 10 maart om 10:30 uur live uitgezonden. Terugkijken kan via deze link

De partijen zijn het er wel allemaal over eens dat niet alle wet- en regelgeving op nationaal niveau hoeft te komen, maar dat er ook in Europees verband veel geregeld kan worden. “Maar dat betekent niet dat we op nationaal gebied dan maar niets hoeven te regelen”, benadrukt Dekker-Abdulaziz van D66 . “Ik vindt dat Nederland wel voorop moet lopen wat betreft wet- en regelgeving. De Europese regels moeten we als basis gebruiken en zelf aanvullen.”

Structureel investeren

Los van alle wet- en regelgeving kan er binnen onze overheid ook nog veel verbeterd worden wat betreft IT. Een oplossing kan zijn om 10 miljard euro vrij te maken uit het Wobke-Wiebesfonds om de problemen op te lossen. Maar Dekker-Abdulaziz vindt dat er meer nodig is. “We moeten niet incidenteel investeren om IT op orde te krijgen. Misschien in het begin, maar uiteindelijk moeten we structureel investeren”, zegt ze.

Bovendien vindt de D66-politica net als GroenLinks-politicus Harijgens niet per se dat het geld uit het Wobke-Wiebesfonds moet komen. “Dat fonds is ook voor klimaat en innovatie, dus liever niet daaruit”, legt Harijgens uit. “Maar ik ben het wel met D66 eens dat er in ieder geval eenmalig iets moet worden gedaan en dat je structureel middelen nodig moet hebben om te investeren in kennis en infrastructuur.”

Naast geld is daarom volgens Harijgens ook een gezamenlijke visie nodig. “Daar zit ook organisatorisch werk aan binnen de departementen, gemeenten, provincies en waterschappen. Zij moeten allemaal vanuit dezelfde visie op ICT opereren.”

Iedereen digitaal vaardig

Bovendien moet er niet alleen in ICT zelf geïnvesteerd worden, maar ook in digitale vaardigheden van Nederlanders. Wat Harijgens betreft wordt er op drie fronten geïnvesteerd in die vaardigheden: “De markt heeft behoefte ICT’ers met kennis van nu, daar moet je aan werken. En je moet werken aan de vaardigheden van eindgebruikers. Maar besteed ook aandacht aan digitale geletterdheid van burgers in het algemeen. Als we goed opgeleid zijn en we weten goed weerstand te bieden tegen fake news en manipulatie, dan doet dat ook al iets met het verdienmodel van big tech.”

Dekker-Abdulaziz vindt dat er daarnaast aandacht moet komen voor kritisch nadenken, privacy en ethiek. Daarnaast pleit ze voor een ‘digitale inburgeringscursus’, waarmee Nederlanders die niet meer op school zitten hun vaardigheden kunnen ontwikkelen. “Dat cursusaanbod moet breed zijn, zodat werknemers en werkzoekenden zich constant kunnen bijscholen.”

Als het aan de politici van GroenLinks en D66 ligt komt digitale geletterdheid verder aan bod op scholen, al is dat niet per se in een apart vak. De twee zien ook mogelijkheden om digitale geletterdheid onderdeel te maken van andere vakken.

Kansen zien en pakken

Tot slot liggen er mogelijkheden voor de overheid om meer kansen te pakken die ICT biedt om maatschappelijke problemen op te lossen. Die kansen worden nu niet altijd gezien of aangegrepen. “Ik denk dat we die kansen niet altijd zien om dat we niet altijd weet hebben van de mogelijkheden”, zegt Strolenberg daarover. “Ik denk dat we de kansen veel meer moeten pakken. Als je bijvoorbeeld al ziet wat er mogelijk is om stikstof uit mest te halen, dan zijn dat mooie oplossingen.”

Harijgens is echter bang dat de politiek soms iets te optimistisch is over technologische kansen. Als voorbeeld noemt hij een app waarmee werkgevers kunnen bepalen of iemand als zzp’er aan de slag mag of niet. “Die app blijkt nu niet aan verwachtingen te voldoen. Het vraagstuk is te complex. Het geeft aan dat de mogelijkheden van ICT soms te optimistisch worden ingeschat. Tegelijkertijd zie je dat er te weinig aandacht is voor de bedreigingen die ICT met zich meebrengt. Daar zouden Kamerleden beter op onderlegd kunnen worden.”

Lees meer over
Lees meer over Innovatie & Strategie OP AG Intelligence
3
Reacties
M. Commandeur 17 maart 2021 16:25

Ministerie voor ICT?
Goed idee om ICT te zien net als de andere infrastructuur: iets waar de overheid een taak heeft. Wegen begonnen ook ooit als verbindingen van private paadjes. De ICT zit nog in die paadjes-fase: allemaal aparte eilandjes van private partijen die elkaar uitsluiten. Het begon goed met een telefoonnetwerk en internet, dat voor iedereen toegankelijk was. Met nieuwe diensten als kletsen (chat) en video-vergaderen is het misgegaan, iedereen heeft zijn eigen oplossing, onderling geen uitwisseling mogelijk. Bv. voor chat wordt ik verplicht om lid te worden van Facebook (Whatsapp) om met anderen te kunnen communiceren.
Dus:
- ICT als onderdeel van de infrastructuur zien en onderbrengen bij ministerie van Infrastructuur en Waterstaat: voor wegen, water en digitaal verkeer
- monopoliebelasting: belasting heffen op produkten en diensten waar geen keuzevrijheid/uitwisselmogelijkheid * is: chat (Whatsapp), computer (Windows), video-vergaderen (Teams en Zoom), ...
* Evt. te meten d.m.v. (sub-)markten waar de marktaandelen uit balans zijn.

Don van Riet (oud KPN strateeg) 13 maart 2021 11:12

De roep om een minister van Digitale zaken doet denken aan de bekende kwaliteitsdiscussies in organisaties: met het installeren van een aparte kwaliteitsafdeling denkt men kwaliteitsdenken in huis te halen. Nee dus, als niet elk organisatieonderdeel en zijn mensen zelf kwaliteitsbewust bezig is, komt er niets van terecht en voor IT geldt precies hetzelfde. Traditioneel gaat de kennis bij kamerleden op ICT gebied niet of nauwelijks het gebruik van email, Twitter en What's app en soortgelijke social media niet te boven, inzicht in IT-strategische zaken is nauwelijks voorhanden. Ik begreep eerder dat de weinige kamerleden die met dit onderwerp wat beter vertrouwd zijn na deze verkiezingen ook niet meer in de Tweede Kamer terugkeren. Dat voorspelt weinig goeds!

Tjalling Beets 12 maart 2021 14:30

Laten we om te beginnen helder krijgen wat we bedoelen, bijv.:
- volgens mij is een investering een incidentele actie (om iets op de rails te zetten) en ergens consequent middelen voor beschikbaar stellen, dus geen investering maar een structurele uitgave / budget.
- Het statement - In ICT investeren - geeft mij de indruk dat 'we geen idee hebben wat we willen, maar daar wel veel geld voor uit willen geven' -
- Zoals we nu ook ontdekken bij onderwerpen zoals klimaat en energie / CO2 lijkt het overheidsbeleid meer een wedstrijd - kijk eens hoeveel geld we er aan uitgeven - en laten we het aan de markt over om te bepalen waar ze dat geld voor willen gebruiken; resultaat = ze gebruiken het vooral ten eigen faveure. De wedstrijd moet niet zijn wie er zo snel mogelijk zoveel mogelijk ICT fondsen en belastinggeld kan verbranden.

Reactie toevoegen
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.