Loopbaan

Carriere

Hoop voor starters

27 april 2012

Het is onduidelijk welke kant het de komende jaren opgaat met de Nederlandse IT-arbeidsmarkt en wat de perspectieven zijn voor starters. Onderzoekers en belanghebbenden spreken elkaar op dit vlak behoorlijk tegen. Zo verwacht branchevereniging ICT~Office dat er binnen enkele jaren weer een tekort van duizenden IT-professionals zal zijn. De prognose voor 2016 varieert van een tekort van 4600 IT’ers bij een aanhoudende recessie tot een tekort van wel 11.000 IT’ers, als de economie fors aantrekt. De verwachte vacaturestijging na 2013 kan maar deels vervuld worden door het aanbod van ongeveer 6700 IT'ers die momenteel werkloos zijn en perspectief hebben op een nieuwe baan, en studenten die een IT-opleiding in het hoger onderwijs volgen. Naar verwachting zullen in 2016 zo’n 6300 vacatures onvervuld blijven. Dit kan volgens ICT~Office een rem vormen op de economische groei in ons land.

Maar er zijn ook rapporten die een minder rooskleurig beeld schetsen van de werkgelegenheid voor IT’ers in de komende jaren. Zo concludeert de Hackett Group dat de komende vier jaar nog zeker 135.000 IT-banen uit Europa verdwijnen naar lagelonenlanden. Economisch herstel resulteert wel in nieuwe IT-banen, maar compenseert per saldo het banenverlies niet. Ook ons ‘eigen’ Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA) verwacht tot 2016 geen knelpunten op de IT-arbeidsmarkt, omdat de beroepsbevolking relatief jong is, waardoor er minder mensen met pensioen gaan dan in andere sectoren. En over het aantal extra vacatures die ontstaan door marktherstel en -groei is het ROA sombertjes. De onderzoekers voorspellen dat de werkgelegenheid voor IT’ers tot 2016 licht zal dalen met 0,5 procent per jaar. Dit komt neer op een verlies van 8700 IT-banen. Van alle pas afgestudeerden hebben informatici het volgens het ROA de komende jaren het moeilijkst om een goede baan te vinden, zowel op hbo- als wo-niveau.

Recruiters vrezen tekorten

ICT~Office en onderwijskoepel HBO-I, maar ook de vier bedrijven die meedoen aan het IT-talentenproject van AutomatiseringGids, weerspreken dit laatste. Debby Voordenhout, corporate recruiter bij de NCIM Groep stelt dat het tekort aan goede IT’ers al jaren een probleem is en dat dit de komende tijd alleen maar verder zal toenemen. NCIM zoekt momenteel zo’n dertig IT-starters. Er wordt met name geworven onder afgestudeerden in (Technische) Informatica en Computer Science, maar ook Kunstmatige Intelligentie, Wiskunde, Natuurkunde en Sterrenkunde. “Als er maar tijdens de opleiding is geleerd te programmeren en hiermee in bijvoorbeeld stages en projecten ervaring is opgedaan. De IT’ers die wij zoeken moeten echt passie voor technologie hebben.” Voordenhout ziet de komende jaren het meeste perspectief voor starters met een technische achtergrond die graag software ontwikkelen. Dit zijn volgens haar de IT-functies waarvoor ook tijdens de crisis nog altijd werd geworven en waarbij de zoektocht lang niet altijd gemakkelijk was.

Daniel Alfrink, manager recruitment bij Sogeti, verwacht dat het tekort aan IT’ers de komende tijd in hoog tempo op gaat lopen. “Als je informatica studeert, ligt de wereld nog steeds voor je open. Maar we vragen wel veel van starters: werkgevers zijn kritischer geworden over de benodigde competenties. Wij zoeken communicatieve nerds, IT’ers met communicatieve vaardigheden. Die eigenschappen zitten niet altijd in één persoon verenigd.”

Sogeti wil in 2012 zo’n honderd starters aannemen, hoofdzakelijk hbo-informatici. Vorig jaar nam de IT-dienstverlener nog 240 starters aan. In november kondigde Sogeti een portfoliowijziging aan. “Op bepaalde aspecten van ons dienstenpakket wordt meer de focus gelegd, terwijl andere activiteiten worden afgebouwd. Hierdoor verschuift het accent bij de werving van bijvoorbeeld generieke projectmanagers naar echte harde IT’ers. We werven nu meer IT-specialisten dan generalisten met een bedrijfseconomische opleiding en affiniteit met IT, die we vroeger ook goed konden gebruiken.”

Infotheek, dat voor het eerste jaar deelneemt aan het IT-talentenproject, is eveneens hard op zoek naar starters. Operationeel manager Mirjam Roos, verantwoordelijk voor de werving, vertelt dat het bedrijf momenteel meer dan tien IT-stagiairs heeft op mbo- en hbo-niveau. “Juist omdat we hard aan het groeien zijn, is het belangrijk om ook de ondersteunende afdelingen, zoals de IT-afdelingen, mee te laten groeien. We hebben vacatures voor starters met zowel een IT- als een commerciële achtergrond, zoals Management Trainee, Junior IT Engineer en Junior Account Manager.” Er is met name behoefte aan technici en consultants met kennis op het gebied van Bring Your Own Device en Virtualisatie.

Volgens Roos moet er meer aandacht komen voor het belang van technici en andere IT-specialisten. “Vaak wordt onderschat hoe cruciaal de rol is van een goede IT-afdeling binnen een organisatie. Een goede IT-infrastructuur vormt de backbone voor menig organisatie.” Daar is René Steenvoorden, CIO van Rabobank Nederland, het mee eens. “Het belang van IT in elke sector groeit en bij ons is het echt onderdeel van het kernbedrijf: IT zit in alle haarvaten van de bank. Dus de behoefte aan goedopgeleide IT-proffessionals zal alleen nog maar verder toenemen.”

Technische vacatures het lastigst

In november is de Rabobank begonnen met het werven van 'young professionals' met maximaal één jaar werkervaring voor de Groep ICT. Via het Young Professional Program IT starten tien jonge talenten in verschillende functies. Naast hun functie volgen ze een ontwikkeltraject met verschillende trainingen. Steenvoorden: “We hebben meer dan 250 reacties ontvangen. We zijn inmiddels bezig met de werving voor de tweede groep van acht tot tien young professionals, die in september van start gaat.” Binnen het programma wordt voor specifieke functies geworven. De CIO van de Rabobank merkt dat functies die dicht tegen de business aanliggen populair zijn en dat technische vacatures moeilijker zijn om te vervullen. “Zo kregen we meer dan 50 reacties voor één business georiënteerde vacature, terwijl op sommige andere vacatures slechts een handvol kandidaten reageert.”

Peter Wennink van ASML zei onlangs in Buitenhof dat er een schreeuwend tekort is aan techneuten in Nederland, omdat er te weinig interesse is in de eigen maakindustrie. Ook Steenvoorden uit zijn zorgen: “Op de middellange termijn kan het achterblijven van de instroom op IT-opleidingen en de veranderende vraag naar vaardigheden bij pasafgestudeerde IT’ers tot problemen leiden.”

Alle belanghebbenden zullen volgens hem moeten samenwerken om de interesse te vergroten onder jongeren en zullen kennis moeten delen om IT zo effectief mogelijk in te zetten. “De overheid speelt hier een belangrijke rol, maar ook wetenschap en onderwijs, media en organisaties zoals ICT~Office, CIO Platform en ECP.” Ook NCIM vindt dat de overheid geld moet blijven investeren om te werken aan de kenniseconomie. En volgens Voordenhout kan een imagocampagne zeker geen kwaad. Ook Roos zou het toejuichen als de overheid een ondersteunende campagne voert, omdat dit voor een groter draagvlak zorgt. “Het zijn echter de bedrijven zelf die hier het voortouw in moeten nemen.” Alle vier de bedrijven zeggen dan ook ‘Swipe IT’, de imagocampagne die ICT~Office heeft aangekondigd om meer scholieren te interesseren voor IT, te ondersteunen, al weten de meeste bedrijven nog niet in welke vorm ze dat gaan doen.

Voldoende kwaliteit

Op de kwaliteit van pasafgestudeerde informatici hebben de geïnterviewden doorgaans weinig aan te merken. “In principe heeft de gemiddelde afgestudeerde IT’er voldoende theoretische kennis. We kijken echter ook naar de stage-ervaringen. Vaak zegt dat meer dan welke kennis hij of zij in theorie behoort te hebben”, reageert Roos. Voordenhout: “We hebben in Nederland gelukkig nog steeds goede afgestudeerde IT’ers. Wel is er een kloof tussen onderwijs en de praktijk. Zo baart het mij bijvoorbeeld zorgen dat uit veel technische hbo-studies een vak als wiskunde wordt geschrapt. Dat vak is juist hard nodig in de softwareontwikkeling!” Zij erkent dat het moeilijk is voor het onderwijs om voor alle bedrijven en organisaties de juiste IT’er af te laten studeren. “Daarom doen wij ook veel aan de interne opleiding van onze medewerkers. Het zijn slimme mensen, dus dingen aanleren kunnen wij hen ook.” Ook Alfrink van Sogeti vindt het de verantwoordelijkheid van de werkgever om verder te ‘finetunen’ en op te leiden. Alle starters krijgen een opleiding van twee maanden, inclusief een softskillstraining in Ohio.

Het verbaast Alfrink wel dat er nog zo veel exotische studies zijn, ook in de IT, die opleiden tot werkloosheid. De overheid zou volgens hem sterker moeten sturen op dit vlak: opleidingen met weinig baanpotentie moeten òf een numerus fixus krijgen òf misschien wel helemaal geschrapt worden.

Andere wegen bewandelen

Gezien het schaarse aanbod aan IT-studenten, zullen werkgevers andere manieren moeten vinden om aan voldoende hoogopgeleid personeel te komen. Sogeti begint niet meer aan het omscholen van geschiedenisstudenten en gymleraren, zoals in het verleden in tijden van grote krapte gebeurd is, belooft Alfrink. “Niet alleen kost dit heel veel tijd en geld, de klant is ook kritischer geworden en neemt hier geen genoegen meer mee.” De IT-dienstverlener vindt het verplaatsen van werk naar het buitenland, zoals India, een aantrekkelijke optie. “Vijf jaar geleden dachten we dat vrijwel alle harde IT-functies zouden verdwijnen uit Nederland, maar inmiddels is gebleken dat dit zeker niet het geval is. Er blijven nog voldoende interessante hardcore IT-functies in Nederland.”

Illustratief voor de huidige generatie starters is volgens recruiters dat ze gevraagd willen worden en zich niet zelf melden aan de poort. Alfrink: “Ze melden zich niet overal aan als werkzoekend. Dat betekent dat ze minder goed zichtbaar zijn en je andere middelen in zult moeten zetten om ze te vinden. En als je eenmaal met ze in gesprek bent, is de insteek vooral: 'Wat heb jij MIJ te bieden?' Dat is even omschakelen voor de meeste recruiters”, lacht hij.

Werkgevers kunnen generatie Y echter niet links laten liggen, vanwege hun ‘arrogante’ opstelling. “Wij hebben deze groep juist hard nodig. Ze beschikken over bepaalde competenties waar we grote behoefte aan hebben. Twintigers zijn opgegroeid met online en de huidige lichting scholieren zijn zelfs alleen maar online. Ze communiceren razendsnel. Bovendien beschikt het merendeel over een enorme drive.”

Actiever werven

Werkgevers zullen zichzelf dus actiever onder de aandacht moeten brengen bij deze doelgroep. De Rabobank prijkt al twee jaar bovenaan de ranglijst van favoriete werkgevers van de Intelligence Group, maar startende IT’ers weten de bank nog niet zo goed te vinden. Ellen Koning, Talent Manager bij Rabobank Nederland Groep ICT, meldt dat ze daarom onder meer deelnemen aan het IT-Talentenprogramma van AutomatiseringGids. “Daarnaast zijn we dit jaar gestart met gerichte campusrecruitment. We werken nu met ‘dealteams’ per universiteitsstad.”

Deze dealteams bestaan uit trainees, oud-trainees, alumni van de betreffende universiteiten die nu in managementposities zitten binnen de Rabobank en recruiters. “Doel is om al tijdens de studie in beeld te zijn bij studenten en ook om in contact komen met potentiële kandidaten voor onze startersposities en -programma’s.” Daarnaast is de bank voor het Young Professional Program IT in contact met een aantal hogescholen, om in beeld te komen als IT-werkgever bij deze studenten.

Ook Infotheek treedt regelmatig in contact met scholen, maar Roos merkt dat het bedrijf veel mensen aantrekt via het eigen personeel. “Dat is uiteindelijk toch de beste reclame.” Alfrink stelt dat de naamsbekendheid van Sogeti onder ervaren IT’ers goed is. “Maar onder starters neemt die af, mede door de afwezigheid van grote campagnes, als gevolg van de crisis. Maar ik hoop dat we hier binnenkort weer geld voor uit kunnen trekken. De wens en noodzaak is er: we willen meer reacties krijgen op onze vacatures. Om één iemand aan te nemen, hebben we eigenlijk tien goede cv’s nodig.”

Salarissen in de branche blijven achter

Wat het imago van IT-werkgevers ook parten speelt, is dat de salarissen voor starters vaak achterblijven bij andere beroepsgroepen met een vergelijkbaar opleidingsniveau, zeker ten opzichte van de farmacie en chemie. Uit onderzoek van werkgeversvereniging AWVN blijkt dat een beginnende academicus in de zakelijke dienstverlening, waar IT onder valt, een gemiddeld jaarloon van bijna 32.000 euro krijgt, voor een hbo'er ligt dat bedrag op krap 30.000 euro. In de farmaceutische branche verdienen academici gemiddeld ruim 38.000 euro bruto per jaar en hbo’ers 32.500 euro per jaar. Ook na drie jaar werkervaring verdienen IT’ers en andere professionals die werken in de sector zakelijke dienstverlening minder dan hoogopgeleiden uit andere sectoren. Naast de chemie/farmacie, betalen werkgevers uit de financiële dienstverlening en ‘overige industrie’ aanzienlijk beter dan IT-bedrijven. Alfrink is niet verbaasd over die uitkomst. “IT-dienstverleners investeren relatief veel in de ontwikkeling van hun medewerkers. Er moeten veel meer kosten gedekt worden dan in bijvoorbeeld de chemie of farmacie. Wij betalen zeker niet de hoogste salarissen, maar we zijn wel marktconform en onderscheiden ons op secundaire arbeidsvoorwaarden. Zo zijn de mogelijkheden voor opleidingen vrijwel onbeperkt.”

Ook Infotheek zegt starters een marktconform salaris te bieden en tegelijkertijd te investeren in vele extra’s. “Daarbij kun je denken aan opleidingen, doorgroeimogelijkheden - nationaal en internationaal, verticaal of leidinggevend, maar ook de kans om in het buitenland te helpen met het inrichten van de IT-omgeving voor onze eigen organisatie.” Steenvoorden van de Rabobank is ervan overtuigd dat starters ‘vooral zoeken naar organisaties met overtuigingen die ze delen en met mogelijkheden om zich maximaal te ontwikkelen’.

AWVN verwacht de komende tijd wel een opwaartse druk op de beginsalarissen van hoogopgeleiden door een krapper wordende arbeidsmarkt en een felle strijd om talent. Alfrink van Sogeti verwacht dat dit ook voor IT’ers het geval zal zijn. “IT’ers zullen de komende jaren bovendien beter gaan verdienen, omdat het belang van IT binnen organisaties toeneemt en dat moet ook beloond worden. Dat kost even tijd, maar de ontwikkeling is al in gang gezet.”

 
Lees het hele artikel
Je kunt dit artikel lezen nadat je bent ingelogd. Ben je nieuw bij AG Connect, registreer je dan gratis!

Registreren

  • Direct toegang tot AGConnect.nl
  • Dagelijks een AGConnect nieuwsbrief
  • 30 dagen onbeperkte toegang tot AGConnect.nl

Ben je abonnee, maar heb je nog geen account? Neem contact met ons op!