Innovatie & Strategie

Governance
Recycling IT-hardware

Hardware en duurzaamheid, wat kun je doen?

Oude hardware hoeft geen e-waste te zijn.

Recycling IT-hardware © Shutterstock OVKNHR
21 februari 2022

Oude hardware hoeft geen e-waste te zijn.

Een kapstokkast met onderin een rijtje beeldschermen, een printerhok met in de hoek een bergje desktops, een serverruimte met achterin een stapeltje ontkoppelde netwerkapparatuur. Herkenbaar? En wat doe je eraan? Weggooien is niet duurzaam, en niet alleen daarom zonde. Het kan namelijk anders.

Sinds het uitbreken van de coronacrisis hebben veel organisaties hun medewerkers de gelegenheid gegeven om thuis een werkplek in te richten. Naast een werklaptop kan dat ook beeldschermen, toetsenborden en muizen omvatten. Sommige werkgevers bieden al jaren de mogelijkheid aan werknemers om afgeschreven apparatuur mee te nemen voor eigen gebruik, soms tegen een symbolische vergoeding.

Afdanken versus blijven gebruiken

Nu de coronacrisis het tweede jaar ingaat hebben de meeste werknemers hun thuiswerkplek wel op orde. Dus vandaar een kapstokkast vol afgedankte beeldschermen hier, en een printerhok met desktops daar. Want wie wil er nou een kantoordesktop thuis als je al een laptop tot je beschikking hebt? Om maar te zwijgen over serieuze server- en netwerkapparatuur. Tot zover dus het bereik van deze ‘informele duurzaamheid’; gebruik van afgeschreven hardware door werknemers.

Voor meer structurele duurzaamheid kunnen bedrijven andere routes volgen. Het domweg dumpen van hardware is niet altijd zo milieuvriendelijk. Daar staat tegenover: het blijven gebruiken van apparatuur ‘omdat die nog werkt’ verdient ook geen duurzaamheidsprijs. Oudere hardware kan immers flink minder efficiënt zijn en dus qua energieconsumptie niet zo duurzaam zijn. Trek maar eens de vergelijking met oude koelkasten; die kosten qua verbruik op een gegeven moment meer dan de aanschaf een nieuwe.

Het gaat altijd om het hoe. Hoe wordt er vernietigd, gerecycled, gebruikt?

Data gedegen deleten

In Nederland doen serieuze recyclers aan nette demontage, verantwoorde scheiding van afvalstoffen, en grondige vernietiging van bijvoorbeeld gegevensdragers. Harde schijven en SSD’s (solid state drives) kunnen immers nog gevoelige data bevatten. Een gewone formattering volstaat niet om informatie echt te wissen.

Bovendien kan er bij SSD’s een onzichtbaar opslaggedeelte zijn waar met forensische tools nog gegevens van te herstellen zijn. Zo’n verborgen stuk opslagruimte dient voor bijvoorbeeld over-provisioning, omdat data op SSD’s eerst gewist moeten worden voordat er op die plek nieuwe data weggeschreven kan worden. Security-onderzoekers waarschuwen voor het risico van datalekkage dat hierdoor aan de orde kan zijn.

Het grondig en geheel wipen van opslag is dan ook een must. Tools en ‘NSA-grade’ algoritmes zijn beschikbaar voor zo’n tijdrovende klus, maar ook dienstverleners die dat werk uit handen nemen. Zo’n externe partij kan alleen aan datavernietiging doen, maar kan ook de hele hardware-afvoer verzorgen. Ophalen, netjes demonteren en keuren, sommige componenten hergebruiken en in een refurbished systeem verkopen, en datadragers AVG-proof wipen of vernietigen.

Bewijsje bij de recycler

Belangrijk voor bedrijven en organisaties is dat ze ook een formeel bewijs krijgen dat de data met voldoende grondigheid is gewist. Naast meervoudig overschrijven kan dat natuurlijk ook met fysieke vernietiging, wat eveneens op correcte wijze moet gebeuren. Bekend zijn wel de heldenverhalen van bedrijven die data hebben weten te redden van afgebrande computers en ‘verdronken’ smartphones. Dergelijke mogelijkheden zijn er ook voor slechteriken. Goede afhandeling door een vertrouwde dienstverlener is essentieel.

Een jaar geleden is AG Connect een kijkje gaan nemen bij zo’n ‘hardwareverwerker’. Het bedrijf IT Recycling is ooit begonnen als tweedehands computerwinkeltje, gericht op studenten en computerfreaks. Naast de winkel werd later een recycleservice opgezet. Toen de verkoop van computers naar steeds grotere winkelketens verschoof, werd de concurrentie op verkoopgebied te groot en bleef alleen het recyclen over. Daar viel met een professionaliseringsslag een hele nieuwe markt aan te boren.

Buitenlands beunen

Zeker sinds de komst van databeschermingswet AVG is er meer behoefte aan gegarandeerde gegevensvernietiging. Waar bedrijven als IT Recycling serieuze shredders voor hebben, die diverse datadragers vermalen tot snippers op millimeterformaat. Terwijl er in Nederland strenge wetgeving is voor recycling, inclusief milieueisen, leeft er internationaal een handel in oude hardware waarbij het maar de vraag is hoe duurzaam deze is.

Inkopers uit verre landen willen graag partijen hardware opkopen, ook bij recyclingbedrijven, en doen dan de belofte dat zíj dan wel de recycling verzorgen. Naast een risico van datalekkage kan daarbij ook flink gebrek aan duurzaamheid optreden, vanwege zwakkere regels in andere landen, gebrekkige controle (ook bij export in Nederland) en simpelweg malafide partijen.

“Er is een wereldwijde handel gaande in oud computermateriaal. In sommige landen kopen ze containers tegelijk op", vertelde Steef Stadelmaier, mede-eigenaar van IT Recycling. Hij schetste het gebrek aan duurzaamheid in bepaalde landen. "Eenmaal daar vissen ze de krenten uit de pap eruit. De goede metalen in hardware kun je smelten en goed doorverkopen, bijvoorbeeld.”

Wat er daarna met de restanten gebeurt, is zeker niet duurzaam. “Die steken ze gewoon in de fik of ze gooien het in de rivier, zonder ook maar aan één eis te voldoen.” Voor de zogenaamde ‘recyclers’ een winstgevende aanpak, maar voor het milieu rampzalig. De inzet van kinderarbeid vergroot de winst voor de eigenaren maar gaat hand in hand met meer negatieve lokale impact. Brandende ICT-apparatuur kan nogal wat giftige stoffen afgeven en is voor jonge longen extra schadelijk.

Hardware volgt softwaremodel

Naast diverse mogelijkheden aan de afvoerkant zijn er tegenwoordig meer en meer integraties met de leverende kant. Een hardwareleverancier kan ook een service bieden voor afvoer, recycling, refurbishing en/of vernietiging. Soms is dat in de vorm van een aparte dienst, soms als onderdeel van de oorspronkelijke levering. Dat kan dan wel wat extra kosten, maar het ontzorgt de afnemer.

Verder gaat hardware tegenwoordig software achterna qua model: van aanschaf naar huur- of leaseconstructie. Software-as-a-Service (SaaS) is een alom geaccepteerd fenomeen en hardware kan daarin meegaan. Enerzijds doordat SaaS-gebruikers simpelweg gebruik maken van de hardware die een cloudaanbieder in zijn back-end heeft. Hardware waar vanwege schaalgrootte flink wordt gestuurd op lager energieverbruik en regelmatige vervanging, zoals directeur Stijn Grove van de Dutch Datacenter Association recent vertelde aan AG Connect.

Anderzijds kan hardware meegaan in de trend van as-a-Service doordat ook on-premise servers, netwerkapparatuur, desktops, laptops, smartphones en meer als dienst zijn af te nemen. Levering en later weer inname plus afvoer zijn dan de verantwoordelijkheid van de aanbieder. Die vaak weer vertrouwt op een gespecialiseerd recyclingbedrijf.

Zelf doen?

Wie (nog) geen verantwoorde afvoer en recycling voor zijn hardware heeft geregeld, al dan niet bij een leverancier, kan ook zelf het heft in handen nemen. Let daarbij dus wel op je datavernietiging én hoe ICT-hardware na afvoer wordt gebruikt of ontmanteld.

Overigens kan een goed doel ook een goede bestemming zijn. Veel werknemers hebben hun thuiswerkplek nu wel op orde, maar dat geldt lang niet voor alle mensen. Aan het begin van de coronacrisis in Nederland zijn diverse IT-helden opgestaan om het gebrek aan computers bij scholen, leerlingen, ouders en ouderen aan te pakken.

Sinds eind vorig jaar heeft Amsterdam de Cyberbank; een voedselbank maar dan voor laptops. Voor mensen die het zelf niet kunnen betalen. De Cyberbank hanteert daarbij statiegeld, zodat laptops na gebruik niet alsnog in e-waste veranderen, maar verantwoord gerecycled worden.

Voor de toekomst

Duurzaam zijn is makkelijker gezegd dan gedaan en kan best wat kosten. Maar wie het serieus meent, moet de daad bij het woord voegen en bijbehorend budget erin steken. Voor de toekomst, en de mogelijkheid nog schoner te maken door op deze manier het goede voorbeeld geven. Aan werknemers, partners, bestaande afnemers en potentiële klanten.

Magazine AG Connect

Dit artikel is ook gepubliceerd in het magazine van AG Connect (januari/februarinummer 2022). Wil je alle artikelen uit dit nummer lezen, zie dan de inhoudsopgave.

Reactie toevoegen
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.