Een frisse wind bij het Rijk

16 april 2010

Maarten Hillenaar (51) is veertien hectische maanden actief als CIO van het Rijk. Op last van de Tweede Kamer heeft hij toegang tot de bestuursraad, kan hij gevraagd en ongevraagd advies geven over grote IT-projecten, vooraf eisen stellen en is de gewaardeerde gesprekspartner van de opdrachtgevers binnen het Rijk. Hillenaar maakte van veertien CIO’s van alle ministeries een hecht team, de IC CIO. Hillenaar: “Het enige wat ik echt gedaan heb, is heel erg werken aan dat team van CIO’s. Met het team hebben we de hele lijn neergezet. Dat is mijn bijdrage denk ik.”

Het team bouwt aan een rijksbrede informatie-infrastructuur. Er is een nieuwe wind gaan waaien. De overheid wordt een steeds professioneler opdrachtgever en de ministeries werken meer dan ooit op ICT-terreinen samen. Er is vendormanagement en een standaardprojectaanpak ingevoerd, de papierbergen worden gedigitaliseerd, de archieven met een achterstand van 25 jaar worden opgeruimd, en zijn er plannen voor een Rijksacademie voor de Bedrijfsvoering met een curriculum voor ICT’ers. Misschien komt er zelfs een intern detacheringsbedrijf voor IT-professionals van het Rijk.

SamenHillenaar: “De echte andere wind is volgens mij dat we dingen samen doen en veel meer als één entiteit opereren, door de rijksbrede informatie-infrastructuur. Als ik straks naar mijn huis fiets, dan pak ik de wegen die er zijn. Ik maak gebruik van de bestaande infrastructuur en ga niet voor mezelf een eigen fietspad aanleggen. Als die infrastructuur staat, met veel standaarden en koppelvlakken, dan wordt het leven veel overzichtelijker. Door ons te concentreren op de infrastructurele component, creëren we ruimte. Ik denk dat daar precies de rek in termen van geld en middelen zit, om alle uitdagingen waar we voor staan tot een goed einde te brengen.”

“Door de crisis zijn we als rijksoverheid vrij snel gaan kijken wat we zelf kunnen doen om te besparen. Hoe zaken efficiënter kunnen en hoe we beter gebruik kunnen maken van de kwaliteit die binnen de rijksoverheid aanwezig is. De bereidheid om daarin samen te werken, is enorm groot nu. Het team van CIO’s is daar het bewijs van. De CIO’s werken niet alleen voor hun eigen departementen, maar pakken daarnaast rijksbrede onderwerpen op, waar de anderen hun voordeel mee doen.

We hebben de portefeuilles verdeeld. Zo is de CIO van het ministerie van Defensie verantwoordelijk voor het informatiebeveiligingsbeleid van alle departementen. EZ doet regie en sourcing. Daarnaast halen we de ‘best practices’ van de verschillende departementen bij elkaar en proberen die op andere plekken in te zetten. De belangrijkste verschuiving is dat we vanuit de eigen werkomgeving gaan werken aan rijksbrede zaken. Dat is een onderstroom die ik heel nadrukkelijk voel ontstaan.”

Standaardiseren“We standaardiseren en bouwen op basis van een architectuur. We passen de Gateway-methodiek toe in de aanpak van projecten. Het dwingt ons iemand hoog in de organisatie aan te wijzen die verantwoordelijk is voor een project. Dat alleen helpt al. Het is een uiting van professioneler opdrachtgeverschap. We doen een haalbaarheidstoets voor de start van een project samen met het bedrijfsleven. De frequentie van de Rapportage Grote ICT-projecten voeren we voor intern gebruik op om te kijken hoe ons portfolio erbij staat.

We zijn aan het inventariseren wat we als Rijksoverheid eigenlijk in huis hebben aan IT-kwaliteit als het om mensen gaat. Wie zit waar en welke competenties zijn er? Om te komen tot een interne herverdeling, als dat handig blijkt. Met een beetje pech huren we disciplines in die we ergens anders vrij beschikbaar hebben.

We denken ook na over welke eisen we aan mensen stellen en wat we over drie of vier jaar denken nodig te hebben, bijvoorbeeld voor informatiebeveiliging, een steeds belangrijker thema voor de overheid. Wat kunnen we daar nu al voor organiseren? We zetten een Rijksacademie voor de Bedrijfsvoering op, waarin we ook een curriculum voor ICT’ers gaan aanbieden.

Zoals we kijken naar het personeel, zo kijken we ook naar welke licenties we hebben. Iemand zou zomaar licenties kunnen bestellen die ergens anders ongebruikt op de plank liggen. We zijn georganiseerd in dertien verschillende kokers, dat halen we boven water. Het is allemaal niet zo moeilijk. Het is een overheid die zegt: wij zijn Rijk. Wij zijn één rechtspersoon en vanuit die visie kijken wij naar onze partners, ICT-bedrijven bijvoorbeeld. Dat is volwassen opdrachtgeverschap en daar is helemaal niks mis mee, lijkt mij.”

De omvang van projecten bij de overheid wordt kleiner en de inrichting van projecten krijgt meer aandacht. Dat zal het ICT-bedrijfsleven merken. Dan is er de efficiencyslag en ook dat gaan leveranciers merken. Die beweging kun je negatief beschouwen, maar je kunt ook zeggen: De overheid wordt zo langzamerhand een professionelere partij en professionelere opdrachtgever. Er is nog ongelofelijk veel werk te doen, dus laten we onze energie besteden aan het doen van de goede dingen, met nog steeds een inbreng van het ICT-bedrijfsleven. Ik geloof niet dat er iemand is die gelooft dat we de komende jaren minder ICT nodig hebben. We zijn volop in ontwikkeling en zoeken naar betere samenwerkingsvormen met de bedrijven. De markt wordt volwassen en er is een financieel probleem. We zullen onze muntjes drie keer omdraaien voor we ze uitgeven.”

VertrouwenHillenaars punt op de horizon is een open en transparante overheid die de samenleving op een adequate wijze bedient. “Hoe doen we dat op een efficiënte en betrouwbare manier? Dit hele verhaal gaat over de rol van een overheid die het niet voor zichzelf maar voor een samenleving doet. Die samenleving zal vertrouwen moeten houden in hoe die overheid zijn werk doet. Dat is met ICT een extra uitdaging, want het is een kwetsbaar geheel. Dat zat hem eerst in de manier waarop we projecten deden en nog doen. Dat gaan we in de klauwen krijgen. Vervolgens gaat het erom hoe we omgaan met de informatie waarover we beschikken. Daar zijn we ons ontzettend van bewust.”

“Het zou naïef zijn te denken dat we nu al volledige grip hebben op de ICT-vraagstukken. Maar de randvoorwaarden zijn ingevuld. En de fouten die we nu maken kunnen we waarschijnlijk veel beter uitleggen dan de fouten die we in het verleden hebben gemaakt.”

 
Lees het hele artikel
Je kunt dit artikel lezen nadat je bent ingelogd. Ben je nieuw bij AG Connect, registreer je dan gratis!

Registreren

  • Direct toegang tot AGConnect.nl
  • Dagelijks een AGConnect nieuwsbrief
  • 30 dagen onbeperkte toegang tot AGConnect.nl

Ben je abonnee, maar heb je nog geen account? Laat de klantenservice je terugbellen!