Innovatie & Strategie

Cloud
Cloud

Dit is GAIA-X: meer controle over data en meer datadeling

GAIA-X-platform is begin 2021 klaar.

5 juni 2020

GAIA-X-platform is begin 2021 klaar.

Duitsland nam vorig jaar het initiatief om een Europese data-infrastructuur op te zetten, in de hoop meer datasoevereiniteit te krijgen en minder afhankelijk te worden van Amerikaanse en Chinese cloudaanbieders. Toch was lang onduidelijk wat Project GAIA-X precies inhield. Gisteren maakten Duitsland en projectpartner Frankrijk meer details bekend over het project.

Het was een veelgehoorde vraag bij informatie en evenementen omtrent GAIA-X: wat ís het nu eigenlijk? Na een officiële lancering van het project gisteren is die vraag nu beter te beantwoorden. GAIA-X wordt een digitaal, gefedereerd ecosysteem, waarin verschillende aanbieders van data-opslag en infrastructuren aan elkaar gekoppeld worden.

Op die manier hopen Frankrijk en Duitsland dat Europese aanbieders beter kunnen concurreren met niet-Europese cloudgrootmachten en een eerlijker spelveld te creëren voor grote én kleine partijen. Europese cloudaanbieders zijn er namelijk in overvloed, vertelde Hubert Tardiue, leider van de wetenschappelijke gemeenschap van GAIA-X-partner Atos. “Maar geen van hen heeft een significant marktaandeel. Ze zijn vaak alleen succesvol in hun lokale markt en kunnen daar ook concurreren met grotere aanbieders.”

Wil Europa als geheel een kans van slagen hebben in de cloud, dan is het volgens Hubert en andere deelnemers aan GAIA-X een vereiste dat de belangrijkste ‘assets’ verzameld worden.

Wat moet GAIA-X oplossen?

Wie eerdere berichten en de gister gepubliceerde documentatie over GAIA-X leest, ziet één woord steeds terugkomen: datasoevereiniteit. Dat blijkt dan ook een belangrijk uitgangspunt te zijn binnen het project. Volgens de nieuw gepubliceerde documentatie houdt datasoevereiniteit in dat “individuen, organisaties en gemeenschappen de volledige controle behouden over opgeslagen en verwerkte data, en in staat zijn om onafhankelijk te bepalen wie toegang mag hebben tot die data”. Met GAIA-X moet die datasoevereiniteit teruggewonnen worden.

Een ander probleem dat veel wordt genoemd, is dat er wel heel veel data aanwezig is bij verschillende bedrijven en sectoren, maar dat het moeilijk is om die data onderling te delen. Volgens de initiatiefnemers van GAIA-X remt dat innovatie. De Franse minister Brune Le Maire van Economie en Financiën noemt slimme auto’s als voorbeeld. Wil je die auto’s goed laten werken en veilig laten rijden, dan is er veel data nodig. Autofabrikanten verzamelen die data wel, maar delen ze niet onderling. Gebeurt dat wel, dan is er meer data om de techniek mee te verbeteren en worden auto’s alleen maar veiliger.

De bedoeling van GAIA-X is dus dat gebruikers – zowel individuen als organisaties - meer controle krijgen over hun data en dat data beter gedeeld kan worden. Daar moeten “gefedereerde diensten” voor opgezet worden, die gebaseerd zijn op gedeelde Europese normen en standaarden. Het project focust zich dan ook op het maken van richtlijnen, beleid en een technische doelarchitectuur, waar die diensten in passen.

Ecosystemen verbonden met diensten

De gefedereerde diensten moeten twee ecosystemen met elkaar gaan verbinden. Allereerst is er het data-ecosysteem, waarin verschillende ‘data spaces’ zitten. Die data spaces zijn sectoren waarin data gevonden wordt, zoals de energiesector en de financiële sector. GAIA-X wil hier meer interoperabiliteit in creëren, zodat data gemakkelijker tussen sectoren gedeeld kan worden. Op die manier moeten er meer innovatie ontstaan.

Het tweede ecosysteem is die voor de infrastructuur, waar bijvoorbeeld cloudproviders en edge-diensten in zitten. Ook hier wordt interoperabiliteit gestimuleerd, evenals transparantie. De bedoeling is dat er mechanismes ontwikkeld worden die diensten van deelnemende leveranciers vinden, verbinden en combineren.

De twee ecosystemen worden op hun beurt weer verbonden door gefedereerde diensten, die het mogelijk maken om data te analyseren en aan elkaar te koppelen. De eigenaren van de data kunnen er ook voor kiezen om data juist niet toegankelijk te maken voor derde partijen, afhankelijk van hun wensen.

De GAIA-X-partners maken hierbij duidelijk dat zoveel mogelijk gebouwd wordt op bestaande initiatieven, projecten en activiteiten. De International Data Spaces Association heeft bijvoorbeeld al een referentiearchitectuur waarin ontwerpprincipes omschreven worden voor datasoevereiniteit op basis van open standaarden. En AUDITOR werkt aan een Europees certificaat voor databescherming in overeenkomst met de privacywet AVG. GAIA-X wordt op basis van dergelijke projecten gebouwd. Het is dus niet de bedoeling om geheel nieuwe regels en technologieën op te zetten.

Wat heb ik hier aan?

GAIA-X levert diverse voordelen voor verschillende partijen. Eindgebruikers krijgen uiteindelijk een soort marktplaats met verschillende  - met name Europese – diensten. Het grote voordeel is dat de data geleverd wordt via een gefedereerde catalogus. “Ben je niet tevreden met je huidige clouddienst, dan kun je gemakkelijk wisselen naar een ander dienst, zonder dat je je data hoeft te verplaatsen”, legt Le Maire uit. Het moet zelfs mogelijk worden dat er een mix aan providers gebruikt wordt om de data te hosten.

Alle deelnemende partijen moeten bovendien voldoen aan verschillende Europese standaarden en afspraken over bijvoorbeeld veiligheid, privacy en transparantie. Data is in theorie bij de ene provider dus net zo veilig als bij de ander. En omdat data gemakkelijk te delen is tussen sectoren en gebruikers, moet innovatie aan de hand van die data gestimuleerd worden.

Leveranciers van diensten krijgen als voordeel dat het speelveld gelijker wordt. Alle diensten zijn in heel Europa beschikbaar en het speelveld moet veel gelijker worden, ook voor kleinere partijen.

Pas in 2021 klaar

Er wordt nog hard aan GAIA-X gewerkt, dat nu nog in zijn conceptfase zit. Volgens de website van het project zijn hier inmiddels ruim driehonderd organisaties uit verschillende landen bij betrokken. Nieuwe geïnteresseerden – ook van buiten Europa - zijn bovendien nog welkom. Maar naar verwachting wordt het platform pas begin 2021 beschikbaar.

Toch is er gisteren wel een flinke stap vooruit gezet in het project. In de komende weken wordt een “GAIA-X Foundation” opgezet: een Belgische non-profit die het project moet gaan runnen. De non-profit is opgericht door 22 Franse en Duitse bedrijven, die ieder 75.000 euro inleggen als een startbudget voor de organisatie.

De komende maanden werken zij aan regels en beleid voor de organisatie, evenals een structuur voor lidmaatschapsgeld en lidmaatschapsformulieren. In december dit jaar moet de organisatie volledig operationeel zijn.

Lees meer over
Lees meer over Innovatie & Strategie OP AG Intelligence
Reactie toevoegen
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.