Innovatie & Strategie

Cloud
Firefox

De opmars van Firefox

Browser wint gebruikers, met dank aan strakke organisatie achter deze open source.

6 juli 2006

De webbrowser Firefox verovert steeds meer marktaandeel. Deel van het succes is ongetwijfeld gelegen in de strakke organisatie erachter. "Zonder deadlines komt het nooit af."

Jan Libbenga

In een recent interview met Bill Gates met de nieuwssite Cnet kwam het plotseling weer ter sprake: de browseroorlog. Had het feit dat Microsoft eindelijk weer eens een nieuwe versie van Internet Explorer had uitgebracht wellicht iets te maken met de populariteit van rivaal Firefox, zo wilde Cnet weten. En konden we - tien jaar na de worsteling met Netscape - een tweede browseroorlog verwachten?
Gates had een diplomatiek antwoord: Internet Explorer is zonder twijfel de beste browser op de markt, zo vertelde hij met brede glimlach, maar het stond gebruikers natuurlijk vrij om een tweede browser te installeren. Vrijheid, blijheid.

Die tweede browser is echter hard bezig om in de vaart der volkeren op te stoten. De non profit organisatie Mozilla, die Firefox ontwikkelt naast Thunderbird (e-mail) en Seamonkey (browser en e-mail), claimt 10 procent marktaandeel tegen 80 voor Internet Explorer. In sommige landen, zoals Finland, kan Firefox zelfs al bogen op een marktaandeel van veertig procent. Een kleine 150 miljoen mensen zouden Firefox hebben gedownload. Vooral na een aantal spraakmakende beveiligingslekken in Internet Explorer zijn veel gebruikers op Firefox overgestapt. Steeds meer website-ontwikkelaars houden tegenwoordig serieus rekening met Firefox, dat anders dan Internet Explorer ook nog eens op drie platforms draait (Windows, Linux en MacOSX), terwijl voorheen alleen Explorer als maatstaf werd genomen.

Er is wel een lange weg aan vooraf gegaan. Toen eind jaren negentig Netscape de handdoek in de ring gooide - het bedrijf bestaat nog steeds, maar leidt een low profile bestaan onder America Online - besloot men om de broncode van de populaire browser vrij te geven. Aanvankelijk gebeurde daar niet erg veel mee, reden waarom Microsoft’s Internet Explorer steeds meer marktaandeel kon veroveren. Zonder enige vorm van serieuze concurrentie sukkelde de ontwikkeling van Internet Explorer - waarvan het team zelfs grotendeels werd ontbonden - echter even hard weer in, waardoor concurrenten hun kans grepen.

De doorbraak kwam toen Dave Hyatt en Blake Ross het bladerprogramma loskoppelden van het oorspronkelijke Mozilla programma (met HTML editor, mail en nieuwsgroepen) en in september 2002 onder de naam Phoenix een nieuwe en slanke browser presenteerden. In 2003 moest er echter nog wel een nieuwe naam worden bedacht om niet in conflict te komen met BIOS fabrikant Phoenix. De browser heette eerst Firebird, wat ook weer geen gelukkige keuze was omdat er al een database server onder die naam bestond, en vanaf februari 2004 Firefox. Dat was ook het moment waarop werd besloten om de identiteit van de browser te versterken via slimme (guerrilla) marketing en een mooi logo. Vervolgens begon Firefox aan een gestage opmars. Gebruikers waren met name gecharmeerd van het gebruik van tabbladen, waardoor snel tussen webpagina’s geschakeld kan worden, iets dat Microsoft nu pas met IE 7.0 heeft geïntroduceerd.

Inmiddels besteedt de Mozilla organisatie een groot deel van zijn energie aan de ontwikkeling van Firefox. In het hoofdkwartier van Mozilla in Mountain View in Californië, pal naast Google, werkt het gros van het personeel aan de browser. In de keuken ligt het snoepgoed voor het oprapen. "Zo houden we onze mensen actief," zegt Mike Schroepfer, de van Sun Microsystems afkomstige hoofd ontwikkeling van Firefox, lachend.

Er werken zo’n vijftig mensen bij Mozilla. Daarnaast zijn er ontwikkelaars die een deeltijdbaan hebben, en door Mozilla betaald worden, geld dat via donaties en sponsors bij elkaar wordt gebracht.
De ontwikkeling is tamelijk transparant, nagenoeg iedere uitbreiding of verandering wordt in forums besproken. Zo’n consensus-model lijkt ook nadelen te hebben, zeker vergeleken met Microsoft, dat razendsnel een nieuwe richting in kan slaan. Maar volgens Schroepfer is het niet zo dat over iedere beslissing gestemd moet worden. "Binnen ons team zijn mensen die zelfstandig beslissingen nemen. Gaat het om ingrijpende veranderingen, dan wordt dat wel in de groep gegooid."

Firefox opereert dus een stuk flexibeler dan menigeen denkt, zegt Schroepfer. "Als Microsoft besluit een nieuwe koers in te slaan, zullen ze ook eerst een heel team moeten zien te overtuigen. Ik zie weinig verschil met wat wij doen."

Een vorm van georganiseerde chaos, zo noemt Schroepfer zijn organisatie dan ook. Het neemt echter niet weg dat het ontwikkelteam harde deadlines nastreeft. Hoewel er geen enkele verplichting is om binnen een bepaalde tijd nieuwe versies af te hebben, wordt daar strak de hand aan gehouden. "Anders komt het nooit af," zegt Schroepfer. En dus moet men ook wel eens besluiten om bepaalde componenten uit ontwikkelversies te verwijderen omdat ze niet klaar zijn.

Mozilla werkt momenteel aan drie browserversies tegelijk: de huidige 1.5 versie, Firefox 2.0 alias Bon Echo en Firefox 3.0, oftewel Minefield. Bon Echo bevindt zich nog in een alfafase, maar moet dit jaar nog gaan verschijnen. Het streven is augustus, de eerste betaversie wordt volgende maand al verwacht. Versie 2.0 zal op het eerste gezicht overigens niet zo heel veel van versie 1.5 verschillen. Wel kunnen straks browsersessies worden bewaard, net als bij het Noorse Opera, en kan meer beveiliging worden geboden, onder meer tegen phishing aanvallen.

Firefox 2 krijgt ook een verbeterde zoekfunctie, maar een nieuw datamodel voor opslag en de synchronisatie van bookmarks is uitgesteld. Over versie 3.0, die in 2007 moet verschijnen, wordt nog druk nagedacht, maar volgens Schroepfer zal daarin in elk geval een nieuwe versie van JavaScript worden opgenomen die Mozilla als standaard wil inbrengen. Ook de grafische mogelijkheden worden uitgebreid. "Je ziet een duidelijke ontwikkeling in de richting van online applicaties," aldus Schroepfer. "Dat soort dingen is nu mogelijk doordat browsers steeds meer kunnen. Gelukkig gebruiken ook steeds meer mensen de laatste browserversies. Dat voorkomt dat je bij de ontwikkeling van websites telkens met oudere versies rekening moet houden. De ontwikkeling van webtoepassingen is daardoor in een stroomversnelling geraakt."

Uiteraard kijkt Firefox naar de concurrentie. "Ik ben blij dat er nu tabbladen in zitten," zegt Schroepfer over Internet Explorer 7.0, "maar qua standaarden zitten ze helaas nog altijd niet op het gewenste niveau."

Toch is er van tijd tot tijd ook kritiek op het Firefox team, dat te weinig suggesties van gebruikers zou overnemen. Uitbreidingen moeten nu vaak door derden in de vorm van extensies of thema’s worden aangeleverd. Het is een bewuste keuze, zo verzekert Schroepfer. "We willen de browser klein en simpel houden. Dus houden we ook het aantal toeters en bellen beperkt."

Toch vinden sommigen dat Firefox kansen laat liggen. Om die reden is vorig jaar door een team buiten Mozilla de "sociale" browser Flock ontwikkeld, waarmee je onder meer kunt bloggen. De makers van Flock vinden dat Firefox veel te weinig aansluit bij de laatste trends.

Natuurlijk kunnen allerlei zaken verbeterd worden, beaamt Schroepfer. Zo zou je met de koppensneltechnologie RSS veel meer kunnen doen. "Nu is RSS vooral handig om bijvoorbeeld dertig webblogs tegelijk te volgen."

Maar de beveiliging heeft bij Firefox de hoogste prioriteit. Veel (virus)aanvallen richten zich nu nog op Internet Explorer, maar naarmate Firefox populairder wordt, zullen hackers ook deze browser proberen te ondermijnen, zo is de verwachting. Tot op heden heeft geen enkele Firefox versie de zogenoemde Acid2 beveiligingtest doorstaan, terwijl andere browsers zoals Safari van Apple, Opera 9.0 en iCab daarin wel zijn geslaagd.

Firefox blijft alleen daarom voorlopig de belangrijkste ontwikkeling bij Mozilla, maar Schroepfer sluit niet uit dat er in de toekomst andere projecten komen. Concrete plannen zijn er echter niet. Ook de al vaak gesuggereerde samenwerking met het open source project OpenOffice spreekt Schroepfer niet echt aan. "Ik begrijp dat ze daar over beginnen, maar we moeten ons als schoenmaker bij de leest houden."

 
Lees het hele artikel
Je kunt dit artikel lezen nadat je bent ingelogd. Ben je nieuw bij AG Connect, registreer je dan gratis!

Registreren

  • Direct toegang tot AGConnect.nl
  • Dagelijks een AGConnect nieuwsbrief
  • 30 dagen onbeperkte toegang tot AGConnect.nl

Ben je abonnee, maar heb je nog geen account? Laat de klantenservice je terugbellen!