Innovatie & Strategie

Datamanagement
Datavisualisatie

De digitale transformatie na COVID-19

Datacentrisme als oplossing

© Shutterstock
6 juli 2020

Datacentrisme als oplossing

De wereld ontwaakt heel langzaam na de uitbraak van COVID-19, in een totaal nieuwe werkelijkheid die versneld tot ons zal doordringen. De economische gevolgen zijn voorlopig niet te overzien en de contouren van een drama in wording worden met de dag zichtbaarder. De gevolgen voor de wijze waarop de digitalisering 1.0 in de laatste decennia heeft plaatsgevonden, worden opmerkelijk en ontnuchterend duidelijk. Ken van Ierlant ziet bedrijven voor een keuze geplaatst: digitalisering als een efficiencytool inzetten of kiezen voor digitalisering 4.0 met een disruptief leidmotief.

Als één ding duidelijk is geworden, is het wel dat de COVID-19-uitbraak de balansen van ondernemingen maar ook die van overheidsinstanties versneld compleet aan het leegeten is. Nu blijkt ineens dat veel operatingmodellen veel te kostbaar, inflexibel en te statisch zijn ingericht. Afschalen laat staan opschalen is bij 90% van de bedrijven een onmogelijkheid gebleken.

De digitale transformatie 1.0 heeft zijn langste tijd gehad. De markt is jarenlang bestookt met een digitale hype die was gericht op het behalen van efficiencyvoordelen door de aandacht te vestigen op nieuwe businessmodellen, die vervolgens leidden tot gekidnapte IT-projecten door nieuwe apps te bouwen op oude legacysystemen. Oude wijn in nieuwe zakken. Het hele digitale hipstercircuit incluis system integrators en technologieleveranciers heeft jarenlang ingespeeld op incrementele IT-transities die in 90% van de gevallen niets hebben opgeleverd. Het tijdperk van de valse profeten van het innovatietheater heeft een spoor van vernieling en waardevernietiging achtergelaten. De tijd van voorzichtig polderen c.q. een teen in de vijver is voorbij. Het wordt 'nu of nooit'.

De balansen worden nu in rap tempo leeggegeten waardoor er geen geld meer is voor vernieuwing oude stijl, terwijl innovatie broodnodig is om te overleven. Bedrijven hebben nu de keuze: of een blauw proces volgen van het doorvoeren van drastische kostenreducties waarbij de digitalisering als een efficiencytool wordt ingezet, of men kiest voor digitalisering 4.0 met een disruptief leidmotief.

De positieve takeaways en de dark side of the moon

Het enige positieve aan de crisis is dat we in twee maanden geleerd hebben om digitaal thuis te werken. Daar waar we jarenlang bezig waren met het accepteren van online werken, is dat nu in no tempo geregeld. Het is verbazingwekkend hoe snel de mens zich in een crisissituatie aanpast en gebruikmaakt van technologie die al jarenlang voorhanden is. Wat we leren, is dat als de sense of urgency er in één keer wel is, de mens adaptief blijkt te zijn. Tijd en geld spelen een belangrijke rol om adaptief te blijven in een wereld die razendsnel verandert door opkomende technologieën, en de toepassing daarvan. De waarom-vraag is nu wel ingevuld maar de hoe-vraag nog lange niet.

In de huidige crisis blijkt dat de essentie van digitale transformaties niet ligt in de exploitatie van businessmodellen – door gebruikmaking van IT-tooltjes – maar in digitale operatingmodellen die snel af- of op te schalen zijn, als ware het een gaspedaal. Dat wil niet zeggen dat het niet hebben van een digitaal businessmodel c.q. strategie geen belangrijke voorwaarde is. Dat is wel degelijk zo. Maar hoeveel bedrijven hebben een disruptieve digitale strategie die vier tot vijf jaar vooruitkijkt? Wat blijkt is dat 90% van alle gekozen digitale strategieën voortkomt uit de gedachte om het huidige exploitatiemodel op te leuken met digitale gadgets en shiny objects om bestaande producten en diensten efficiënter naar de markt te brengen. Kortom: suboptimalisatie.

Het is zeker zo belangrijk om te begrijpen dat anno 2020, na COVID-19 en voor de entree van de multi-sided platforms, de operatingmodellen van bedrijven minimaal een factor 8 goedkoper moeten zijn om te overleven. Het kaasschaven van de kosten en incrementeel opleuken van oude IT-landschappen is verworden tot een anomalie.

Digitale transformatie 4.0

Wat we nu leren, is dat omdat de balansen razendsnel worden leeggegeten en de horizon van overleving ras naderbij komt, er geen tijd en geld meer is om op ons dooie gemakje de boel om te gooien. Wat we ook leren, is dat met die bergen aan applicatielandschappen, met dito niet-authentieke processen, geen waarde meer kan worden gecreëerd. Of zoals heer Bommel zou zeggen: Tom Poes, verzin een list.

De digitale transformatie is een disruptief proces dat in een tijd van 'geen tijd en geen geld' heel veel waarde moet gaan creëren, waarbij de financiering voor een belangrijk gedeelte uit de eigen organisatie moet worden gehaald; met andere woorden het recupereren van geïnvesteerd vermogen uit het verleden dat nu vastzit in sublimerende activa, dito niet-authentieke processen en daardoor veel verborgen werkeloosheid.  

Anders gezegd: we moeten rigoureus en rapido op zoek naar vastzittend werkkapitaal, het afbouwen van niet-authentieke processen en verborgen waarde liquide maken. De oplossing van het vraagstuk zit voor een groot deel in de data van de bedrijven. Veelal zal blijken dat bij de bedrijven die vastzitten in de bankenconvenanten, geen aandelen meer kunnen worden uitgegeven, en de overheid niet wil of kan inspringen. Er zijn nog twee levensvatbare uitwegen: 1) 'Operation find the money', waarbij het bedrijf middels een digitaal transformatie 4.0-programma het eigen vastzittende vermogen razendsnel liquide gaat maken om de eigen transformatie te financieren, dan wel 2) zijn toevlucht gaat zoeken tot privaat kapitaal in de vorm van private equity en venture capitalists om de boel te redden.

Maar let wel, die private-equitymannen zijn geen zachte heelmeesters die verloren lopen in verliesfinanciering. Deze partijen willen rendement op hun investeringen, op korte termijn en met een aan zekerheid grenzende zekerheid. En dat vraagt om ondernemerschap in plaats van technocratisch management dat in het zicht van een zeker faillissement, de commissarissen nog even om een salarisverhoging vraagt.

Datacentrisme als enige uitweg

Data is het nieuwe goud! Een prachtig buzzwoord, maar je hebt er niets aan als je er niet bij kan komen. Voor je de waarde van dertig jaar aan opgebouwde data kunt exploiteren, moet je het wel eerst gaan exploreren. En dat is geen sinecure, zeker niet als je honderden databronnen en datamodellen hebt die vastzitten aan dito applicaties die ooit eens zijn geschreven door mensen die nu in een bejaardentehuis zitten.

Voordat men datacentrisch wil kunnen gaan werken, dienen bedrijven eerst een datagedreven mentaliteit en bedrijfsproces op te bouwen, waarbij men niet meer mag denken vanuit de bestaande bedrijfsprocessen maar vanuit nieuwe datagedreven businessprocessen die heel veel waarde kunnen en moeten genereren in een kort tijdsbestek. Met andere woorden: omdenken van buiten naar binnen en bepalen waar het onderscheidende vermogen ligt van het bedrijf op basis van goede scenario- en financiële planning.

Dus ophouden met het kijken naar wat de concullega doet. Want die doet namelijk precies hetzelfde als wat u doet, namelijk naar de concurrent kijken.

Die mentaliteit of gedragsverandering komt het makkelijkst op gang zodra het bedrijf op een ontdekkingstocht gaat naar waar al zijn data staan, ze indexeert, categoriseert, classificeert, opschoont en migreert naar een homogeen next-generation platform dat qua operating cost een factor 8 goedkoper is dan het zelfgebouwde on premise of hybride platform dat kapitalen werkkapitaal kost of torenhoge OPEX ten gevolge heeft.

In 2017 heb ik een artikel geschreven met de titel 'No Guts no glory', terwijl 'Nu of nooit' veel toepasselijker zou zijn. Feitelijk is deze cleanup een blessing in disguise om op een darwinistische wijze afscheid te nemen van een hoop dead wood.

Magazine AG Connect

Dit artikel is ook gepubliceerd in het magazine van AG Connect (juni nummer 2020). Wil je alle artikelen uit dit nummer lezen, klik dan hier voor de inhoudsopgave.

Lees meer over
Lees meer over Innovatie & Strategie OP AG Intelligence
1
Reacties
Reactie toevoegen
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.