Innovatie & Strategie

Datamanagement
Data uitwisselen

'Datanotaris' Amsterdam Data Exchange na jaar goed op schema

AMdEX levert eerste use case op voor het delen van data op Marineterrein.

9 juni 2022

AMdEX levert eerste use case op voor het delen van data op Marineterrein.

Op het Marineterrein in Amsterdam zijn data uit verschillende sensoren toegankelijk gemaakt voor bewoners, bedrijven, journalisten en andere geïnteresseerden. Het is de eerste afgeronde case van de vorig jaar opgerichte Amsterdam Data Exchange (AMdEX). “Dit biedt ons een mooi startpunt om de verdere ambitie van AMdEX uit te bouwen.”

Willem Koeman is digital lead bij Amsterdam Economic Board, één van de vijf initiatiefnemers van AMdEX. De Amsterdam Data Exchange wil data-uitwisseling vereenvoudigen via een standaard infrastructuur waarmee data gecontroleerd, veilig en onder voorwaarden van de eigenaar kunnen worden gedeeld.

Koeman is verheugd over het project op het Marineterrein. “Dat is een testgebied waar veel wordt geëxperimenteerd met technologie voor de stad van de toekomst. Het gebied bevat talloze sensoren, bijvoorbeeld om drukte te meten, of waterkwaliteit, geluiden, hoe mensen omgaan met cameratoezicht, et cetera.” Al die sensoren leveren een schat aan data op waar je met analyses veel nuttige dingen mee kunt doen. “Maar dan moet die data wel op de juiste manier bij de juiste personen of organisaties terechtkomen”, zegt Koeman. En dat is waar AMdEX een rol speelt.

Digitale notaris

“Er is zoveel data beschikbaar, maar veel data-eigenaren zijn huiverig om gegevens te delen. Vaak zijn er concurrentiebelangen waardoor organisaties geen gegevens willen of denken te kunnen uitwisselen.” Maar juist door het delen van data kan vaak worden geïnnoveerd, of nét die stap extra worden gezet waardoor een product of dienst betere aansluit bij de wensen en behoeften van een doelgroep. “Daarom fungeren wij als AMdEX als een soort digitale notaris. Wij zijn de onafhankelijke derde partij waar afspraken worden vastgelegd over het gebruik van data van een ander.”

Daarvoor heeft AMdEX een generiek sjabloon ontwikkeld waardoor  organisaties in alle branches, op een veilige en vertrouwde manier, data met elkaar kunnen delen, zonder dat daar een externe of commerciële partij tussen zit. “Nu wordt er binnen een sector vaak al wel wat data uitgewisseld, maar niet zelden is daarbij een big tech-bedrijf betrokken. Wij willen het gezamenlijke publieke belang ondersteunen door onderlinge afspraken over eigendomsrechten te faciliteren en vast te leggen. Door dat op een generieke manier te doen, zijn deze afspraken in iedere sector bruikbaar.” De case op het Marineterrein laat mooi zien wat er allemaal mogelijk is, zegt Koeman, en helpt AMdEX in het verkennen van de toekomst en het vergroten van de schaal.

Gestandaardiseerde uitwisseling

Zo is de data uit sensoren op het Marineterrein van verschillende eigenaren. “Door dit samen te brengen, ontstaat informatie waarmee bijvoorbeeld bewoners invloed kunnen uitoefenen op de ontwikkelingen op het terrein. Bedrijven kunnen de data gebruiken in de ontwikkeling van hun producten en diensten, en bijvoorbeeld journalisten kan het helpen om te zien wat er met de waterkwaliteit gebeurt op het moment dat het zomer wordt en er veel gezwommen wordt.” Deze informatie was eerder niet beschikbaar, maar door AMdEX kunnen geïnteresseerden de data nu wél verkrijgen. “Iemand doet dan een verzoek om bepaalde data uit de data-infrastructuur van het Marineterrein te krijgen. Wanneer ze aan alle vereisten voor een aanvraag voldoen, controleert AMdEX het verzoek”, legt Koeman uit.

“Vervolgens wordt er een subpakketje van de benodigde data gemaakt die als link wordt verstuurd en door de aanvrager kan worden gebruikt.” Op dit moment gaat het nog alleen om een gedeelde subset, maar in de toekomst wil AMdEX ook bijvoorbeeld algoritmes naar de data kunnen sturen. “Op die manier kunnen geïnteresseerden de data wel gebruiken, maar krijgen ze het niet zelf.” Voor zowel de data-eigenaren als de gebruikers is het prettig dat er op de achtergrond een onafhankelijke digitale notaris aan de touwtjes trekt. “Daardoor hebben partijen eenvoudiger toegang, maar zit er ook veel minder handwerk in het delen van data. Het wordt nu gestandaardiseerd door ons als ‘trust provider’ en dat scheelt veel tijd en moeite.”

Innovatie en versnelling mogelijk

Nu het project op het Marineterrein is afgerond, wil AMdEX kijken of het mogelijk is om meer data toe te voegen aan de infrastructuur in het gebied, maar ook of de data bijvoorbeeld gebruikt kan worden in het curriculum van Codam, het initiatief dat geïnteresseerden gratis opleidt tot programmeur. “Of dat bijvoorbeeld startups in het Startup Booster Programma de data kunnen gebruiken om hun businessmodel op te zetten en te valideren. Dat is eigenlijk de toekomst die we zien met elkaar.” Hoewel het experiment op het Marineterrein relatief klein is, is de ambitie van AMdEX veel groter, zegt Koeman. “Eigenlijk willen we het internet democratiseren. Door de data terug te geven aan de consumenten, de eigenlijke eigenaren, en weg te halen bij de big tech bedrijven.

Het onderliggende idee van AMdEX is dat gedeelde data nieuwe informatie en inzichten kan bieden, waardoor bijvoorbeeld ziektes sneller opgespoord kunnen worden, of we slimmer met energie kunnen omgaan.” Alle data die nodig is voor dit inzicht, is beschikbaar, maar veelal op verschillende plaatsen en in verschillende organisaties die het niet willen delen. “Er is een angst om data te delen, vaak omdat men bang is concurrenten voordeel te geven. We zien dat bijvoorbeeld ook wetenschappelijk onderzoek daardoor niet altijd goed van de grond komt, omdat ook wetenschappers geneigd zijn om hun bevindingen voor zichzelf te houden. Maar vaak is er wel een gemeenschappelijk publiek belang dat gediend kan worden en met het maken van onafhankelijke afspraken over eigendom en gebruik van data, willen we als AMdEX bijdragen aan de democratisering van internet.”

Vereniging vormgeven

De oprichters van AMdEX, Amsterdam Economic Board, AMS-IX, DeXes, SURF en de Universiteit van Amsterdam gaven zichzelf bij de start van het initiatief vorig jaar 2,5 jaar om het project helemaal te ontwikkelen. “We lopen goed op schema. Er lopen verschillende cases, waarvan we nu met de eerste, die op het Marineterrein, naar buiten treden.” De grootste uitdaging zit hem vooral in het vinden van een business model voor AMdEX. Het doel is om een vereniging op te richten die zorg draagt voor verdere ontwikkeling en naar voorbeeld van AMS-IX uiteindelijk de infrastructuur gaat beheren. “We kiezen bewust voor een vereniging, omdat we van mening zijn dat een partij in het midden geen commerciële partij moet zijn. Het is nu vooral zoeken naar het business en governance model daarin.”

Een andere uitdaging voor de organisatie is het op grote schaal vastleggen van digitale afspraken en het afdwingen daarvan. “Op dit moment lukt dat binnen kleine, beperkte cases goed, maar als we het internet willen democratiseren, moet dat op grote schaal geautomatiseerd kunnen. Dat blijft voorlopig nog echt work in progress.” Het gaat dan ook langer duren dan de initieel beoogde 2,5 jaar. Het doel is om in die tijd in ieder geval vijf cases te hebben afgerond om daar vervolgens de lessen uit te trekken en te kunnen doorontwikkelen.

Europees netwerk van data-exchanges

Over een jaar of drie hoopt Koeman een functionerende AMdEX te hebben die digitale afspraken kan vastleggen en handhaven. “Hoewel we onszelf AMdEX hebben genoemd, hebben we geen regionale binding, en zijn we er voor heel Nederland en Europa. Om uiteindelijk optimaal te functioneren, zijn we wel gebaat bij andere exchanges in Europa. Ik zie daarom heel graag gebeuren dat er in de nabije toekomst vanuit Europa wordt gestuurd op de oprichting van data exchanges in verschillende landen die met elkaar in verbinding staan. Zodat wij een van de dataknooppunten in Europa worden, naar het model van de AMS-IX.”

Voor de komende drie jaar ligt de focus van AMdEX op het grootschalig implementeren van een generiek model in verschillende omgevingen. “En ik denk dat we in Nederland de kennis en kunde hebben om als voorbeeld te dienen hoe je verantwoord om kunt gaan met data”, zegt Koeman.  

Reactie toevoegen
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.