Crisis legt kwetsbaarheid Indiase IT-industrie bloot

12 maart 2010

Fotobijschrift: Begonnen met 250 dollar. Infosys is het succesvolst van de grote Indiase IT-dienstverleners wat betreft winstgevendheid en marktwaarde. Het bedrijf werd in de jaren tachtig opgericht met 250 dollar werkkapitaal waarmee een computer uit de Verenigde Staten werd besteld. Geld voor kantoorruimte ontbrak en de oprichters maakten een deal om kantoorruimte te delen met Mico, een producent van auto-onderdelen in Bangalore. Mico gebruikte de computer overdag, de mensen van Infosys ’s nachts.

In ongeveer 25 jaar groeide Infosys uit tot een bedrijf met ruim honderdduizend werknemers en een omzet van ongeveer 4 miljard dollar. Maar het hoofdkwartier in Bangalore doet vermoeden dat het bedrijf niet graag terugdenkt aan de bescheiden oorsprong. De glazen gebouwen imiteren Egyptische, Griekse en Romeinse bouwstijlen en zijn omzoomd door weelderige vijvers en frisgroene gazons. De architectuur is triomfantelijk, agressief en intimiderend, vooral ten opzichte van de verpauperde omgeving.

Het Infosys-complex is letterlijk omringd door een woestijn van armoede, een sloppenwijk die op sommige plaatsen letterlijk tegen de hoge muur van het complex is gebouwd. Het complex heeft een vipingang aan de doorgaande weg die naar het centrum van Bangalore voert, maar de personeels- en dienstingang voert door een sloppenwijk met woonomstandigheden die nauwelijks menswaardig te noemen zijn.

Zijn de gouden jaren van de Indiase outsourcingsindustrie voorbij? Dat is een veelgehoorde vraag in Bangalore, het centrum van de Indiase software-industrie. De grote drie – TCS, Infosys en Wipro – zijn optimistisch over herstel dit jaar, maar groeicijfers van 20 tot 60 procent en winstmarges van dubbele cijfers die de afgelopen twee decennia de norm waren, lijken niet terug te keren. De groei in boekjaar 2009/2010 blijft waarschijnlijk steken op ongeveer 5 procent, lager dan de groei van de Indiase economie. De binnenlandse markt, die jaarlijks met ruim 30 procent groeit, is een lichtpuntje, maar de Indiase ICT-dienstverleners hebben het rijk niet alleen. De grootste speler op de Indiase markt is IBM.

India’s ICT-industrie leek de afgelopen jaren ongenaakbaar. De bedrijfstak groeide van 5 miljard in 2000 tot 58 miljard dollar in 2008, het overgrote deel, 46 miljard, dankzij export. ICT-dienstverlening werd India’s grootste bron van buitenlandse valuta. Maar de industrie werd verrast door de omvang en diepte van de financiële crisis. De jubelstemming van de afgelopen jaren is grotendeels verdwenen. De grote spelers verwachten dit jaar een verbetering ten opzichte van 2009, deels door projecten die voortvloeien uit nieuwe voorschriften voor de financiële sector in de Europese Unie en de Verenigde Staten. Maar het optimisme van de afgelopen jaren wordt verstoord door zorgen over krimpende marges, groeiende internationale concurrentie en consolidatie.

Onderzoeksbureau Gartner waarschuwde onlangs dat een kwart van India’s Business Process Outsourcingsbedrijven (BPO’s) in 2012 zal verdwijnen als onafhankelijke onderneming. Gartner waarschuwt klanten voorzichtig te zijn bij het selecteren van BPO’s voor langlopende contracten: tientallen voornamelijk middelgrote BPO’s worden geconfronteerd met verliesmakende contracten en zullen de crisis in de huidige vorm niet overleven. Ze zullen verdwijnen of worden overgenomen door nieuwe spelers die BPO aanbieden als geautomatiseerde utility services, aldus Gartner.

India ontdekt ook dat het geen patent heeft op het ‘low-cost’-model voor ICT-dienstverlening. De Filippijnen, tot voor kort nauwelijks serieus genomen in India, zijn nu een gevreesde concurrent. Volgens de CEO van Genpact heeft India al tienduizenden banen aan de Filippijnen verloren. De Filippijnen beschikken over een betere infrastructuur. En Amerikaanse bedrijven, goed voor 50 procent van de mondiale outsourcingscontracten, zouden meer op hun gemak zijn met het Engels dat op de Filippijnen wordt gesproken. Dit laatste weegt vooral zwaar bij callcenters. Het gevolg is dat Genpact en andere Indiase BPO’s vestigingen op de Filippijnen openen. Genpact heeft er al tweeduizend werknemers.

Indiase bedrijven, voor 80 procent afhankelijk van de Amerikaanse en Europese markt, doen de laatste jaren pogingen zich geografisch meer te spreiden over opkomende markten in Zuid-Amerika, Oost-Europa en Oost-Azië. Maar ze ondervinden concurrentie van nieuwe rivalen zoals CPM Braxis in Brazilië, Softtek in Mexico en Ness Technologies in Israël. Deze bedrijven profiteren van een trend bij westerse bedrijven om hun afhankelijkheid van India te verminderen. CPM Braxis, met een omzet vorig jaar van 600 miljoen dollar, heeft klanten die voorheen sterk op India waren gericht, waaronder GE, ABN AMRO en Whirlpool.

Een studie van Duke University Offshoring Research Network en PricewaterhouseCoopers onderstreept de druk op de Indiase ICT-sector. “Toenemende concurrentie transformeert de outsourcingsindustrie in een mondiale race voor marktaandeel”, aldus de Duke-studie. “Het succes van India motiveert andere opkomende landen met goedopgeleide bevolking de ervaring van India te dupliceren.”

In Azië zorgen behalve de Filippijnen ook Maleisië, Sri Lanka en Bangladesh voor groeiende concurrentie. Maar ook China manifesteert zich nadrukkelijk als leverancier van ICT-diensten. In een poging meer internationale IT-investeringen aan te trekken, heeft de Chinese regering twintig steden aangewezen als ‘outsourcing hubs’. De Chinese software-industrie is qua omzet al groter dan de Indiase en groeit nu sneller, mede door de sterke groei van de binnenlandse markt.

De Chinese software-industrie zal overigens niet gelukkig zijn met het conflict tussen Google en de Chinese overheid. Gezien het doelwit (Chinese dissidenten) lijkt de aanval op Gmail-accounts niet door ‘normale’ hackers te zijn uitgevoerd maar door de overheid. Twee jaar geleden werd China beschuldigd van het stelselmatig stelen van bedrijfsgeheimen van computers van westerse bedrijven, (de zogenaamde operatie Titan Rain). Ook dat was volgens experts alleen mogelijk met medeweten van de Chinese overheid. Het conflict met Google zal het ICT-klimaat in China geen goed doen en kan de Indiase software-industrie in de kaart spelen.

Indiase softwarebedrijven zijn groot geworden met – en gewend geraakt aan – de hoge marges die verdiend worden in de Verenigde Staten en de Europese Unie. De minder winstgevende binnenlandse markt werd grotendeels verwaarloosd. Maar de crisis heeft daar verandering in gebracht. De binnenlandse markt groeit dit jaar drie keer zo snel als de exportmarkt. Volgens de brancheorganisatie Nasscom heeft de Indiase markt dit jaar een waarde van bijna 14 miljard dollar. De vraag naar ICT-diensten wordt aangewakkerd door de onstuimige groei van de Indiase economie die naar verwachting nog jaren zal aanhouden. De vraag naar ICT is vooral groot in vervoer en logistiek (waaronder vliegvelden en havens), utilities (onder meer waterdistributieprojecten) en de publieke sector. Deze sectoren zullen de komende jaren met ongeveer 25 procent op jaarbasis groeien. Ook de telecom- en financiële sector groeien sneller dan de economie als geheel.

Indiase ICT-dienstverleners waren tot voor kort sterk gericht op de groei van het aantal werknemers. Maar het accent verschuift van kwantiteit naar kwaliteit, van ‘body counts’ naar ‘specialized professionals’. CIO’s zoeken niet meer naar technologische maar naar zakelijke oplossingen. Dienstverleners moeten alleskunners zijn die bijvoorbeeld meerjarige SAP-implementaties kunnen uitvoeren of de gehele ICT-infrastructuur van een klant kunnen overnemen.

Wat dit laatste betreft, staan Indiase bedrijven aan het begin van een inhaalslag op de grote, verticaal geïntegreerde westerse rivalen. IBM is sinds 2008 de grootste ICT-dienstverlener in India. Het Amerikaanse bedrijf heeft meer dan 10 procent van de Indiase markt in handen. IBM levert end-to-end-services en heeft het vermogen software, hardware en consultancy te combineren. In december tekende het bedrijf een tienjarig contract met een grote coöperatieve bank in de staat Gujarat op basis van het pay-as-you-use-model. Alle benodigde infrastructurele diensten worden op afstand geleverd vanuit IBM’s global management center in Bangalore. IBM heeft al soortgelijke overeenkomsten met een aantal andere banken in India.

Infosys, de meest winstgevende van India’s grote drie, heeft de binnenlandse markt jarenlang genegeerd. Het bedrijf is voor bijna 90 procent afhankelijk van de Verenigde Staten en de Europese Unie. Tien jaar geleden haalde het bedrijf nog 15 procent van zijn omzet uit India. In 2008 was dat gedaald tot ongeveer 2 procent.

Jan Krikke is publicist en Azië-correspondent voor Automatisering Gids.

-- Toekomst ------------------------------------------------

India moet ICT-industrie vernieuwen

De inkomsten van India’s grote drie ICT-dienstverleners Infosys, TCS en Wipra zijn tussen de 50.000 en 55.000 dollar per werknemer per jaar. Dat cijfer is de afgelopen zes jaar niet veranderd. Om inkomsten per werknemer te verhogen naar het niveau van IBM en Accenture (ongeveer 100.000 dollar per werknemer), is nieuw beleid nodig. Dit zei professor Pankay Ghematwat van de Universiteit van Navarra onlangs in een vraaggesprek met de Indiase Economic Times.

Volgens Ghematwat is verdere groei van de grote drie niet mogelijk met normale, lineaire schaalvergroting. Klanten willen niet meer voor ICT-diensten betalen op basis van werkuren. Daarom zijn nieuwe prijs- en leveringsmodellen nodig, zoals software-as-a-service (SaaS), transaction-based pricing en outcome-based pricing. Andere experts laten soortgelijke geluiden horen. De Indiase ICT-sector moet opklimmen in de waardeketen door zichzelf te ontwikkelen als ‘business transformation agent’ in plaats van prijsvechter. Door toenemende concurrentie worden lage prijzen nu als vanzelfsprekend beschouwd.

Het succes van de outsourcingsindustrie van de afgelopen twee decennia heeft alom bewondering gewekt, maar het beeld van de Indiase ICT-industrie als idylle met duizenden tevreden en toegewijde werknemers strookt niet met de werkelijkheid. Dat valt onder meer op te maken uit reacties van lezers op Silicone India en andere Indiase IT-websites. Velen beschouwen Indiase softwaredienstverleners als peoplemanagers vermomd als technologiebedrijven.

Ook vraagt men zich af waarom India nog weinig bereikt heeft buiten het schrijven van computercode en het beheren van callcenters. Waarom heeft India geen Google of Apple geproduceerd? Waarom genereren bedrijven in China en Israël twee keer zoveel patenten als bedrijven in India? De oorzaak is volgens waarnemers drieledig: een educatief systeem dat de nadruk legt op ‘uit het hoofd leren’ in plaats van problemen oplossen, een cultuur die neerkijkt op mislukkingen en onconventionele carrièrekeuzes, en een financieel systeem dat niet geneigd is te investeren in ideeën die zich nog niet bewezen hebben.

 
Lees het hele artikel
Je kunt dit artikel lezen nadat je bent ingelogd. Ben je nieuw bij AG Connect, registreer je dan gratis!

Registreren

  • Direct toegang tot AGConnect.nl
  • Dagelijks een AGConnect nieuwsbrief
  • 30 dagen onbeperkte toegang tot AGConnect.nl

Ben je abonnee, maar heb je nog geen account? Neem contact met ons op!