Innovatie & Strategie

Blockchain
Blockchain energie

Blockchain zet energiemarkt op zijn kop

Hoe de inzet van blockchaintechnologie consumentengedrag kan veranderen.

© Shutterstock
29 maart 2018

Hoe de inzet van blockchaintechnologie consumentengedrag kan veranderen.

Steeds vaker wordt blockchaintechnologie binnen sectoren ingezet om het maken van afspraken tussen particulieren te ondersteunen [1]. Voor peer-to-peer handel in de energiemarkt biedt de blockchain interessante mogelijkheden. In dit artikel gaan we in op de vraag of de blockchain effectief kan worden ingezet om consumentengedrag in de energiemarkt te beïnvloeden.

Wat zijn de mogelijkheden voor de energiemarkt? Die zijn er bijvoorbeeld op het gebied van oplaadpunten; met een groeiend aantal elektrische voertuigen neemt ook de vraag naar oplaadpunten toe. Het aanbod van oplaadpunten ligt momenteel beneden de vraag. Share&Charge is een coöperatief project tussen energiebedrijf RWE en blockchainbedrijf Slock.it. Zij spelen in op de behoeften met een peer-to-peer oplaadsysteem [2].

Share&Charge maakt gebruik van een mobiele applicatie en een plug die ingestoken kan worden in een alledaags stopcontact. Wanneer een auto aan het opladen is via de plug, stuurt de plug gegevens naar de mobiele applicatie. Vervolgens registreert de mobiele applicatie de transactiegegevens op de blockchain. Op 1 februari 2018 telde de app al meer dan 1.200 geregistreerde oplaadpunten. De blockchaintechnologie garandeert de betrouwbaarheid en transparantie van de data en maakt het mogelijk dat consumenten zonder tussenkomst van derde partijen elektriciteit kunnen verhandelen.

Ook TenneT, verantwoordelijk voor de elektriciteitsnetwerkbalans, voert met partners een pilot uit om te onderzoeken hoe de blockchain kan bijdragen in de energietransitie. Door gebruik van duurzame energie zijn er meer (kleinere) producenten aangesloten op het netwerk. Dit heeft impact op de mogelijkheid om te balanceren. De flexibiliteit om wel of niet energie aan het netwerk te leveren, kan middels de blockchain bestuurd en afgerekend worden: crowd balancing. De crowd wordt gebruikt om de balans te bewaren in het systeem: afhankelijk van de behoefte worden consumenten – ook wel prosumers genoemd – gevraagd hun gedrag aan te passen door elektriciteit wel of juist niet te leveren, of af te nemen. De pilot van deze blockchaintoepassing, gebaseerd op de open source Hyperledger-blockchainoplossing van IBM, is gestart in de herfst van 2017 en zal naar verwachting een halfjaar duren [3 pdf].

Dit zijn slechts twee voorbeelden, maar binnen de energiesector wordt volop geëxperimenteerd met blockchaintechnologie om nieuwe toepassingen te ontwikkelen en om de techniek binnen de branche te verkennen.

Positieve effecten

Blockchaintechnologie vergroot de efficiëntie en het gebruikersgemak, en het zorgt voor meer transparantie voor alle partijen. Blockchain vergroot de efficiëntie doordat consumenten of machines zonder tussenkomst van derde partijen transacties tot stand kunnen brengen. In een smart contract is de handeling/actie vastgelegd in de technologie en de handeling zelf, bijvoorbeeld: het opladen van batterijen [4] initieert de actie. De blockchain zorgt ervoor dat de transactie onherroepelijk wordt uitgevoerd. Dit bevordert de snelheid en werkt kostenverlagend. Door de transparantie zullen de marktprijzen in de energiemarkt onder druk komen te staan.

Zichzelf organiserende groepen kunnen eigen regels opstellen voor het doen van transacties en deze uitvoeren zonder tussenkomst van een derde partij. Smart contracts en de blockchain zorgen daarmee niet alleen voor gebruikersgemak, maar verlagen ook de toegangsbarrières voor de markt. Het stelt prosumers in staat om eenvoudig deel te nemen en leverancier te worden aan eindgebruikers [5].

Decentrale opslag van gegevens in de blockchain staat ook borg voor een hoge mate van transparantie. Op termijn kan een machine-to-machine-infrastructuur worden gecreëerd tussen oplaadpunten en zelfrijdende auto’s [6]. Door het beschikbaar hebben van informatie zijn deelnemers, zowel energieproducenten als consumenten, beter in staat beslissingen te nemen.

Aandachtspunten

Toch zijn er ook nog verschillende belangrijke aandachtspunten. Allereerst de juridische onzekerheden [7, 8 pdf]. Aspecten die extra aandacht vragen zijn opschortende of ontbindende voorwaarden. In een fysiek contract kun je clausules met een brede werking opnemen, in smart contracts zijn specifieke omstandigheden al dan niet beschreven. De volledigheid van de code is een van de grotere uitdagingen. Daarnaast: wat te doen als de prestatie niet wordt nagekomen of de kwaliteit van de prestatie onvoldoende is?

Ook staan de blockchain en smart contracts wereldwijd in de belangstelling van overheden. Niet alleen vanwege de mogelijkheden, maar ook vanwege het disruptieve karakter. Vanuit de EU is al een initiatief gestart [9] om tot wetgeving te komen waarin de positie van energie-prosumers wordt vastgelegd. Nieuwe ecosystemen introduceren ook onzekerheden voor consumenten, die brede acceptatie in de weg kan staan. Er is geen centrale autoriteit die optreedt bij conflicten. Een ander voorbeeld is het risico van verlies van een digitale identiteit en gekoppelde bezittingen die in het systeem vastgelegd liggen. Denk hierbij aan cybercrime, maar ook aan de bescherming van privacy [10].

Er zijn ontegenzeggelijk veel mogelijkheden om door gebruik van de blockchain in combinatie met smart contracts het gedrag van consumenten te beïnvloeden. Echter, op dit moment gebeurt dat vooral nog getest in kleine pilots. De toepassing op grote schaal laat nog even op zich wachten, maar is in zicht.

Referenties

[1] Profiles in Innovation Blockchain, putting theory into practice, The Goldman Sachs Group, Inc. (May 24, 2016) & Salmon, 2015, Social proof in the supermarket: Promoting healthy choices under low self-control conditions, Food Quality and Preference 45 (2015) 113–120

[2] https://blog.slock.it/partnering-with-rwe-to-explore-the-future-of-the-energy-sector-1cc89b9993e6

[3]https://www.topsectorenergie.nl/sites/default/files/uploads/nieuws/TenneT%20unlocks%20distributed%20flexibility%20via%20blockchain%20-%20TenneT.PDF

[4] https://www.weforum.org/agenda/2016/12/goodbye-car-ownership-hello-clean-air-this-is-the-future-of-transport/

[5] http://www.europarl.europa.eu/thinktank/en/document.html?reference=EPRS_BRI(2016)593518

[6] Atzori, L., Iera, A., & Morabito, G. (2010). The internet of things: A survey. Computer networks, 54(15), 2787-2805.

[7] Sullivan, C., & Burger, E. (2017). E-residency and blockchain. Computer Law & Security Review.

[8] https://www.dutchdigitaldelta.nl/uploads/pdf/Smart-contract-rapport-DBC.pdf.

[9] http://www.europarl.europa.eu/thinktank/en/document.html?reference=EPRS_BRI(2016)593518

[10] Jernigan, S, Ransbotham, S. and Kiron, D. (2017) Data Sharing and Analytics Drive Success With IoT, research report, MIT Sloan Management Review, reprint number 59181 & Chaudhuri, A. (2016). Internet of things data protection and privacy in the era of the General Data Protection Regulation. Journal of Data Protection & Privacy, 1(1), 64-75.

Auteurs

Yvonne Brzesowsky, Peter Kraus, Wilma Richter, Jan Roeland en Hans van der Waal hebben dit artikel op persoonlijke titel geschreven en zijn deelnemers aan de executive MSc Information Management van TIAS School for Business and Society van Tilburg University.

De auteurs danken Jeroen Scheer, CTO van Alliander, en Alliander voor hun medewerking aan deze publicatie.

Lees meer over Innovatie & Strategie OP AG Intelligence
Reactie toevoegen
De inhoud van dit veld is privé en zal niet openbaar worden gemaakt.